Peter Monteath

Η μάχη της 42ης οδού
Ο πόλεμος στην Κρήτη και ο αγώνας των Anzacs μέχρις εσχάτων

Εκδ. Historical Quest, 2026, σελ.: 256, τιμή: 20,00 €

Η Μάχη της Κρήτης υπήρξε μία από τις πιο θεαματικές στρατιωτικές εκστρατείες του 20ού αιώνα. Για πρώτη φορά στην Ιστορία, οι γερμανικές δυνάμεις διεξήγαγαν μία εισβολή εξ ολοκλήρου από τον αέρα ενώ οι ανεπαρκώς εξοπλισμένοι Αυστραλοί, Νεοζηλανδοί και Βρετανοί στρατιώτες, μαζί με τους ντόπιους Κρητικούς υπεράσπιζαν το νησί. Μία μάχη που εξέχει για την αγριότητά της.

Στις 20 Μαΐου 1941 οι συμμαχικές δυνάμεις στην Κρήτη αποτελούνταν από περίπου 6.500  Αυστραλούς και 7.700 Νεοζηλανδούς στρατιώτες, οι περισσότεροι των οποίων ήταν νέοι που δεν είχαν φύγει ποτέ από την πατρίδα τους, προτού ο πόλεμος τους φέρει στην Ελλάδα. Προέρχονταν από κοινωνίες που ήταν επηρεασμένες από τη Βρετανία και τις θέσεις της για την αυτοκρατορία, αλλά διέφεραν πάρα πολύ από τους Βρετανούς στη νοοτροπία και την ιδιοσυγκρασία. Στην περίπτωση των συνταγμάτων της Νέας Ζηλανδίας, ένα από αυτά ήταν εξ’ ολοκλήρου σχηματισμένο από ιθαγενείς Μαορί.

H Μάχη της 42ης Οδού (27 Μαΐου 1941) διεξήχθη στα Χανιά. Μετά την εγκατάλειψη του στρατηγικά σημαντικού αεροδρομίου του Μάλεμε, οι συνεχώς ενισχυόμενες γερμανικές δυνάμεις ανάγκασαν τους συμμάχους να υποχωρήσουν προς τα Χανιά με σκοπό να αρχίσουν τη διαδικασία εκκένωσης του νησιού. Προκειμένου να καμφθεί η επέλαση των Γερμανών, στήθηκε μία γραμμή άμυνας κατά μήκος της οδού Τσικαλαρίων νοτιοανατολικά των Χανίων από αποδυναμωμένα τάγματα Αυστραλών και Νεοζηλανδών Μαορί. Καθώς ένα γερμανικό τάγμα προχωρούσε προς την οδό, οι Anzac αμυνόμενοι πραγματοποίησαν εντυπωσιακή έφοδο με ξιφολόγχες αιφνιδιάζοντας τους Γερμανούς και προκαλώντας τους μεγάλες απώλειες. Η προσωρινή αυτή απώθηση των Γερμανών κέρδισε πολύτιμο χρόνο για την υποχώρηση των Συμμάχων. Η οδηγία για απομάκρυνση όλων των συμμαχικών στρατευμάτων από την Κρήτη δόθηκε την ίδια μέρα με τη μάχη και η 42η οδός ήταν κοντά σε αυτό που μέσα σε λίγες ώρες θα γινόταν η κύρια πορεία εκκένωσης, καθώς τα στρατεύματα περνούσαν μέσα από τα χωριά Στύλος και Βρύσες και πάνω από τα Λευκά Όρη για να καταλήξουν εν τέλει στη Χώρα Σφακίων.

Όταν οι Γερμανοί προσέγγισαν την αμυντική γραμμή των Συμμάχων –γνωστή ως η 42η Οδός– στις 27 Μαΐου 1941, οι άνδρες των αυστραλιανών ταγμάτων 2/7 και 2/8, οι Νεοζηλανδοί από διάφορα τάγματα, και οι Βρετανοί στρατιώτες εξαπέλυσαν μία τρομερή έφοδο με εφ’ όπλου λόγχη. Ήταν μια βάναυση πράξη ενός απελπισμένου στρατού σε υποχώρηση, που πραγματοποιήθηκε από άνδρες που είχαν ήδη φτάσει στα όριά τους. Στο τέλος, το πεδίο της μάχης απέμεινε σπαρμένο με σωρούς. Αργότερα, ένας Γερμανός γιατρός θα ανέφερε ότι πολλές από τις σωρούς των Γερμανών στρατιωτών είχαν ακρωτηριαστεί. Ο Αυστραλός Πίτερ Μόντιθ –καθηγητής Σύγχρονης Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Flinders στη Νότια Αυστραλία– αποκαλύπτει την αλήθεια πίσω από μια από τις πιο φρικτές μάχες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Δεν διερευνά μια σημαντική δράση κατά τη διάρκεια της Μάχης της Κρήτης, αλλά επισημαίνει ιδιαίτερα τη συμβολή των δυνάμεων της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας στην καταδικασμένη τελικά προσπάθεια των μαχητών να αποκρούσουν τη γερμανική εισβολή.

Τεύχος 699 (Σεπτέμβριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>