Επικαιρότητα & Ιστορία – Τεύχος 692

Επικαιρότητα & Ιστορία

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ

Βρέθηκε η παλιότερη βραχογραφία της ανθρωπότητας;

Το παλαιότερο έργο τέχνης, που χρονολογείται πριν από 51.200 χρόνια, υποστηρίζει ότι βρήκε επιστημονική ομάδα στο σπήλαιο Leang Karampuang, στο νησί Σουλαουέζι της Ινδονησίας, καθώς υπολογίζεται ότι είναι κατά 6.000 χρόνια παλιότερο από το αντίστοιχο στο κοντινό σπήλαιο Leang Tedongnge, κάτοχο έως σήμερα του σχετικού «ρεκόρ».

Η βραχογραφία απεικονίζει έναν αγριόχοιρο και τρία υβρίδια ανθρώπου-ζώου. Σύμφωνα με το πόρισμα των ερευνητών από τα πανεπιστήμια της Αυστραλίας Griffith και Southern Cross και την Ινδονησιακή Εθνική Υπηρεσία Έρευνας και Καινοτομίας τους, το συγκεκριμένο ζώο αποτελούσε ισχυρό σύμβολο των τοπικών κοινοτήτων, αλλά δεν γνωρίζουν ακόμα ποια ζώα ενέπνευσαν τις υβριδικές μορφές ανθρώπου-ζώου. Για τη χρονολόγηση του ευρήματος ανέλυσαν τα στρώματα ανθρακικού ασβεστίου που είχαν σχηματιστεί πάνω από το έργο, υπολογίζοντας την αναλογία θορίου προς ουράνιο.

Παράλληλα, θέτουν εν αμφιβόλω τα συμπεράσματα προηγούμενης ισπανικής έρευνας, σύμφωνα με τα οποία το αρχαιότερα έργα τέχνης είναι ηλικίας 64.000 ετών και έχουν ανακαλυφθεί σε τρεις τοποθεσίες της Ισπανίας. «Τα ευρήματα αυτά έχουν απορριφθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα» αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Η αρχαιότερη αιμομιξία πατέρα-κόρης

Τα αρχαιότερα γνωστά ίχνη αιμομικτικής σχέσης πατέρα-κόρης εντόπισαν αρχαιολόγοι μελετώντας οστά της Εποχής του Χαλκού, στο σπήλαιο Grotta della Monaca στην Καλαβρία (Ιταλία). Αναλύοντας το DNA από τα οστά 23 ατόμων, «ηλικίας» περίπου 3.700 ετών, προκειμένου να διακριβώσουν το γενετικό προφίλ τους, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ένα νεαρό αγόρι και ένας ενήλικος άντρας έφεραν μια εξαιρετική σειρά ομοζυγωτίας (ROH), η οποία σχετίζεται αποκλειστικά με ενδογαμία. Όπως αναφέρουν σε σχετική μελέτη τους που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Communications Biology, η έρευνά τους απέδωσε «αδιαμφισβήτητα στοιχεία ότι το αγόρι ήταν απόγονος αιμομικτικής ένωσης πρώτου βαθμού», δηλαδή του ενήλικου άντρα με την κόρη του.

Η συγκεκριμένη ανακάλυψη αποτελεί «ένα εξαιρετικά σπάνιο και αξιοσημείωτο εύρημα», επισημαίνουν οι ερευνητές, διευκρινίζοντας ότι είναι πιθανόν εκείνη την εποχή «η αναπαραγωγική ένωση μεταξύ του γονέα και  των απογόνων του να αντανακλούσε μια κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά». Το στοιχείο αυτό μπορεί να εξηγεί, επίσης, «γιατί ο πατέρας ήταν ο μόνος ενήλικος άνδρας που είχε ταφεί σε ένα νεκροταφείο, το οποίο ήταν γεμάτο με τάφους γυναικών και παιδιών».

