Επικαιρότητα & Ιστορία – Τεύχος 696

Επικαιρότητα & Ιστορία

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ

Αίγυπτος: Απόσπασμα της Ιλιάδας σε μούμια της ρωμαϊκής εποχής

Θραύσμα παπύρου με στίχους από τη Ραψωδία Β΄ της Ιλιάδας και συγκεκριμένα τον «Κατάλογο των πλοίων», στον οποίο ο Όμηρος περιγράφει τις ελληνικές δυνάμεις που εκστράτευσαν εναντίον της Τροίας, εντοπίστηκε στο εσωτερικό μούμιας σε νεκρόπολη της ρωμαϊκής εποχής στην αρχαία πόλη Οξύρρυγχο (σημερινό Ελ-Μπαχνάσα) της Αιγύπτου. Κοινή ισπανοαιγυπτιακή επιστημονική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και το Ινστιτούτο Αρχαίας Εγγύς Ανατολής έφερε στο φως αρκετές μούμιες, μερικές σε ζωγραφισμένα ξύλινα φέρετρα, άλλες τυλιγμένες σε επιδέσμους διακοσμημένους με γεωμετρικά σχέδια, τρεις με χρυσές γλώσσες και μία με χάλκινη γλώσσα τοποθετημένη μέσα στο στόμα, ενώ ορισμένοι από τους νεκρούς έφεραν ίχνη από φύλλα χρυσού που είχαν εφαρμοστεί πάνω τους μετά τη μουμιοποίηση. Το απόσπασμα του ομηρικού κειμένου βρέθηκε στον «τάφο 65», ένα υπόγειο ταφικό σύμπλεγμα που, παρά τις εμφανείς ενδείξεις αρχαίας σύλησης, διατήρησε σημαντικό αριθμό ταφικών αντικειμένων.

Μολονότι στην Οξύρρυγχο έχουν ανακαλυφθεί, κατά καιρούς, πολλοί πάπυροι με αρχαία ελληνικά κείμενα, η ύπαρξη του συγκεκριμένου μέσα σε μούμια είναι εξαιρετικά σπάνια, γεγονός που καθιστά την ανακάλυψη μοναδική τόσο από λογοτεχνική όσο και από ιστορική πλευρά.

Ο μεγαλύτερος «θησαυρός νομισμάτων» των Βίκινγκς

Σπάνιο σύνολο με περισσότερα από 3.000 ασημένια νομίσματα από την εποχή των Βίκινγκς, ανακαλύφθηκε στο Όστερντάλεν της Νορβηγίας. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο «θησαυρό νομισμάτων» του είδους του που έχει εντοπιστεί ποτέ στη χώρα, αφού ο δεύτερος μεγαλύτερος αριθμεί 1.849 νομίσματα. Τα νομίσματα χρονολογούνται από τη δεκαετία του 980 έως τη δεκαετία του 1040, μια ταραχώδη περίοδο στην ιστορία της Νορβηγίας, όταν οι Βίκινγκ πολεμιστές έφερναν στην πατρίδα τους θησαυρούς από επιδρομές τους σε γειτονικές περιοχές. Μέχρι στιγμής, τα περισσότερα από αυτά προέρχονται από την Αγγλία και τη Γερμανία, με μικρότερο αριθμό δανέζικων και νορβηγικών νομισμάτων.

Τα ξένα νομίσματα ήταν η κύρια ανταλλακτική μονάδα στη Νορβηγία μέχρι τη βασιλεία του Χαρντράντα, ο οποίος ίδρυσε εθνικό νομισματοκοπείο στη χώρα μετά την επιστροφή του από επίσκεψη στο Βυζάντιο το 1045. Με βάση τις χρονολογίες των νομισμάτων, υπολογίζεται ότι ο θησαυρός συγκεντρώθηκε γύρω στο 1047, στην αρχή αυτής της διαδικασίας μετάβασης, ενώ υπάρχουν ακόμα ασημένια αντικείμενα (θραύσματα από καρφίτσες, πλινθώματα κ.ά.), που πιθανότατα χρησιμοποιούνταν επίσης ως νομίσματα με βάση το βάρος τους.

