Deborah Wheeler

Σύννεφα από μετάξι & ελαιόδεντρα: Ιστορίες από τη Μάχη της Κρήτης

Μετάφραση: Γιώργος Τσακανίκας

εκδόσεις  Historical Quest, 2025, σελ.: 256, τιμή: 18,00 €

Η μοίρα των Αυστραλών και Νεοζηλανδών στρατιωτών (ANZAC) στην Κρήτη καθορίστηκε πριν καν ξεκινήσει η γερμανική αεροπορική εισβολή. Η Ντέμπορα Γουίλερ εκκινεί την ιστορική καταγραφή της από τα τέλη Απριλίου του 1941, όταν περίπου 14.500 άνδρες του σώματος ANZAC μεταφέρθηκαν εσπευσμένα στο νησί μετά την κατάρρευση του μετώπου και την εκκένωση της ηπειρωτικής Ελλάδας. Η συγγραφέας βασίζεται σε πρωτογενείς πηγές, όπως επιστολές και προσωπικά ημερολόγια, για να περιγράψει την κρίσιμη επιχειρησιακή κατάσταση αυτών των δυνάμεων. Οι στρατιώτες αποβιβάστηκαν στο νησί έχοντας εγκαταλείψει σχεδόν το σύνολο των οχημάτων, του πυροβολικού και των μέσων επικοινωνίας τους στην Αττική και την Πελοπόννησο. Η άμυνα οργανώθηκε με ελάχιστα αυτόματα όπλα, περιορισμένα πυρομαχικά και σοβαρές ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης, όπως ρουχισμός, ασύρματοι και ιατροφαρμακευτικό υλικό. Επιπλέον, πολλά τμήματα είχαν αναμειχθεί άτακτα κατά την υποχώρηση, γεγονός που δυσχέραινε τον συντονισμό και τη διοίκηση υπό τον Νεοζηλανδό υποστράτηγο Μπέρναρντ Φράιμπεργκ.

Η Γουίλερ χαρτογραφεί τη γεωγραφική διάταξη των Αυστραλών και Νεοζηλανδών σε τρεις κύριους τομείς άμυνας, οι οποίοι δέχθηκαν το κύριο βάρος της επίθεσης των Γερμανών αλεξιπτωτιστών στις 20 Μαΐου 1941. Στον Τομέα Χανίων και Μάλεμε, η 2η Νεοζηλανδική Μεραρχία ανέλαβε την υπεράσπιση του στρατηγικής σημασίας αεροδρομίου. Το βιβλίο εξετάζει τις τακτικές παρεξηγήσεις, την απώλεια επικοινωνίας και την αναγκαστική σύμπτυξη των Νεοζηλανδών από το Ύψωμα 107, η οποία επέτρεψε στις γερμανικές δυνάμεις να προσγειώσουν μεταγωγικά αεροπλάνα και να εδραιώσουν προγεφύρωμα. Στον Τομέα Ρεθύμνου, η 19η Αυστραλιανή Ταξιαρχία, με το 2/1ο και 2/11ο Τάγμα, σε συνεργασία με ελληνικές δυνάμεις, περιόρισε αρχικά τους εισβολείς. Η αφήγηση παραθέτει στοιχεία για τις σώμα με σώμα μάχες στους ελαιώνες και την άμυνα γύρω από το αεροδρόμιο της Πηγής, όπου οι Αυστραλοί κρατήθηκαν μέχρι τη γενική διαταγή σύμπτυξης. Τέλος, στον Τομέα Ηρακλείου, μικτά τμήματα Αυστραλών και Βρετανών ανέλαβαν την απόκρουση των αερομεταφερόμενων δυνάμεων, διεξάγοντας σκληρές συγκρούσεις εντός και εκτός της πόλης.

Μετά την κατάρρευση του μετώπου στα βόρεια, η Γουίλερ ανασυνθέτει την επίπονη πορεία των ANZAC προς το λιμάνι των Σφακίων στα νότια, με σκοπό την εκκένωση. Καταγράφει τη δράση της 19ης Αυστραλιανής Ταξιαρχίας και του Τάγματος των Μαορί, οι οποίοι καθυστέρησαν τους Γερμανούς καταδιώκτες στα στενά περάσματα για να κερδηθεί χρόνος για την επιβίβαση στα πλοία του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού. Κατά

Το τελευταίο μέρος της έρευνας της Γουίλερ εστιάζει στη μοίρα των ανδρών που αποκλείστηκαν. Όσοι παραδόθηκαν οδηγήθηκαν αρχικά στο προσωρινό στρατόπεδο αιχμαλώτων στο Γαλατά και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στη Γερμανία, την Αυστρία και την Πολωνία. Το βιβλίο αποτυπώνει την καθημερινότητα της αιχμαλωσίας, τις ασθένειες και τις απόπειρες δραπέτευσης μέχρι το τέλος του πολέμου. Η Ντέμπορα Γουίλερ ολοκληρώνει το βιβλίο της εξετάζοντας τις μακροχρόνιες ψυχολογικές συνέπειες στους επιζώντες μετά την επιστροφή τους, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι εμπειρίες αυτές οδήγησαν σε μεταπολεμικές πρωτοβουλίες, όπως η ονοματοδοσία οικισμών στην Αυστραλία προς τιμήν των κρητικών τοποθεσιών.

Τεύχος 701 (Νοέμβριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>