Η Ρωσική Επανάσταση είναι ένα γεγονός που παραμένει θαμμένο κάτω από στρώματα μύθων, ψεμάτων και ιδεολογικού ρομαντισμού. Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ιστορικοί είναι το απόλυτο χάος που επικράτησε μετά την κατάρρευση του τσαρικού καθεστώτος του Νικολάου Β΄, στις αρχές του 1917. Κάθε είδους αντιδραστικοί και επαναστάτες εμφανίστηκαν διεκδικώντας το μέλλον, με τους Μπολσεβίκους να αποτελούν μια ομάδα που απείχε πολύ από το να είναι η πολυπληθέστερη.

Ο ρωσικός εμφύλιος (1917-1921) προκάλεσε την απώλεια 12 εκατομμυρίων ζωών, οδήγησε την αυτοκρατορία σε ανυπολόγιστη δυστυχία και τράβηξε το ενδιαφέρον των δυτικών δυνάμεων, οι οποίες παρενέβησαν στρατιωτικά και οικονομικά. Ο πόλεμος έφερε την πλήρη κατάρρευση του τσαρικού καθεστώτος και την άνοδο των Μπολσεβίκων στην εξουσία. Ένας άγριος εμφύλιος πόλεμος, που θεωρείται από πολλούς το γεγονός με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στη σύγχρονη εποχή. Η Λευκή Συμμαχία, αποτελούμενη από μετριοπαθείς σοσιαλιστές και ακροδεξιούς φιλομοναρχικούς, ήταν σε μεγάλο βαθμό ασυμβίβαστη, με αποτέλεσμα να έχει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας απέναντι στον Κόκκινο Στρατό του Τρότσκι και στο καθεστώς του Λένιν. Επρόκειτο για μία περίοδο κατά την οποία ο τρόμος γεννούσε περισσότερο τρόμο και ο άνθρωπος εξάντλησε τη σκληρότητα και την απανθρωπιά του πάνω στον άνθρωπο. Η σύρραξη μετατράπηκε σύντομα σε έναν διεθνή πόλεμο δι’ αντιπροσώπων, καθώς ο Τσώρτσιλ απέστειλε οπλισμό και στρατεύματα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, την ίδια στιγμή που οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ιαπωνίας, της Πολωνίας και της Τσεχοσλοβακίας εμπλέκονταν ενεργά στη σύρραξη.

Ο Λένιν ήταν πεπεισμένος  ότι ο ίδιος και οι ομοϊδεάτες του είχαν περισσότερες πιθανότητες να εδραιώσουν την ισχύ τους μέσω ενός εμφύλιου πολέμου. Γρήγορα όμως η κεντρική εξουσία έχασε τον έλεγχο, ιδιαίτερα σε περιφέρειες του νότου, του Βόλγα και της Άπω Ανατολής, με αποτέλεσμα να γίνει το επίδικο μεταξύ Κόκκινων κυβερνητικών, Λευκών νοσταλγών του τσάρου, Κοζάκων εθνικιστών, Γερμανών που καταλάμβαναν τα εδάφη που τους είχαν παραχωρηθεί με τη Συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ, με την οποία η χώρα εξήλθε από τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο τον Μάρτιο του 1918, Δυτικών συμμάχων που επιχείρησαν να επέμβουν στη νότια Ρωσία και διάφορων μισθοφορικών ομάδων.

Mε αντιπάλους πεπειραμένους στρατιωτικούς, η κίνηση του Λένιν αποδείχτηκε ότι περιείχε μεγάλο βαθμό ρίσκου. Αν κάτι έκρινε τελικά τον πόλεμο υπέρ των Μπολσεβίκων, αυτό ήταν η γεωγραφία και η πολιτική ανικανότητα των Λευκών. Η διασπορά δυνάμεων γύρω από την κεντρική περιοχή που έλεγχε η κυβέρνηση σήμαινε ότι το δίκτυο επικοινωνιών ευνοούσε τον Κόκκινο Στρατό. Πολιτικά, η ακραιφνής επιδίωξη μιας Μεγάλης Ρωσίας από τον Ντενίκιν στέρησε τη δυνατότητα σύμπηξης συμμαχιών. Έπειτα από δύο σχεδόν χρόνια αμφίρροπων εκστρατειών, η τελική εξόρμηση των αντεπαναστατικών δυνάμεων το φθινόπωρο του 1919 ήταν μια καταδικασμένη. Η έλλειψη συντονισμού, τα προβλήματα εφοδιασμού και η έλλειψη λαϊκής στήριξης οδήγησαν σε πλήρη αποτυχία των Λευκών.

Μέχρι το 1922 στη Ρωσία υπήρχαν τουλάχιστον 7 εκατομμύρια παιδιά του δρόμου, ως αποτέλεσμα της σχεδόν επί δεκαετία καταστροφής από τον Μεγάλο Πόλεμο και τον εμφύλιο πόλεμο, ενώ άλλο ένα με δύο εκατομμύρια άνθρωποι, γνωστοί ως Λευκοί εμιγκρέ, στους οποίους περιλαμβανόταν μεγάλο ποσοστό μορφωμένου και ειδικευμένου πληθυσμού της Ρωσίας, έφυγαν από τη χώρα,  κάποιοι μέσω Άπω Ανατολής και άλλοι προς τα δυτικά.

Διονύσης Ν. Μουσμούτης
Εκδότης – Διευθυντής

Τεύχος 699 (Σεπτέμβριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>