Γιάννης Ράγκος

Ξεχασμένα πρωτοσέλιδα του 20ού αιώνα

Εκδ. Αλεξάνδρεια, 2025, σελ.: 232, τιμή: 17,00 €

Ο Γιάννης Ράγκος, γνωστός δημοσιογράφος και συγγραφέας, ειδικεύεται στην ιστορική έρευνα, όχι και τόσο γνωστών περιστατικών της νεοελληνικής ιστορίας. Ο υπότιτλος του βιβλίου, 12 + 3 ρεπορτάζ από τη νεοελληνική και παγκόσμια μικροϊστορία, είναι ενδεικτικός για το τι περιλαμβάνει. Πρόκειται για 15 ιστορικά ρεπορτάζ γεγονότων που στην εποχή τους απασχόλησαν ζωηρά την κοινή γνώμη και τα πρωτοσέλιδα του Τύπου και επανέρχονται στην «επικαιρότητα» μέσα από τη δημοσιογραφική αναψηλάφησή τους.

Τα δώδεκα από αυτά αναφέρονται στον ελληνικό 20ό αιώνα (από το 1908 μέχρι το 1973), ενώ τα άλλα τρία αφορούν γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας της Γερμανίας, της Αργεντινής και της Κεντρικής Αμερικής. Από την (ανεξιχνίαστη) πολιτική δολοφονία του διερμηνέα του Ελληνικού Προξενείου στη Θεσσαλονίκη, Θεόδωρο Ασκητή (1908) μέχρι τη δράση του Πέτρου Κουλαξίδη (1930), ίσως του πρώτου κατά συρροή δολοφόνου στα ελληνικά εγκληματολογικά χρονικά· από τα άγνωστα «Δεκεμβριανά» της Πρέβεζας (1944) μέχρι τη διερεύνηση του ψυχολογικού προφίλ του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου και την περίπτωση του αντισμήναρχου Δημήτρη Ζέλιου, του μοναδικού αξιωματικού που αντιτάχθηκε στο πραξικόπημα του Δημητρίου Ιωαννίδη (1973)﮲ αλλά και από τον ναζί σίριαλ κίλερ, Πάουλ Ογκόρζοφ (1939-1941), μέχρι τις τελευταίες αποκαλύψεις για τις συνθήκες θανάτου της Εβίτας Περόν (1952) και τον «πόλεμο του ποδοσφαίρου» μεταξύ του Ελ Σαλβαδόρ και της Ονδούρας (1969), τα ρεπορτάζ αυτά επικεντρώνονται σε αποσιωπημένες ή ξεχασμένες πτυχές του παρελθόντος, φέρνοντας παράλληλα στο φως νέα στοιχεία γι’ αυτές.

Πρόκειται για μικρές σύντομες διηγήσεις υπό μορφή δημοσιογραφικής έρευνας, που κάθε μια τους κρύβει ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον σε σχέση με την απόδοση της ατμόσφαιρας της εποχής της. Θα μπορούσε κανείς εν πρώτοις να τα εκλάβει ως ιστορικά, μια και τα περισσότερα αναφέρονται στο μακρινό παρελθόν. Προφανώς, δεν πρόκειται περί ιστορικών κειμένων, αλλά περί «πειστηρίων» προς χρήση της Ιστορίας και της έρευνας. Τα περισσότερα, δε, αποτελούν και ντοκουμέντα. Τα κείμενα, τα περισσότερα των οποίων δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Ιστορία Εικονογραφημένη είναι δημοσιογραφικά, άρα περιγραφικά και αποσπασματικά, κι έτσι συμβάλλουν καθοριστικά στην αξιόπιστη απόδοση των γεγονότων και αφήνουν στον ιστορικό την ένταξή τους μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της εποχής. Ο ίδιος αναφέρει στον πρόλογό του «Η δημοσιογραφική έρευνα ασφαλώς δεν υποκαθιστά τον επιστημονικό τρόπο θέασης της Ιστορίας. Όμως, με αφετηρία τα εξασκημένα αντανακλαστικά της, είναι σε θέση να επισημάνει τις “ξεχασμένες ειδήσεις” του παρελθόντος και να τις (ξανα)φέρει στο προσκήνιο από μια άλλη σκοπιά. Με άλλα λόγια, να αναστοχαστεί το παρελθόν ως μια όψη του επίκαιρου».

Ο Γιάννης Ράγκος διακονεί υποδειγματικά την ιστορική δημοσιογραφία, ένα είδος πολύ δημοφιλές στο εξωτερικό, αλλά προσπερασμένο για πολλά χρόνια στην Ελλάδα. Επιλέγει τα θέματά του με δημοσιογραφικά κριτήρια και τα προσεγγίζει με τις μεθόδους του ρεπορτάζ: ύπαρξη πρωτοτυπίας ή/και μοναδικότητας, αναζήτηση αξιόπιστων πηγών, διασταύρωση κάθε πληροφορίας, παροχή κατά το δυνατόν τεκμηριωμένων και ολοκληρωμένων απαντήσεων στα θεμελιώδη δημοσιογραφικά ερωτήματα: ποιος, τι, πού, πότε, πώς και γιατί. Προσεγγίζει τα θέματά του ευφάνταστα, εμπεριστατωμένα και τεκμηριωμένα.

Τεύχος 694 (Απρίλιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>