100 χρόνια από τη γέννηση του Αριστόβουλου Μάνεση

Επιμέλεια: Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Γιώργος Καραβοκύρης

έκδ. Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, 2026, σελ.: 760, τιμή: 36,00 €

Ο Αριστόβουλος Μάνεσης (1921-2000) γεννήθηκε στο Αργοστόλι Κεφαλληνίας και έζησε τα παιδικά χρόνια του σε διάφορες πόλεις της Πελοποννήσου και στη Ζάκυνθο, όπου υπηρετούσε ο πατέρας του ως δικαστικός λειτουργός. Φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στα Πανεπιστήμια της Αμιένης και της Χαϊδελβέργης. Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αρχικά και στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ακολούθως, Ακαδημαϊκός και πρώτος Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής των Ελλήνων επέδρασε καθοριστικά, με το έργο του και το παράδειγμά του, τόσο στη διαμόρφωση όσο και στη διδασκαλία του Συνταγματικού Δικαίου, αφήνοντας πίσω του μία σπουδαία παρακαταθήκη και έναν ομώνυμο Όμιλο που κρατά ζωντανή τη μνήμη του και την προσφορά του. Σφράγισε με τον λόγο του, αλλά και με το παράστημά του την επιστήμη του.

Το 1967 με απόφαση της δικτατορίας απολύθηκε λόγω των δημοκρατικών φρονημάτων του. Το «τελευταίο μάθημα», με τη μνημειώδη διάλεξή του για το «Συνταγματικό Δίκαιο ως τεχνική της πολιτικής ελευθερίας», έμελλε να μετατραπεί στην πρώτη αντιδικτατορική εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παραμένει αξεπέραστη αναφορά δημοκρατικού ήθους και σθένους. Υπενθυμίζει το χρέος για την υπεράσπιση του Συντάγματος απέναντι στην αυθαιρεσία των κρατούντων.

Ο Μάνεσης δεν υπήρξε μόνο ένας συνταγματολόγος. Υπήρξε πρώτα και πάνω από όλα ένας γνήσιος και βαθυστόχαστος διανοούμενος, από τους σημαντικότερους της γενιάς του, που ανέλυσε σε βάθος όλες τις θεσμικές διαστάσεις του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού.

Παρότι ανέπτυξε  έντονα αμφισβητησιακούς κοινωνικοπολιτικούς προβληματισμούς, με κοινό παρονομαστή την ουσιαστική διεύρυνση της Δημοκρατίας, το πρώτο του μέλημα, διαχρονικά, υπήρξε να μην πληγεί η πεμπτουσία του Συντάγματος, που δεν ήταν άλλη από την ασφάλεια δικαίου. Ως εκ τούτου, δεν είναι διόλου συμπτωματικό το ότι, υπό το πρίσμα μιας τέτοιας προσέγγισης, δεν προσχώρησε ποτέ ούτε στον συνταγματικό λαϊκισμό, που αναγορεύει σε κριτήριο συνταγματικότητας το «λαϊκό αίσθημα», ούτε στον συνταγματικό ελιτισμό, που αρκείται, απλώς, στην «αυθεντία» του ερμηνευτή.

Σφράγισε, τόσο με την ζωή του όσο και με το έργο του, μια ολόκληρη εποχή. Σφράγισε με τον λόγο του, αλλά και με το παράστημά του την επιστήμη του συνταγματικού δικαίου και τον θεσμικό της διάλογο με την πολιτική πραγματικότητα, το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

Στον τόμο με τα Πρακτικά του Συνεδρίου για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του που διοργανώθηκε από τον Επιστημονικό Όμιλο «Αριστόβουλος Μάνεσης» στις 16-18 Σεπτεμβρίου 2022 στο Πανεπιστήμιο Αθηνών δημοσιεύονται οι εισηγήσεις του Συνεδρίου στο οποίο συμμετείχαν συνταγματολόγοι, δημοσιολόγοι και δικαστές, ένας γόνιμος και υψηλού επιπέδου νομικοπολιτικός προβληματισμός, ο οποίος αγκάλιασε όλα τα κρίσιμα συνταγματικά ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο του σύγχρονου επιστημονικού διαλόγου. Το Συνέδριο υπήρξε έναυσμα για έναν ευρύτερο θεωρητικό αναστοχασμό, τόσο για τα μεγάλα προβλήματα του σύγχρονου δημόσιου βίου, όσο και για τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει το ελληνικό Συνταγματικό Δίκαιο, προκειμένου να ανταποκριθεί με υπευθυνότητα και συνέπεια στις προκλήσεις των καιρών.

Τεύχος 698 (Αύγουστος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>