Andrew R. Novo

ΕΟΚΑ 1955-1959

Μετάφραση: Βασίλειος Π. Αναστασόπουλος

Εκδ. Γκοβόστη, 2025, σελ.: 304, τιμή: 18,80 €

Tην 1η Απριλίου 1955 η μυστική Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών, η ΕΟΚΑ, όπως έγινε γνωστή, κήρυξε τον ένοπλο Απελευθερωτικό Αγώνα κατά της Βρετανικής Αποικιοκρατίας. Ήδη από τον Νοέμβριο του 1954 ο γεννημένος στην Κύπρο απόστρατος συνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας-Διγενής είχε αναλάβει να οργανώσει την ΕΟΚΑ. Με πολιτικό αρχηγό τον αρχιεπίσκοπο Κύπρου Μακάριο Γ΄ και στρατιωτικό ηγέτη τον Γρίβα, λίγοι αλλά αποφασισμένοι νέοι, με ελάχιστο οπλισμό, άρχισαν έναν αγώνα που δεν υπήρξε τυχαίος αντιαποικιακός, αλλά η πιο αυθεντική έκφραση της ιστορικής ταυτότητας ενός λαού που πορεύτηκε μέσα στους αιώνες ως αναπόσπαστο τμήμα του ελληνικού έθνους. Ο στόχος του ήταν ξεκάθαρος: η ένωση με την Ελλάδα.

Η περίοδος 1955-1959 υπήρξε δύσκολη και αιματηρή. Οι Βρετανοί κατακτητές, μετά τον αρχικό αιφνιδιασμό, απάντησαν με καταστολή, βασανιστήρια, δίκες παρωδία, απαγχονισμούς, στρατιωτικές επιχειρήσεις και αυστηρά μέτρα ελέγχου του πληθυσμού. Όμως ούτε ο φόβος ούτε οι ανελέητες διώξεις μπόρεσαν να κάμψουν την ισχυρή θέληση και το πάθος του κυπριακού λαού. Αντίθετα, οι διώξεις ενίσχυσαν τη λαϊκή υλική και ηθική υποστήριξη προς τον Απελευθερωτικό Αγώνα.

Σε όλη τη διάρκεια του αγώνα δεκάδες ήταν οι ογκώδεις συγκεντρώσεις, τα συλλαλητήρια, οι διαδηλώσεις και οι πορείες διαμαρτυρίας προς την πρεσβεία της Μεγάλης Βρετανίας και τις βρετανικές προξενικές Αρχές σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας αλλά και στο εξωτερικό. Ο Απελευθερωτικός Αγώνας του 1955-1959 υπήρξε, προπάντων, αγώνας ιδεών και ιδανικών, με μεγάλο πνευματικό και ηθικό περιεχόμενο. Το μεγαλύτερο εφόδιο των ανθρώπων που τον διεξήγαγαν ήταν το ψυχικό σθένος και η πίστη στο δίκαιο της Ιστορίας.

Τα τέσσερα χρόνια του κυπριακού αγώνα δημιούργησαν το έπος της ΕΟΚΑ. Σύσσωμος ο κυπριακός λαός έγραψε σελίδες απίστευτου ηρωισμού και αυτοθυσίας. Στην πορεία του υπήρξαν εκατοντάδες νεκροί σε μάχες, δολιοφθορές και ενέδρες. Ο ένοπλος αγώνας τερματίστηκε το 1959 με τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, που υπεγράφησαν από τη Βρετανία, την Ελλάδα και την Τουρκία, καθώς και από εκπροσώπους των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, οδηγώντας την Κύπρο στην ανεξαρτησία, με την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 16 Αυγούστου 1960.

Ο Άντριου Ρ. Νόβο στο βιβλίο του πραγματεύεται τον αντιαποικιακό αγώνα στο πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς στην Κύπρο για τον έλεγχο της υπόθεσης της Ένωσης, της σύγκρουσης μεταξύ του ελληνοκυπριακού και τουρκοκυπριακού εθνικισμού στην Κύπρο, του ρόλου που διαδραμάτισαν η Τουρκία και η Ελλάδα εν μέσω του ένοπλου αγώνα στη νήσο και των ανησυχιών της Βρετανικής Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια της μείωσης της ισχύος της μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εξετάζει τα θεμέλια της υπόθεσης της Ένωσης και το πώς αυτή εξελίχθηκε στην πράξη. Επίσης, υποστηρίζει ότι η στρα­τηγική μυωπία που χαρακτήριζε την ηγεσία του ενωτικού κινήματος αποτέλεσε τροχοπέδη για την ίδια την υπόθεση, καθόρισε την εξελικτική πορεία της και ήταν ο κύριος λόγος της αποτυχίας της. Η Κύπρος και η διεθνής κοινότητα βρέθηκαν αντιμέτωπες με την παράνομη τουρκική κατοχή του βόρειου τμήματος της νήσου, η οποία παραμένει, έως και σήμερα, ένα άλυτο πρόβλημα.

Τεύχος 691 (Ιανουάριος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>