Περιοδικό Ιστορία
Κι όμως, όμορφα… Ένα βιβλίο για την τζαζ
Κι όμως, όμορφα... Ένας μάλλον ιδιόρρυθμος τίτλος για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τις συνήθεις ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

57 Η ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΕΡΝΤΟΓΑΝ

H ριζοσπαστική διακυβέρνηση Ερντογάν: δύναμη προόδου ή αποσταθεροποίησης για την Τουρκία;
του Φίλιππου Προέδρου


Η διακυβέρνηση Ερντογάν φαίνεται ολοένα και περισσότερο ότι είναι μια περίοδος θεμελιώδους αναδιάρθρωσης της τουρκικής πολιτικής σκηνής και, συνακόλουθα, και της εξωτερικής τουρκικής πολιτικής. Το ισλαμικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης αντίκειται στα θέσφατα του κεμαλικού κατεστημένου και προοδευτικά ανατρέπει την υπάρχουσα ισορροπία δυνάμεων κατά του βαθέος κράτους και της κοσμικής δημοκρατίας. Παράλληλα, η πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» με γειτονικές χώρες και του «νεοοθωμανισμού» που ακολουθεί αποτελούν ριζοσπαστικές κινήσεις που διαφοροποιούν τόσο την εστίαση όσο και τις μεθόδους παραγωγής πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο, οι επερχόμενες εκλογές του 2011 φέρουν βαρύνουσα σημασία για την περαιτέρω πορεία της Τουρκίας, τη φύση του πολιτεύματός της, αλλά και τον ρόλο της στο διεθνές σύστημα.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν γεννήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1954. Είναι παντρεμένος από το 1978 και έχει τέσσερα παιδιά, δύο γιους και δύο κόρες. Στα μαθητικά του χρόνια πουλούσε λεμονάδα και κουλούρια στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης. Ήταν ημιεπαγγελματίας ποδοσφαιριστής από το 1969 ως το 1982 (το γήπεδο της ομάδας Κασίμπασπορ που αγωνίζεται στην πρώτη εθνική του τουρκικού πρωταθλήματος έχει πάρει το όνομα του Τούρκου πρωθυπουργού), ενώ το 1981 αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Μαρμαρά.
Στις 27 Μαρτίου 1994 ο Ερντογάν κέρδισε τις δημοτικές εκλογές στην Κωνσταντινούπολη και ανακηρύχθηκε δήμαρχος της πόλης. Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από καλή και συνετή οικονομική διαχείριση και την αποπληρωμή του μεγαλύτερου μέρους των χρεών που είχαν συσσωρεύσει προηγούμενες διοικήσεις. Παράλληλα, ο Ερντογάν κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια σειρά προβλημάτων, τα πιο σημαντικά από τα οποία ήταν η έλλειψη νερού, το συγκοινωνιακό χάος και η βεβαρημένη ατμόσφαιρα του ουρανού της πόλης. Πιο συγκεκριμένα, αντιμετώπισε επιτυχώς τα προβλήματα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης κυρίως με την ενθάρρυνση της εισαγωγής του φυσικού αερίου και πιο φιλικών προς το περιβάλλον μέσων μαζικής μεταφοράς. Επιπλέον, αποσυμφόρησε το συγκοινωνιακό χάος με τη δημιουργία σειράς επιπρόσθετων αρτηριών (γεφυρών, δρόμων κ.λπ.), ενώ βελτίωσε σημαντικά το υδρευτικό σύστημα της πόλης.  
Ωστόσο, η απαγγελία από τον Ερντογάν ενός ποιήματος ισλαμικού περιεχομένου σε δημόσια εκδήλωση θεωρήθηκε ότι υπέσκαπτε τα θεμέλια του κεμαλικού κατεστημένου και τον οδήγησε στη φυλακή για λίγους μήνες. Στις 14 Αυγούστου του 2001 ο Ερντογάν δημιούργησε το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) και το 2002 κατάφερε μια εντυπωσιακή νίκη στις βουλευτικές εκλογές, εξασφαλίζοντας με ποσοστό 34% τα δύο τρίτα των εδρών της τουρκικής Βουλής και σχημάτισε μονοκομματική κυβέρνηση. Για λόγους εκλογικού κωλύματος όμως ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας στις 14 Μαρτίου του 2003. Το 2007 προκήρυξε πρόωρες εκλογές τις οποίες και κέρδισε πανηγυρικά με σαφώς ενισχυμένο ποσοστό (47%). Το δεύτερο αυτό χρίσμα και η άνετη επικράτηση αποτέλεσαν στέρεο έδαφος προκειμένου να προωθήσει ο Ερντογάν βαθιές τομές στην τουρκική πολιτική, τόσο στο εσωτερικό μέτωπο όσο και σε αυτό της εξωτερικής πολιτικής.


