Επικαιρότητα & Ιστορία – Τεύχος 691

Επικαιρότητα & Ιστορία

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ

Το πρώτο φιλί έχει «ηλικία» 21 εκατ. ετών

Πριν από 21,5 έως 16,9 εκατ. χρόνια χρονολογείται το πρώτο φιλί στον κόσμο, υποστηρίζουν ερευνητές του πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Φλόριντα σε μελέτη τους που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Evolution and Human Behavior. Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους, οι επιστήμονες αξιοποίησαν στοιχεία σχετικά με τη συμπεριφορά των πρωτευόντων θηλαστικών, όπως μαϊμούδες και πίθηκοι, και δεδομένα για τις εξελικτικές σχέσεις μεταξύ διαφορετικών ειδών, μέθοδος γνωστή ως φυλογενετική συγκριτική ανάλυση, και στη συνέχεια εφάρμοσαν τεχνικές μοντελοποίησης ώστε να προσομοιώσουν την εξελεγκτική ιστορία του φιλιού.

Ως φιλί όρισαν τη «μη επιθετική επαφή στόμα με στόμα που δεν περιλαμβάνει μεταφορά τροφής». Δεδομένου αυτού του ορισμού, προέκυψε το ερώτημα για την ανάγκη ύπαρξής του μέχρι σήμερα, αφού με βάση τη θεωρία της εξέλιξης δεν προσφέρει κανένα «πρακτικό» αποτέλεσμα, ενώ αντιθέτως μπορεί να αποτελέσει μέσο μεταφοράς μικροβίων. «To πλατωνικό φιλί χρησιμοποιείται για να ενισχύονται οι κοινωνικοί δεσμοί, ενώ το σεξουαλικό είναι ένας χρήσιμος τρόπος αξιολόγησης της ποιότητας ή της καταλληλότητας ενός συντρόφου» εξηγεί η επικεφαλής συντάκτρια της μελέτης, Ματίλντα Μπριντλ, από το τμήμα βιολογίας της Οξφόρδης.

Βρέθηκε κοσμολογικός χάρτης των Μάγια

Κοσμολογικό χάρτη, ηλικίας περίπου 3.000 ετών, υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν αρχαιολόγοι που ανασκάπτουν ένα επιβλητικό κτηριακό συγκρότημα των Μάγια στο νοτιοανατολικό Μεξικό. Το συγκρότημα, γνωστό ως Aguada Fénix, κατασκευάστηκε το 1.000-800 π.Χ., αλλά στα πέντε χρόνια των ερευνών οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει ακόμη να «αποκωδικοποιήσουν» όλα τα μυστικά του.

Πρόσφατα εντόπισαν λάκκο σε σχήμα σταυρού, από τον οποίο ξεκινά ένα δίκτυο διαδρόμων και καναλιών. Μέσα στον λάκκο υπάρχουν χρωστικές ουσίες που αντιστοιχούν στις τέσσερις βασικές κατευθύνσεις του ορίζοντα: το μπλε χρησιμοποιείται για να σηματοδοτήσει τον βορρά, ενώ το κίτρινο συνδέεται με τον νότο. Επιπλέον, ο άξονας ανατολής-δύσης της κατασκευής ευθυγραμμίζεται με την ανατολή του ηλίου στις 17 Οκτωβρίου και στις 24 Φεβρουαρίου, διάστημα 130 ημερών που, όπως σημειώνεται σε σχετική μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science Advances «πιθανώς αντιπροσωπεύει το ήμισυ του κύκλου των 260 ημερών του μεσοαμερικανικού τελετουργικού ημερολογίου». Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι αυτή η δομή αποτελεί κατά πάσα πιθανότητα έναν πρώιμο γεωμετρικό χάρτη, που απεικονίζει το σύμπαν και αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίες κοινότητες των Μάγια αντιλαμβάνονταν τον κόσμο.

Δολοφονία Ούγγρου δούκα «εξιχνιάστηκε» μετά από 750 χρόνια

Τις ακριβείς συνθήκες θανάτου του Ούγγρου δούκα, Μπέλα, που είχε δολοφονηθεί το 1272 σε μοναστήρι στο σημερινό Νησί της Μαργαρίτας του ποταμού Δούναβη στη Βουδαπέστη, εξακρίβωσαν μελετητές εξετάζοντας τα οστά του με ιατροδικαστικές μεθόδους και ανάλυση DNA. Όπως αναφέρουν σε μελέτη τους στο περιοδικό Forensic Science International: Genetics, ο Μπέλα είχε δεχτεί τουλάχιστον 26 πλήγματα με ξίφος και μαχαίρι, ενώ μετά το θάνατό του είχε διαμελιστεί. Ο Μπέλα είχε τραύματα στα χέρια και βαθιές τομές στον κορμό του, κάτι που υποδηλώνει πως ήταν άοπλος και δεν φορούσε προστατευτική πανοπλία, ενώ με βάση το είδος των τραυμάτων εικάζεται ότι οι δράστες ήταν τουλάχιστον τρεις.

Αν και δεν υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες της επίθεσης, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης το κίνητρο της δολοφονίας είναι σαφές: Νωρίτερα εκείνη τη χρονιά είχε στεφθεί ως βασιλιάς της Ουγγαρίας ο νεαρός Λαδίσλαος Δ’. Όμως ο Μπέλα, ως απόγονος του βασιλιά Μπέλα Δ΄, είχε επίσης δικαιώματα στο θρόνο. Έτσι, προσκλήθηκε σε συνάντηση στο Νησί της Μαργαρίτας, όπου «σφαγιάστηκε βάναυσα από υποστηρικτές του Λαδίσλαου. Τον είδαν ως απειλή που έπρεπε να εξαλειφθεί».

Επιζήσασα της «σφαγής της Τάλσα» πέθανε σε ηλικία 111 ετών

Σε ηλικία 111 ετών έφυγε από τη ζωή πριν από μερικές εβδομάδες η Βαϊόλα Φλέτσερ, από τους τελευταίους επιζήσαντες της ρατσιστικής σφαγής στην πόλη Τάλσα των ΗΠΑ τον Μάιο του 1921,.

Η Φλέτσερ ήταν 7 ετών όταν εναντίον των μαύρων κατοίκων της ακμάζουσας συνοικίας Γκρίνγουντ της πόλης ξέσπασε ρατσιστικό πογκρόμ, με αφορμή την υποτιθέμενη επίθεση νεαρού μαύρου σε λευκή γυναίκα. Οι βίαιες επιθέσεις διήρκεσαν 24 ώρες και είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο 75 έως 300 Αφροαμερικανών και την καταστροφή περισσότερων από 1.200 σπιτιών και καταστημάτων.

«Βλέπω ακόμη μαύρους άνδρες να δέχονται πυροβολισμούς και μαύρα σώματα να κείτονται στον δρόμο. Μυρίζω ακόμη τον καπνό και βλέπω τη φωτιά. Βλέπω ακόμα τις επιχειρήσεις των μαύρων να καίγονται. Ακούω ακόμα τα αεροπλάνα να πετούν από πάνω. Ακούω ακόμα τις κραυγές» είχε δηλώσει η Φλέτσερ τον Μάιο του 2021 στη διάρκεια ακρόασης ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων, ζητώντας την επίσημη αναγνώριση της σφαγής από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Για το θέμα, δείτε ακόμα: Γιώργου Κασαμπαλάκου «Η Σφαγή της Τάλσα – Ένα ρατσιστικό πογκρόμ στις ΗΠΑ», Ιστορία Εικονογραφημένη, τχ. 687, Σεπτέμβριος 2025.

Τεύχος 691 (Ιανουάριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>