Η κρυπτολογία, που σημαίνει κρυπτογράφηση μηνυμάτων για την προστασία τους από υποκλοπές, έχει μια μακρά ιστορία, που φτάνει μέχρι την αρχαιότητα. Αρχικά, λόγω των περιορισμένων μέσων επικοινωνίας σε μακρινές αποστάσεις, μόνο σύντομα μηνύματα χρειαζόταν να κρυπτογραφηθούν, και αυτά μεταφέρονταν από έναν αγγελιαφόρο. Τα πράγματα άλλαξαν μόνο τον 19ο και στις αρχές 20ού αιώνα, με την ανακάλυψη του ηλεκτρικού τηλέγραφου και του ραδιοτηλέγραφου, οι οποίοι επέτρεψαν την άμεση μετάδοση μηνυμάτων σε μεγάλες αποστάσεις.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα κράτη και οι στρατιωτικές δυνάμεις τους υιοθέτησαν γρήγορα τον τηλέγραφο και στη συνέχεια τον ραδιοτηλέγραφο, αλλά στην περίπτωση του τελευταίου η χρήση του σήμαινε ότι ο καθένας μπορούσε να υποκλέψει αυτά τα μηνύματα. Για να προστατευθεί το περιεχόμενό τους, ήταν απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν περίπλοκοι κώδικες και κρυπτογραφήματα σε μια κλίμακα που δεν είχε επιχειρηθεί στο παρελθόν.

Στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο ο ραδιοτηλέγραφος χρησιμοποιήθηκε εκτενώς από τις δυνάμεις της Αντάντ και από τις Κεντρικές Δυνάμεις, με τις δύο πλευρές να έχουν σημαντικές επιτυχίες στην αποκρυπτογράφηση μηνυμάτων. Στην περίοδο του Μεσοπολέμου η χρήση του ραδιοτηλέγραφου μειώθηκε και η πλειονότητα των κυβερνητικών επικοινωνιών περνούσε μέσω σταθερών γραμμών και με την υπηρεσία αγγελιαφόρων. Τα πράγματα άλλαξαν ξανά κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, όταν η αύξηση των μεταδιδόμενων μηνυμάτων και η κατάρρευση των τηλεγραφικών επικοινωνιών οδήγησαν σε εκτεταμένη χρήση του ραδιοτηλέγραφου από τους Συμμάχους, τις δυνάμεις του Άξονα και τις ουδέτερες χώρες.

Η εκτενής χρήση του ραδιοτηλέγραφου έδωσε την ευκαιρία στους Συμμάχους και στις δυνάμεις του Άξονα να υποκλέψουν και να αποκωδικοποιήσουν έναν μεγάλο όγκο επικοινωνιών από μικρότερες χώρες, οι μέθοδοι κρυπτογράφησης των οποίων δεν ήταν τόσο ασφαλείς όσο εκείνες των πιο προηγμένων χωρών. Μία από τις χώρες αυτές ήταν η Ελλάδα.

Στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο η υπηρεσία αποκρυπτογράφησης του γερμανικού στρατού είχε σημαντικές επιτυχίες απέναντι σε κώδικες και κρυπτογραφήματα των συμμαχικών δυνάμεων και των αντιστασιακών κινημάτων στην κατεχόμενη Ευρώπη. Συγκεκριμένα, στα Βαλκάνια η μονάδα κατασκοπείας ραδιοεπικοινωνιών KONA 4 (Kommandeurder Nachrichtenaufklärung) μπορούσε το 1944 να υποκλέπτει και να αποκρυπτογραφεί τα ραδιοτηλεγραφήματα του ΕΛΑΣ, καθώς και μηνύματα των Βρετανών αξιωματικών που είχαν σταλεί ως σύνδεσμοι με τις ελληνικές αντιστασιακές οργανώσεις. Η αποκρυπτογράφηση των μηνυμάτων αυτών έδινε στους Γερμανούς τη δυνατότητα να αποκτούν πληροφορίες για την εσωτερική οργάνωση, τα πολιτικά και στρατιωτικά σχέδια και τις πράξεις δολιοφθοράς του ΕΛΑΣ. Η αποκρυπτογράφηση των μηνυμάτων γινόταν σεκρυπταναλυτικό κέντρο που επεξεργαζόταν μηνύματα από τις βρετανικές και τις γαλλικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και στην ανατολική Μεσόγειο, τουρκικά μηνύματα, βουλγαρικά μηνύματα και μηνύματα των αντιστασιακών κινημάτων στη Γιουγκοσλαβία (Τίτο και Ντράζα Μιχαήλοβιτς) και στην Ελλάδα (ΕΛΑΣ). Σύμφωνα με γερμανικές πηγές, οι ραδιοεπικοινωνίες του ΕΛΑΣ άρχισαν να υποκλέπτονται από τις αρχές του 1944.

Έγγραφα  για τη δράση και τις επιτυχίες των γερμανικών υπηρεσιών αποκρυπτογράφησης έχουν αποδεσμευθεί σε κρατικά αρχεία των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Γερμανίας μόλις μετά το 2000, οπότε οι πληροφορίες αυτές δεν είναι γνωστές στο ευρύ κοινό.

Διονύσης Ν. Μουσμούτης
Εκδότης – Διευθυντής

Τεύχος 694 (Απρίλιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>