Τίτος Λίβιος

Ρωμαϊκή ιστορία από κτίσεως Ρώμης

Εισαγωγή- μετάφραση-σχόλια: Νίκος Ε. Καραπιδάκης

εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2025, σελ.: 216, τιμή: 14,00 €

O Τίτος Λίβιος καταγόταν από ευγενή οικογένεια της Ρώμης και γεννήθηκε στο Πατάβιο, τη σημερινή Πάδοβα, στην Ιταλία, το 694ο έτος της Ρώμης, πενήντα οκτώ χρόνια πριν από την έναρξη της χριστιανικής εποχής. Όπως πολλοί άλλοι λογοτέχνες, η ζωή του ήταν περισσότερο στοχαστική παρά δραστήρια. Επομένως, πολύ λίγες λεπτομέρειες που τον αφορούν έχουν διασωθεί. Διέμεινε στη Ρώμη για αρκετό καιρό, όπου τον προσέλαβε και τον τίμησε ιδιαίτερα ο Αύγουστος, στον οποίο λέγεται ότι ήταν γνωστός προηγουμένως από κάποια γραπτά που του είχε αφιερώσει. Φαίνεται ότι συνέλαβε το σχέδιο της συγγραφής της ιστορίας του αμέσως μόλις εγκαταστάθηκε στη Ρώμη ή, ίσως, ήρθε εκεί με σκοπό τη συλλογή του απαραίτητου υλικού για αυτό το σπουδαίο έργο. Ο Αύγουστος τον διόρισε δάσκαλο του εγγονού του Κλαύδιου, μετέπειτα αυτοκράτορα. Αλλά φαίνεται ότι δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο πλεονέκτημα που θα μπορούσε να προκύψει από μια τόσο ευνοϊκή σχέση και ότι ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη συγγραφή της ιστορίας του, μέρη της οποίας, μόλις τελείωσαν, διάβασε στον Αύγουστο και τον Μακένα.

Μακριά από τις δολοπλοκίες και τις σκευωρίες της Ρώμης, αναζήτησε την ηρεμία στη Νάπολη, όπου συνέχισε την εργασία του και ολοκλήρωσε το έργο του, που περιλαμβάνει, σε εκατόν σαράντα δύο βιβλία, την ιστορία της Ρώμης, από την ίδρυση της πόλης μέχρι τον θάνατο του Δρούσου, περιλαμβάνοντας μια περίοδο επτακοσίων σαράντα τριών ετών. Αφού ολοκλήρωσε αυτό το σπουδαίο έργο, επέστρεψε για να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του στην πατρίδα του, όπου πέθανε σε ηλικία εβδομήντα έξη ετών.

Από τα εκατόν σαράντα δύο βιβλία, από τα οποία αρχικά αποτελούνταν η Ιστορία της Ρώμης, σώθηκαν μόνο τριάντα πέντε. Τα δέκα πρώτα καλύπτουν τη ρωμαϊκή ιστορία από την αρχή της έως το 293 π.Χ., και τα βιβλία 21-45, που καλύπτουν τον Β΄ Καρχηδονιακό Πόλεμο (218-202 π.Χ.) καθώς και τα γεγονότα που ακολουθούν έως το 167 π.Χ.

Η συμβολική αξία που αποδίδει σε ιστορικά γεγονότα, η γραφικότητα και η πυκνότητα της περιγραφής, η συγκίνηση που διαπερνά την αφήγηση, ιδιαίτερα στις κρίσιμες στιγμές, είναι ορισμένα από τα χαρίσματά του. Πρόκειται για μεγάλο τεχνίτη του λόγου, οι περιγραφές του, οι εικόνες τους, οι προσωπογραφίες του, έχουν όλες μεγάλη ζωντάνια. Έχει συνείδηση ότι τα γεγονότα που αφηγείται είναι από τα τραγικότερα της ρωμαϊκής ιστορίας. Αφήνει ωστόσο να διαφανούν, ακόμα και μέσα στις κρίσεις, τα ίχνη μελλοντικών θριάμβων.

Ο Τίτος Λίβιος συγκαταλέγεται στους διασημότερους ιστορικούς της λατινικής φιλολογίας, ιδίως χάρη στο 21ο και 22ο βιβλίο της Ρωμαϊκής Ιστορίας. Τα χαρίσματά του είναι η συμβολική αξία που αποδίδει σε ιστορικά γεγονότα, η γραφικότητα και η πυκνότητα της περιγραφής του, η συγκίνηση που διαπερνά την αφήγησή του, ιδιαίτερα κατά τις κρίσιμες στιγμές, τέλος, η συνείδηση ότι αφηγείται ορισμένα από τα πιο τραγικά γεγονότα της ρωμαϊκής ιστορίας αφήνοντας ωστόσο να διαφανούν, ακόμα και μέσα στις κρίσεις, τα σημάδια των μελλοντικών θριάμβων της.

Τεύχος 694 (Απρίλιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>