Ο «κλέφτης» επέστρεψε τη λεία του 60 χρόνια μετά

Τρία πήλινα πλακίδια, θραύσματα δαπέδου από μοναστήρι του 13ου αιώνα στα Δυτικά Μίντιλαντς της Αγγλίας, επέστρεψε στο φιλανθρωπικό ίδρυμα που διαχειρίζεται πλειάδα ιστορικών χώρων σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο «English Heritage» ο 68χρονος Σάιμον Γουάιτ, ο οποίος τα είχε στην κατοχή του για σχεδόν 60 χρόνια. Ο Γουάιτ είχε αποσπάσει τα πλακίδια σε ηλικία εννέα ετών, χωρίς να γνωρίζει ότι διαπράττει παράνομη πράξη, όταν είχε επισκεφθεί το μοναστήρι μαζί με τους γονείς του και κατόπιν τα είχε αποθηκεύσει σε μεταλλικό κουτί για καραμέλες. Με την πάροδο των χρόνων ο Γουάιτ ξέχασε την ύπαρξη του κουτιού αυτού και μόλις πρόσφατα το ανακάλυψε τυχαία στο σπίτι του, αποθηκευμένο ανάμεσα σε άλλα παλιά αντικείμενα.

Τα πλακίδια του Γουάιτ, που απεικονίζουν έναν δράκο και ένα πρόσωπο με τρομακτική έκφραση, αποτελούν μέρος του δαπέδου της εκκλησίας και της βιβλιοθήκης του μοναστηριού, το οποίο σήμερα είναι μισοκατεστραμμένο. Παραμένουν σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση εξαιτίας της μακροχρόνιας αποθήκευσής τους, ενώ επιπλέον θεωρούνται πολύτιμα και εντελώς ξεχωριστά, καθώς το μοτίβο του δράκου είναι μοναδικό σε ολόκληρο το μνημείο.

Σχεδόν 1 εκ. δολ. πωλήθηκε σωσίβιο του «Τιτανικού»

Έναντι 906.000 δολαρίων πωλήθηκε πριν από μερικές εβδομάδες σε δημοπρασία σωσίβιο γιλέκο του «Τιτανικού», που φορούσε η επιζήσασα επιβάτης της πρώτης θέσης, Λόρα Μέιμπελ Φρανκατέλι. Το σωσίβιο είχε κατασκευαστεί από καμβά και διέθετε δώδεκα υποδοχές γεμάτες με φελλό, ενώ σύμφωνα με τον βρετανικό οίκο δημοπρασιών Henry Aldridge and Son, είναι το μόνο το οποίο «πουλήθηκε ποτέ από επιζώντα του «Τιτανικού», γεγονός που επιβεβαιώνει το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον για την ιστορία του πλοίου και το σεβασμό προς τους επιβάτες και το πλήρωμα».

Όταν το πλοίο προσέκρουσε στο παγόβουνο, η Φρανκατέλι με την εργοδότριά της και τον άντρα της δεύτερης επιβιβάστηκαν σε σωσίβια λέμβο, μαζί με άλλα εννέα άτομα. Όπως ανακοίνωσε ο οίκος δημοπρασιών, μετά τη διάσωσή της κράτησε το σωσίβιο, το οποίο υπέγραψαν η ίδια και άλλοι επτά επιζώντες από την ίδια λέμβο. Το ιστορικό αυτό αντικείμενο παρέμεινε στην οικογένειά της μέχρι πριν από περίπου 20 χρόνια, όταν το αγόρασε ιδιώτης συλλέκτης.

Σήμερα, μόνο ένας μικρός αριθμός σωσιβίων του «Τιτανικού» είναι γνωστό ότι έχει διασωθεί και τα περισσότερα από αυτά εκτίθενται σε μουσεία.

Τεύχος 696 (Ιούνιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>