Omer Bartov

Ισραήλ, Τι πήγε λάθος;

Εκδ. Μεταίχμιο, 2026, σελ.: 352, τιμή: 17,0 €

Η κατάσταση στο Ισραήλ δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί χωρίς να εξεταστεί το παρελθόν του και το κίνημα που οδήγησε στη δημιουργία του εβραϊκού κράτους. Ο σιωνισμός υπήρξε προϊόν της τεράστιος μεταμόρφωσης της εβραϊκής ζωής στη διασπορά της Ευρώπης, που ακολούθησε τον Διαφωτισμό, τη Βιομηχανική Επανάσταση και την άνοδο του εθνικισμού. Υπό αυτές τις συνθήκες διαμορφώθηκε ο σύγχρονος αντισημιτισμός ως ιδεολογία και ως πολιτική πλατφόρμα μαζικής κινητοποίησης κινημάτων και κομμάτων. Η πολιτικοποίηση και η διάδοση του αντισημιτισμού οδήγησαν σε μια εβραϊκή προσπάθεια μα διευθετηθεί το αναδυόμενο «εβραϊκό ζήτημα» μέσω ποικίλων πολιτικών κινημάτων, ένα από τα οποία ήταν ο σιωνισμός.

Στο βιβλίο του ο Αμερικανοϊσραηλινός ιστορικός Oμέρ Μπάρτοφ –καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν–, σκιαγραφεί τη μεταμόρφωση του σιωνισµού, ενός κινήµατος που επιδίωκε να απελευθερώσει τον ευρωπαϊκό εβραϊσµό από την καταπίεση, σε µια κρατική ιδεολογία εθνονασιοναλισµού, προσανατολισμένη ολοένα περισσότερο στον αποκλεισμό και στη βίαιη κυριαρχία επί των Παλαιστινίων υπό την εξουσία του Ισραήλ. Θέτει επίσης το εξής ερώτημα: πώς είναι δυνατόν, διερωτάται, ένα κράτος που ιδρύθηκε αµέσως µετά το Ολοκαύτωµα και το οποίο νοµιµοποίησε την ιδέα µιας εθνικής εστίας για τους Εβραίους να κατηγορείται για τη διάπραξη εγκληµάτων πολέµου µεγάλης κλίµακας; πώς µπορούµε να συµφιλιωθούµε µε το γεγονός ότι ο καταστροφικός πόλεµος που διεξάγει το Ισραήλ υποστηρίζεται, µε αποστάσεις άρνησης και αδιαφορίας, από τόσο πολλούς Εβραίους πολίτες του;

Θα επισημάνουμε εδώ ότι το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει ήδη όταν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 ξεκίνησε ο ισραλοαμερικανικός πόλεμος εναντίον του Ιράν, που δείχνει από μόνος του ότι η επίθεση του Ισραήλ εναντίον της Γάζας δεν ήταν μια απλή και δικαιολογημένη απάντηση στην τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, αλλά ότι εγγραφόταν στη σταθερή στρατηγική του να γίνει ο επικυρίαρχος της Μέσης Ανατολής.

Ανιχνεύοντας τη ρίζα των βίαιων γεγονότων που εκτυλίσσονται σήμερα στο Ισραήλ και στα κατεχόμενα εδάφη, ο Μπάρτοφ εξετάζει τις απαρχές του σιωνισµού, τη σύνδεση της ισραηλινής ανεξαρτησίας µε τον παλαιστινιακό εκτοπισµό, την πολιτική χρήση του Ολοκαυτώµατος, τις αντιπαραθέσεις γύρω από τον όρο «γενοκτονία» και το αβέβαιο µέλλον. Ανιχνεύει τις ρίζες και την πραγματικότητα των βίαιων γεγονότων που εκτυλίχθηκαν στο Ισραήλ και στα κατεχόμενα εδάφη. Στο τέλος σκιαγραφεί μελλοντικά σενάρια σε μια περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας και σύγχυσης. Όπως αναφέρει στόχος του δεν ήταν να επαινέσει τον σιωνισμό, αλλά ούτε και να τον καταδικάσει. Σημειώνει ότι ελπίζει ότι το βιβλίο του θα συμβάλλει στην απελευθέρωση της σκέψης «πως, ίσως, με τον δικό του τρόπο θα βοηθήσει στην ανάσχεση του κύματος μίσους και καταστροφής, επιτρέποντάς μας να κατανοήσουμε πως φθάσαμε έως εδώ κα, ίσως πως θα μπορούσαμε να αναρριχηθούμε έξω από την άβυσσο». Μια δριμεία και εμβριθής κριτική που παρεμβαίνει στις συζητήσεις της εποχής µας για τον σιωνισμό και το μέλλον του Ισραήλ. Ένα έργο «νηφάλιας και αμείλικτης ηθικής αποτίμησης», όπως το χαρακτήρισε ο αμερικανικός Τύπος, σε μια εξαιρετική μετάφραση από τον Στέφανο Καβαλλιεράκη και ένα άκρως κατατοπιστικό πρόλογο από τον Σταύρο Ζουμπουλάκη.

Τεύχος 696 (Ιούνιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>