Αννίτα Π. Παναρέτου

Ο Μιχάλης Ακύλας και οι οκτώ πρώτοι

εκδ.  Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2025, σελ.: 300, τιμή: 16,00€

«Τούτο το σημερινό είναι αφόρητο. […]. Ένα βόλι έκοψε τη ζωή του Μιχάλη Ακύλα. Δεν καταλαβαίνουν αυτοί οι Ούνοι ποιους έχουν μπροστά τους και σκοτώνουν. Σκοτώνουν το πνεύμα, σκοτώνουν αυτή τη σπάνια ευαισθησία πούναι χίλιες ζωές μαζί», γράφει η Ιωάννα Τσάτσου στα Φύλλα Κατοχής (1976). Στις 5 Ιουνίου του 1942, ξημέρωμα, οκτώ άνδρες οδηγήθηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Ήταν οι πρώτοι που εκτελέστηκαν στην Αθήνα από τους ναζί ως όμηροι. Και ήταν η πρώτη φορά που, πριν από το παράγγελμα «Πυρ!», ακούστηκαν ο εθνικός ύμνος και η ζητωκραυγή υπέρ της πατρίδας. Ανάμεσα στους οκτώ βρισκόταν και ο σαραντάχρονος Μιχάλης Ακύλας, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, με μεταγενέστερη μετάταξη στην Αεροπορία. Ήταν ποιητής και πεζογράφος, άνθρωπος συγκρατημένος και σχεδόν φλεγματικός, με λογοτεχνικό έργο που ξεχειλίζει το συναίσθημα.

Ο Μιχάλης Ακύλας με καταγωγή από τη Σαντορίνη, γεννήθηκε στο Άργος το 1900.  Στα δεκαέξι του εισήχθη στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, από την οποία αποφοίτησε ως μάχιμος σημαιοφόρος για να φτάσει, το 1929, στον βαθμό του υποπλοιάρχου. Το 1931 μετατάχθηκε στη νεοσύστατη τότε πολεμική αεροπορία με τον βαθμό του σμηναγού. Το 1932 προήχθη σε επισμηναγό. Δεν ξέρουμε πότε ακριβώς, πάντως μετά τα μέσα του 1932 και πριν την άνοιξη του 1934 παραιτήθηκε.

Τον ξαναβρίσκουμε στα τέλη Νοεμβρίου του 1941, όταν αναζητούσε τρόπο να διαφύγει στη Μέση Ανατολή. Τον Μάρτιο του 1942 η προσπάθεια ευοδώνεται και τη νύχτα της 31η Μαρτίου προς 1η Απριλίου αποπλέει από το Νέο Φάληρο πάνω σε ένα καΐκι, μαζί με άλλους 13 επιβάτες, αξιωματικούς και πολίτες. Η επιχείρηση προδίδεται. Σε απόσταση μικρότερη των δύο μιλίων από την ακτή τούς πλησιάζει μια γερμανική τορπιλάκατος και συλλαμβάνονται όλοι, καθώς και οι 15 επιβάτες ενός δεύτερου καϊκιού που ακολουθούσε. Κλείνονται στις φυλακές Αβέρωφ και στις 4 Μαΐου μεταφέρονται στις φυλακές Παραπηγμάτων της οδού Βουλιαγμένης. Εκεί, στις 29 Μαΐου, τους ανακοινώνεται ότι θεωρούνται όμηροι και ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε δολιοφθοράς κατά του Άξονα θα τουφεκιστούν. Στις 4 Ιουνίου τους ανακοινώνεται ότι έγινε δολιοφθορά σε μικρό μέρος της σιδηροδρομικής γραμμής κοντά στα Λιόσια. Επιλέγονται 3 αξιωματικοί και 3 πολίτες, στους οποίους προστέθηκαν στη συνέχεια δύο φοιτητές. Στην ομάδα των οκτώ συμπεριλαμβανόταν ο Ακύλας.

Στο συναρπαστικό και άκρως ενδιαφέρον βιβλίο της Αννίτας Π. Παναρέτου, προϊόν μακρόχρονης έρευνας και μελέτης πηγών, εκτός της βιογραφίας του Ακύλα, ο αναγνώστης παρακολουθεί τις τελευταίες ημέρες και ώρες της ζωής του, όπως τις αφηγήθηκαν αυτόπτες μάρτυρες.

O ομότιμος καθηγητής Χάγκεν Φλάισερ, εξ αγχιστείας συγγενής του Μιχάλη Ακύλα, ολοκληρώνει μοναδικά το βιβλίο με μια ιστορική πραγματεία για τον βίο και τη δράση στην Ελλάδα του στρατηγού Αντρέ, ο οποίος έδωσε τη διαταγή της εκτέλεσης των οκτώ. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, ως επίμετρο, δημοσιεύεται το διήγημα του Μιχάλη Ακύλα «Οι τελευταίες μέρες του Ιούδα», που εκδόθηκε το 1934, τρία ποιήματα γραμμένα το 1942, κι ένα σύντομο δημοσίευμα όπου εκθέτει τις κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις του.

Τεύχος 698 (Αύγουστος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>