Richard A. Billows

Πριν και μετά τον Αλέξανδρο. Ο μύθος και η παρακαταθήκη

Μετάφραση: Κατερίνα Σέρβη

εκδ. Πατάκη, 2024, σελ.: 544, τιμή: 14,99 €

Η ζωή, η σταδιοδρομία και τα επιτεύγματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου έχουν μελετηθεί από τους ιστορικούς, ωστόσο, πολύ λιγότερο έχει μελετηθεί η εξέλιξη του μακεδονικού κράτους και του στρατού του υπό τον πατέρα του Φίλιππο Β, όπως και η δράση και η πολιτική των διαδόχων του Αλεξάνδρου, οι οποίοι δημιούργησαν το οργανωτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ο ελληνικός πολιτισμός αναπτύχθηκε και άνθισε.

Ο Ρίτσαρντ Μπίλοους –καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια– στο βιβλίο  του προσφέρει μια λεπτομερή μελέτη της σταδιοδρομίας του Φίλιππου Β΄. Πριν από την άνοδό του στον θρόνο, η Μακεδονία ήταν ένα ανοργάνωτο και διασπασμένο κράτος. Ο Φίλιππος Β΄ συγκρότησε ένα εντελώς νέο είδος στρατού, με οπλισμό νέου τύπου. Με τη βοήθεια αυτού του στρατού ένωσε τη Μακεδονία, διεύρυνε τα σύνορά της, και, μέχρι τη δολοφονία του την είχε μετατρέψει σε μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του αρχαίου κόσμου. Το κράτος και ο στρατός που διαμόρφωσε ο  Φίλιππος παρείχαν στον Αλέξανδρο τα εργαλεία που απαιτούνταν για την καριέρα του, αυτή του κατακτητή.

Μετά από μια σύντομη ανασκόπηση της εκστρατείας του Αλέξανδρου ο Μπίλοους περιγράφει με αρκετές λεπτομέρειες τα σαράντα χρόνια μετά τον θάνατό του, για να δείξει πως οι σπουδαιότεροι  στρατηγοί του κυριάρχησαν στα κατακτημένα εδάφη και ίδρυσαν τις τρεις μεγάλες ελληνιστικές αυτοκρατορίες, το βασίλειο των Αντιγονιδών στην περιοχή των Βαλκανίων, το βασίλειο των Σελευκιδών στη δυτική Ασία και στην Αίγυπτο και το Βασίλειο των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο και στην Λιβύη.

Το βιβλίο πραγματεύεται ένα ζήτημα με τεράστια σημασία και ενδιαφέρον για τον δυτικό πολιτισμό, το πώς απέκτησε ο ελληνικός πολιτισμός χαρακτήρα οικουμενικό, επικρατώντας από τους ποταμούς του Ιράκ μέχρι την Αδριατική και από την μαύρη Θάλασσα και την Κασπία, μέχρι τις ερήμους της Αραβίας και του Σουδάν. Σε όλη αυτή την απέραντη και πολυποίκιλη έκταση, από το 300 π.Χ. έως το 300 μ.Χ. υπήρχαν ελληνικές πόλεις με Έλληνες πολίτες, που μιλούσαν και διάβαζαν ελληνικά και ζούσαν σύμφωνα με τις πολιτιστικές και πολιτικές συμβάσεις που είχαν διαμορφωθεί στην κλασική Ελλάδα του 6ου, του 5ου και του 4ου αιώνα π. Χ.

Ο  Μπίλοους αμφισβητεί σθεναρά την άποψη ότι ο πολιτικός αλληλοσπαραγμός που ακολούθησε τον θάνατό του οφειλόταν στην έλλειψη ενός ηγέτη αντίστοιχου ειδικού βάρους· αντίθετα, υποστηρίζει ότι υπήρχαν πολλοί εξαιρετικά ικανοί ηγέτες που εκμεταλλεύτηκαν το κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε, για να οικοδομήσουν τα δικά τους βασίλεια. Δεδομένου ότι ο γιος και κληρονόμος του Αλέξανδρου ήταν βρέφος, και άρα δεν μπορούσε να κυβερνήσει, ο πειρασμός ήταν μεγάλος για τους στρατηγούς, που άρχισαν να ενεργούν καθένας για λογαριασμό του. Στο Πριν και μετά τον Αλέξανδρο ο Ρίτσαρντ Μπίλοους παρουσιάζει τη σύνθετη εικόνα μίας από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του κόσμου, ορίζοντάς την όχι τόσο ως το επίτευγμα ενός ανθρώπου αλλά κυρίως ως το αποκορύφωμα μιας επιθετικής εξάπλωσης σε διάστημα πολλών γενεών και με έναν κοινό σκοπό.

Τεύχος 691 (Ιανουάριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>