Επικαιρότητα & Ιστορία – Τεύχος 699

Επικαιρότητα & Ιστορία

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ

 Η «χρυσή εποχή» των γλωσσών

Από 20.000 έως 75.000 διαφορετικές γλώσσες μιλούσαν οι άνθρωποι κατά την εποχή που προηγήθηκε της επέκτασης των πρώιμων αυτοκρατοριών και των κρατών, υποστηρίζει ομάδα γλωσσολόγων σε μελέτη της που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science. Με βάση υπολογιστικά μοντέλα, εκτιμήσεις πληθυσμού και εθνογραφικά δεδομένα, οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι πριν από περίπου 12.000 χρόνια, οι άνθρωποι μιλούσαν από 4.500 έως 6.200 γλώσσες. Ωστόσο, η γλωσσική ποικιλομορφία κορυφώθηκε μεταξύ του 1000 π.Χ. και του 1000 μ.Χ., περίοδο που χαρακτηρίζουν ως «χρυσή εποχή» των γλωσσών, προτού μειωθεί ξανά όταν «οι πολυεθνικές αυτοκρατορίες εξαπλώθηκαν για πρώτη φορά μαζί με τις γλώσσες, τους παθογόνους μικροοργανισμούς και τους πολιτισμούς τους», όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά. Δεδομένου ότι η γλώσσα και ο πολιτισμός συχνά συμβαδίζουν, οι ερευνητές υποθέτουν ότι, μαζί με τις γλώσσες αυτές, χάθηκαν επίσης πολλές πολιτιστικές παραδόσεις.

Σήμερα σε όλον τον κόσμο χρησιμοποιούνται περίπου 7.500 γλώσσες, εντούτοις οι ερευνητές εκτιμούν ότι κάθε χρόνο χάνονται τουλάχιστον τέσσερις από αυτές, προβλέποντας ότι έως το τέλος του 21ου αιώνα είναι ενδεχόμενο να έχουν εξαφανιστεί μέχρι και 1.500 γνωστές γλώσσες.

OSAMA SM AMIN

Οι ξεχασμένοι Ασσύριοι βασιλείς

«Άγνωστους» μέχρι σήμερα Ασσύριους ηγεμόνες, φέρνει στην επιφάνεια μελέτη που δημοσιεύεται στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Cuneiform Studies. Εξετάζοντας σπαράγματα επιγραφών και έγγραφα που φυλάσσονται σε διεθνείς βιβλιοθήκες και μουσεία, οι συντάκτες της μελέτης κατέληξαν στα ονόματα τριών βασιλέων που κυβέρνησαν για λιγότερο από δύο χρόνια: τον Ασούρ Ουμπαλίτ , που βασίλεψε περίπου από το 913 έως το 912 π.Χ., τον Τιγκλάθ Πιλεσέρ Α’ , έναν ρηξικέλευθο και καινοτόμο βασιλιά ο οποίος κατέλαβε το θρόνο στη διάρκεια εξέγερσης το 763 π.Χ., και τον Σαλμανασέρ, που κυβέρνησε από τα τέλη του 747 μέχρι το 745 π.Χ.

Μολονότι τα ευρήματα αυτά δεν μεταβάλουν ουσιωδώς το χρονολόγιο της ασσυριακής ιστορίας μετά το 911 π.Χ., οι ερευνητές παρουσιάζουν απτές αποδείξεις ότι τα ονόματα των συγκεκριμένων βασιλέων σκόπιμα διαγράφηκαν και αντικαταστάθηκαν από μεταγενέστερους ηγεμόνες ή παραλείφθηκαν από επίσημους καταλόγους και ιστορικά χρονικά, καθώς οι διάδοχοί τους επιχείρησαν, για πολιτικούς λόγους, να εξαλείψουν τη μνήμη τους. Εντούτοις, δεν κατάφεραν να σβήσουν πλήρως τα ίχνη τους, αφού αρκετά σχετικά στοιχεία διασώθηκαν τελικά σε βασιλικά διατάγματα, κατεστραμμένες επιγραφές και μεταγενέστερα κείμενα.

