Γιώργος Μητρόπουλος

Ο Νέρωνας και η Ελλάδα

Εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2025, σελ.: 376, τιμή: 22,00 €

Πολύ λίγες μορφές Ρωμαίων αυτοκρατόρων έχουν την πολυπλοκότητα της μορφής του Νέρωνα, όπως αποτυπώθηκε στη μεταγενέστερη, αποκλειστικά αρνητική, ιστοριογραφία και όπως αναδεικνύεται από τα σύγχρονά του μνημεία και κείμενα. Η όλη εικόνα που έχει επικρατήσει έως σήμερα για το πρόσωπο του Νέρωνα είναι βαθιά, αν όχι ανεξίτηλα χρωματισμένη από τις εχθρικές σε αυτόν πηγές που έχουν διασωθεί. Έτσι, η ερμηνεία των πράξεών του στην Ελλάδα παραμένει κατά μεγάλο μέρος αποσπασματική.

Ο Νέρων ήταν ο μόνος αυτοκράτορας στον οποίο αποδόθηκε επίσημα ο χαρακτηρισμός “φιλέλλην” και επί δεκαετίες μετά τον θάνατό του διάφοροι τσαρλατάνοι στην ελληνόφωνη Ανατολή ισχυρίζονταν ότι είναι ο Νέρων, που ψευδώς θεωρείτο ότι είχε αυτοκτονήσει το 68 μ.Χ. Δεν δυσκολεύτηκαν να βρουν οπαδούς.

Η πολυπλοκότητα του σύντομου βίου και της προσωπικότητας του Νέρωνα είναι η αιτία που η σύγχρονη ιστοριογραφία έχει επιχειρήσει αν όχι να τον αποκαταστήσει, τουλάχιστον να ανιχνεύσει πίσω από τα ανέκδοτα και τους λιβέλους των μεταγενέστερων Ρωμαίων ιστορικών κάποια ψήγματα αλήθειας και να δώσει μια πιο ισορροπημένη εικόνα για τον υποτιθέμενο ανισόρροπο τύραννο.

Ο Γιώργος Μητρόπουλος, με λεπτομερή και εξαντλητική ανάλυση όλων των πηγών που αφορούν στις σχέσεις του Νέρωνα με την Ελλάδα, τους Έλληνες και τον ελληνικό πολιτισμό προσφέρει στη βιβλιογραφία ένα βιβλίο που συμβάλει στην κατανόηση του Ρωμαίου αυτοκράτορα μέσα από τα πολιτικά και πολιτιστικά συγκείμενα της εποχής του.

Διαβόητος στο ευρύ κοινό ως παράφρων και εμπρηστής της Ρώμης, ο Νέρωνας έχει δημιουργήσει τον δικό του μύθο, που μέχρι σήμερα επιβάλλεται στα ιστορικά γεγονότα και τα επικαλύπτει. Το βιβλίο επανεξετάζει τη σύνδεση του με την Ελλάδα (ρωμαϊκή επαρχία της Αχαΐας) και το ταξίδι του εκεί, το οποίο χαρακτηρίστηκε από γεγονότα που σημάδεψαν την ηγεμονία του: Ο Νέρωνας συμμετείχε στους μεγάλους πανελλήνιους αγώνες ως κιθαρωδός, ηθοποιός, αρματηλάτης και κήρυκας. Επίσης, άρπαξε λαμπρά έργα τέχνης, αποπειράθηκε να διανοίξει τον Ισθμό της Κορίνθου και χάρισε την ελευθερία σε ολόκληρη την επαρχία· ενέργειες πρωτόγνωρες, αντιφατικές, που εξάπτουν την περιέργεια ως προς τα κίνητρα και τους σκοπούς τους. Μπορεί άραγε, πέρα από την ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση του αυτοκράτορα, η δραστηριότητα του Νέρωνα στην ελληνική περιοδεία του να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο ή τουλάχιστον να ερμηνευτεί λογικά;

Στα επιμέρους κεφάλαια του βιβλίου ξετυλίγονται με τρόπο κατανοητό για το ευρύ κοινό οι σελίδες του βίου του Νέρωνα  με έμφαση στην ελληνομάθειά του, την ελληνική του περιοδεία το 66–67 μ.Χ. και τα μέτρα που πήρε, σύμφωνα με τα δικά του λόγια, όχι από οίκτο, αλλά από φιλική διάθεση. Το Νέρωνα του Γιώργου Μητρόπουλου δεν θα τον συμπαθήσουμε, αλλά θα τον κατανοήσουμε καλύτερα ως προϊόν αλλά και δράστη της εποχής του: μιας εποχής που η μοναρχία στη Ρώμη ήταν ακόμα υπό διαμόρφωση ―μόλις για τον διάδοχό του, τον Βεσπασιανό, υπήρξε νόμος για τοις εξουσίες του και οι Έλληνες, μετά από δύο αιώνες ρωμαϊκής κυριαρχίας δεν είχαν πάψει να ονειρεύονται την ελευθερία.

Τεύχος 697 (Ιούλιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>