Από τις πρώτες μέρες της εγκατάστασης των Ιταλών στα Επτάνησα τέθηκε σε λειτουργία το καταχθόνιο και προπαγανδιστικό σχέδιό τους, που είχε προετοιμαστεί επιμελώς από τη Ρώμη και σκόπευε στην κάμψη του εθνικού φρονήματος των πολιτών. Παρά τις διαβεβαιώσεις προς τους κατοίκους για μια νέα, ευτυχισμένη ζωή, ο μαυραγοριτισμός, η λεηλασία και η σκληρή καταπίεση εντείνονταν καθημερινά.

Σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης οι Ιταλοί επενέβησαν με κυνισμό και σκληρότητα, προκειμένου να ελέγξουν τις εκφάνσεις της ζωής αλλά και της εθνικής ταυτότητας των Επτανησίων. Όσοι αντιδρούσαν στα σχέδιά τους εξορίζονταν με συνοπτικές διαδικασίες στους Παξούς, που χρησιμοποιούνταν σαν στρατόπεδο συγκέντρωσης αντιφρονούντων και αντιστασιακών.

Σημαντική στήριξη πρόσφεραν στους Ιταλούς συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες των Επτανήσων, που φαίνεται ότι ακολούθησαν κοινή πορεία σε όλα τα νησιά. Κάποιοι ξεπεσμένοι, στην πλειονότητά τους, ευγενείς, που αντλούσαν το κύρος τους από τα προνόμια που τους είχε αποδώσει η ενετική κυριαρχία και συντηρούσαν τη νοοτροπία της φεουδαρχικής εποχής, άνοιξαν τα αρχοντικά τους στις ιταλικές Αρχές κατοχής και παρείχαν στην ιταλική προπαγάνδα το αναγκαίο προκάλυμμα με τη δήθεν συνέχιση της ενετικής κουλτούρας. Ο αριθμός αυτών μπορεί να μην ήταν αρκετά μεγάλος, ήταν όμως ικανός να αποτελέσει μεγάλη πρόκληση για τον πενόμενο λαό, ο οποίος δεν έχανε το εθνικό του φρόνημα.

Πολλοί από αυτούς επανέφεραν στην επιφάνεια τους τίτλους και τα οικόσημα του Libro d’oro και τα παρουσίασαν στους κατακτητές προκειμένου να έχουν την εύνοιά τους. Σε αυτές τις περγαμηνές στηρίζονταν και οι Ιταλοί όταν διακήρυτταν την ιταλικότητα των Επτανήσων και τα ιστορικά απαράγραπτα δικαιώματα που είχε η Ρώμη επ’ αυτών. Ακολούθησε η τάξη των Ιταλών υπηκόων, που βέβαια ήταν πολυάριθμη, κυρίως στην Κέρκυρα, όπου έφτανε περί τα 1.500 άτομα. Η παρουσία τους χρησιμοποιήθηκε από τους Ιταλούς για να τονιστεί η φυλετική συνέχεια του ιταλικού στοιχείου στον χώρο των Επτανήσων. Οι Ιταλοί αυτοί είχαν φροντίσει να διατηρήσουν ζωντανούς τους θεσμούς της παιδείας (σχολές Καλογραιών), και της Καθολικής Εκκλησίας εξυπηρετώντας παθιασμένα τις ιταλικές Αρχές στο σχέδιο εξιταλισμού των νησιών. Επίσης, σημαντική στήριξη στους Ιταλούς παρείχαν οι Μαλτέζοι που ήταν εγκαταστημένοι στα Επτάνησα, και ειδικά στην Κέρκυρα έφταναν περίπου στις 4.000.

Η ιταλική προπαγάνδα στα Επτάνησα την περίοδο της Κατοχής (1941-1943) αποσκοπούσε στον βίαιο εξιταλισμό και στην προσάρτηση των νησιών στο φασιστικό κράτος, αξιοποιώντας την ιστορική παρουσία των Ενετών, την επιβολή της ιταλικής γλώσσας και την έκδοση νέου νομίσματος. Παρουσίαζαν την κατάληψη των νησιών σαν «απελευθέρωση» και επιστροφή στην 150ετή ή 400ετή ενετική κληρονομιά, κατασκευάζοντας το αφήγημα μιας δήθεν «ιόνιας φυλής», που ποθούσε την ένωση με την Ιταλία. Τον Ιούνιο του 1941 δημιουργήθηκε το Γραφείο Πολιτικών Υποθέσεων των Επτανήσων, το οποίο υποκατέστησε ουσιαστικά την ελληνική κυβέρνηση και αποτέλεσε τον μοχλό υλοποίησης των φασιστικών επιδιώξεων. Μέσω του γραφείου αυτού εκδίδονταν διατάγματα που ενείχαν ισχύ νόμων, επιβλήθηκε η αποκοπή της επικοινωνίας των δημόσιων φορέων με το κράτος της Αθήνας, εισήχθη η ιταλική γλώσσα ως υποχρεωτική σε σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες, δρομολογήθηκε η έκδοση ειδικού χαρτονομίσματος –της ιονικής δραχμής–, και καταργήθηκε η λειτουργία ελληνικών δημόσιων φορέων, που αντικαταστάθηκαν από ιταλικούς. Η ιταλική προπαγάνδα προσπάθησε –μάταια– να συνδέσει τις αξιώσεις της με την παλαιότερη παρουσία των Ενετών στην περιοχή και την επιβίωση μιας «ιόνιας φυλής» που επιζητούσε τη σύνδεση με τη μητέρα πατρίδα, υποδηλώνοντας αλυτρωτικές διαθέσεις που εντοπίζονταν μόνο στη σφαίρα του φανταστικού.

Διονύσης Ν. Μουσμούτης
Εκδότης – Διευθυντής

Τεύχος 700 (Οκτώβριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>