Σε δημοπρασία σπάνια επιστολή από τον Τιτανικό

Χειρόγραφη επιστολή, γραμμένη σε δελτάριο του Τιτανικού τέσσερις μόλις ημέρες πριν τη βύθιση του πλοίου στις 14 Απριλίου 1912, πωλήθηκε πρόσφατα σε δημοπρασία στη Μεγάλη Βρετανία έναντι 60.000 λιρών. Συντάκτης της ήταν ο Βρετανός επιβάτης της δεύτερης θέσης, Χένρι Χότζες, ο οποίος την απηύθυνε σε φίλο του, σημειώνοντας μεταξύ άλλων: «Ο καιρός είναι πολύ καλός. Στο πάνω κατάστρωμα υπάρχουν περίπου 200 αγόρια (από 20 ετών και πάνω) που τριγυρίζουν και τραγουδούν, άλλα παίζουν ντόμινο και χαρτιά στα μπαρ, κάποια διαβάζουν, κάποια γράφουν, όλα είναι αρκετά διαφορετικά από αυτά που θα περίμενες να δεις στη θάλασσα». Ο Χότζες, ο οποίος έχασε τη ζωή του στο διάσημο ναυάγιο, ταχυδρόμησε την επιστολή από το Κουίνσταουν της Ιρλανδίας, το τελευταίο λιμάνι που προσέγγισε το πλοίο πριν διασχίσει τον Ατλαντικό Ωκεανό.

Ο υπεύθυνος της δημοπρασίας, Άντριου Όλντριτζ, δήλωσε σχετικά στο BBC News: «Όλοι γνωρίζουμε για τους φτωχότερους επιβάτες της τρίτης θέσης και για τους πλουσιότερους της πρώτης. Όμως αυτή η επιστολή προσφέρει μια ιστορικά ανεκτίμητη εικόνα για το πώς ήταν η ζωή στο πλοίο για έναν επιβάτη της “ενδιάμεσης” δεύτερης θέσης».

Χιλή: Αποκαθίσταται τοιχογραφία που «εξαφάνισε» η δικτατορία Πινοσέτ

Μνημειακή τοιχογραφία στο δημαρχείο της πόλης Τσιγιάν στη Χιλή, έρχεται ξανά στο φως 55 χρόνια μετά τη δημιουργία της. Το έργο με τίτλο «Αρχή και Τέλος» φιλοτέχνησε ο Χιλιανός καλλιτέχνης Χούλιο Εσκάμες μετά από παραγγελία του τότε δημάρχου της πόλης. Ο Εσκάμες ξεκίνησε το έργο το 1969, λίγο πριν από την εκλογική νίκη του σοσιαλιστή Σαλβαδόρ Αλιέντε τον Σεπτέμβριο του 1970, και το ολοκλήρωσε δύο χρόνια αργότερα. Η σύνθεση απεικονίζει τον θρίαμβο του λαού απέναντι στην καταπίεση, χρησιμοποιώντας σκηνές πλήθους, εικόνες από εργάτες και εργάτριες σε βιομηχανικές μονάδες, εκφραστικές μορφές και έντονα χρώματα. Εξαιτίας του περιεχομένου του, μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του Σεπτεμβρίου του 1973 η δικτατορία Πινοσέτ το εξαφάνισε, καλύπτοντάς το με πολλαπλές στρώσεις λευκής μπογιάς.

Οι εργασίες αποκατάστασής του ξεκίνησαν το 2021 και σήμερα βρίσκονται στο τρίτο στάδιο. Στη διάρκειά τους, οι συντηρητές διαπίστωσαν ότι το έργο έχει υποστεί σημαντικές φθορές, καθώς το αρχικό ύψος του έχει περιοριστεί ώστε να αναγερθεί δεύτερος όροφος, ενώ έχει διανοιχτεί και ένα παράθυρο στο μέσο της σύνθεσης. Η οριστική αποκατάσταση αναμένεται έως τον Δεκέμβριο του 2027.

Τεύχος 699 (Σεπτέμβριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>