Προς πώληση σημαία της Ναυμαχίας του Τραφάλγκαρ

Την αποτροπή πώλησης εκτός της χώρας σε επόμενη δημοπρασία της ιστορικής σημαίας που κυμάτιζε στο πλοίο Royal Sovereign, το οποίο ηγήθηκε του βρετανικού στόλου υπό τον ναύαρχο Οράτιο Νέλσον στη Ναυμαχία του Τραφάλγκαρ το 1805, επιχειρεί το βρετανικό Υπουργείο Πολιτισμού. Για τον σκοπό αυτό, έχει ορίσει ως τιμή εκκίνησης τις 450.000 λίρες και έχει αναβάλει τον χρόνο δημοπράτησής της έως τις 16 Μαρτίου 2026, ώστε μέχρι τότε να δοθεί η ευκαιρία να την αποκτήσουν εθνικοί φορείς ή κάποια βρετανική γκαλερί.

Η σημαία, που αρχικά παρέμεινε στην ιδιοκτησία των απογόνων του υποπλοιάρχου του Royal Sovereign, Τσαρλς Όμπρεϊ Άντραμ, και το 2004 πέρασε στην κατοχή ιδιώτη συλλέκτη, είναι χειροποίητη, ραμμένη με μάλλινο τελείωμα και φέρει λεκέδες από μπαρούτι και τρύπες από θραύσματα βομβών.

Η συγκεκριμένη σημαία θεωρείται ως η ιστορικά σημαντικότερη από τις συνολικά τρεις που έχουν διασωθεί από αυτήν την καθοριστική ναυμαχία των Ναπολεόντιων Πολέμων. «Λίγα σύμβολα στη χώρα μας είναι τόσο υποβλητικά όσο αυτό» δήλωσε, μεταξύ άλλων, η υφυπουργός Πολιτισμού της χώρας, βαρώνη Φιόνα Τουάικρος.

«Ο τελευταίος Εβραίος της Βίνιτσα»

Την ακριβή ταυτότητα του Γερμανού αξιωματικού που εικονίζεται σε φωτογραφία του 1941 να εκτελεί εν ψυχρώ έναν Εβραίο της Ουκρανίας, πάνω από λάκκο γεμάτο με πτώματα, εντόπισε ο Αμερικανογερμανός ιστορικός Γιούργκεν Ματέους. Πρόκειται για τον 34χρονο, τότε, Γιακόμπους Όνεν, δάσκαλο γυμναστικής και γλωσσών, ο οποίος είχε ενταχθεί στο ναζιστικό κόμμα το 1931 και υπηρετούσε στις κινητές μονάδες Einsatzgruppe C, που ακολουθούσαν τη γερμανική προέλαση στη Σοβιετική Ένωση με στόχο την εξόντωση των εβραϊκών πληθυσμών.

Η φωτογραφία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη δική του Άντολφ Άιχμαν το 1961 στο Ισραήλ και παρόλο που είναι γνωστή ως «Ο τελευταίος Εβραίος της Βίνιτσα», ουκρανική πόλη της ΕΣΣΔ, αποδείχθηκε ότι είχε τραβηχτεί στο κοντινό Μπερντίτσιβ στις 28 Ιουλίου 1941.

Για την εξακρίβωση των στοιχείων του Ναζί εκτελεστή, ο Ματέους, με τον συνεργάτη του Ουκρανό ιστορικό Αντρέι Μαχαλέτσκι και επιστημονική ομάδα, χρησιμοποίησαν νέες μεθόδους ιστορικής ανάλυσης, μεταξύ των οποίων και ειδικό πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης για την αναγνώριση προσώπων. Τώρα, το ενδιαφέρον της επιστημονικής ομάδας στρέφεται στην προσπάθεια ταυτοποίησης του θύματος στη συγκεκριμένη φωτογραφία.

Τεύχος 692 (Φεβρουάριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>