Το εσωτερικό μέτωπο
Στο εσωτερικό μέτωπο δεσπόζει η διαμάχη του Ερντογάν με το κεμαλικό κατεστημένο της Τουρκίας για τον χαρακτήρα της τουρκικής δημοκρατίας. Το κόμμα του Ερντογάν εδράζεται σε μια ισχυρή λαϊκή ισλαμική βάση και μια αυστηρότερη πολιτική ερμηνεία του Ισλάμ. Αντίθετα, το κεμαλικό κατεστημένο έχει εγκαθιδρύσει και εποπτεύει τη λειτουργία μιας κοσμικής δημοκρατίας. Ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της διακυβέρνησης Ερντογάν είναι η επιδίωξή του να μεταλλάξει τον χαρακτήρα της τουρκικής δημοκρατίας και να αποκτήσει υπεροχή απέναντι στο κεμαλικό κατεστημένο, μια στροφή που αν ολοκληρωθεί θα αποτελέσει θεμελιώδη αλλαγή για τις πολιτικές ισορροπίες στη χώρα και το μέλλον της εξωτερικής της πολιτικής.
Προς τούτο, ο Ερντογάν έπειτα από δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2007 θεσμοθέτησε την άμεση εκλογή του προέδρου της δημοκρατίας από τον τουρκικό λαό. Αφού επιβίωσε της προσπάθειας του συνταγματικού δικαστηρίου της Τουρκίας να κηρύξει παράνομο το κόμμα του για την παραβίαση των αρχών της κοσμικής δημοκρατίας, εξάρθρωσε απόπειρες πραξικοπήματος ενάντια στην κυβέρνησή του (μια συνήθης τακτική του κεμαλικού κατεστημένου όταν η εκάστοτε κυβέρνηση παρεκκλίνει από τις προτιμήσεις του) και προχωρεί τις διαδικασίες για παραδειγματική τιμωρία όσων εμπλέκονται στην παρακρατική οργάνωση Εργκένεκον που φέρεται να βρίσκεται πίσω από τις απόπειρες αυτές.
Τον Σεπτέμβριο του 2010 διενεργήθηκε νέο δημοψήφισμα για την αποδοχή του σχεδίου συνταγματικής μεταρρύθμισης που είχε εκπονήσει το ΑΚΡ. Η κοινωνία της Τουρκίας αποδέχθηκε σε ποσοστό 58% τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, με αποτέλεσμα ο Ερντογάν να καταγάγει δύο ακόμη σημαντικές νίκες κατά του κεμαλικού κατεστημένου. Πρώτον, η εκτελεστική εξουσία πλέον αποκτά μεγαλύτερες αρμοδιότητες επί των δικαστών. Πιο συγκεκριμένα, αποκτά σημαντικό λόγο στην επιλογή και στην προαγωγή των δικαστικών, κάτι που ως σήμερα αποτελούσε προνόμιο του δικαστικού κλάδου, ενώ έπαιζαν σημαντικό ρόλο οι προσανατολισμένες στο κεμαλικό καθεστώς πεποιθήσεις των δικαστικών. Δεύτερον, περιορίζεται η εξουσία του στρατού, του σημαντικότερου οργάνου του βαθέος κράτους. Ενώ μέχρι πρότινος οι στρατιωτικοί δικάζονταν μόνο από στρατιωτικά δικαστήρια, κάτι που επέτρεπε στον στρατό να χειραγωγεί τις δικαστικές αποφάσεις, πλέον επιτρέπεται η δίκη των στρατιωτικών και από πολιτικά δικαστήρια. Η πλέον σημαντική μεταρρύθμιση, πάντως, έγκειται στο ότι ο στρατός πλέον δεν θα απολαμβάνει το δικαίωμα άσκησης βέτο σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Προκύπτει, έτσι, ότι το ΑΚΡ πραγματοποιεί σημαντικά βήματα ανεξαρτητοποίησης από το κεμαλικό κατεστημένο και εκ βάθρων αναδιάρθρωσης της πολιτικής ζωής της χώρας.
Επιπροσθέτως, ο Ερντογάν ανέλαβε τα πολιτικά ηνία της Τουρκίας στον απόηχο της μεγάλης οικονομικής κρίσης που έπληξε τη χώρα στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας. Οι οικονομικές του μεταρρυθμίσεις είχαν ως αποτέλεσμα να περιορίσουν σημαντικά τον πληθωρισμό, να ενδυναμώσουν την τουρκική λίρα απέναντι στα ξένα νομίσματα και να αυξηθεί το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της χώρας. Η τουρκική οικονομία ξεπέρασε τις δύσκολες ημέρες και βρίσκεται σε τροχιά οικονομικής ανάπτυξης. Το άνοιγμα της Τουρκίας σε χώρες της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου (βλ. παρακάτω) συνοδεύθηκε από ενισχυμένες εμπορικές ροές προς τις περιοχές αυτές που ενδυνάμωσαν περαιτέρω την τουρκική οικονομία.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#528 Ιούνιος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
 του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΣΚΥΤΑΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ, 370 π.Χ.
του Παναγιώτη Σουλτάνη        
Διαβάστε περισσότερα >>
 13 ΜΟΥΣΤΑΦΑ ΚΕΜΑΛ ΑΤΑΤΟΥΡΚ, Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΟΥ ΗΓΗΘΕΙ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου       
Διαβάστε περισσότερα >>
 26 ΜΟΥΣΤΑΦΑ ΚΕΜΑΛ ΑΤΑΤΟΥΡΚ, Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΜΕΛΙΩΤΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
του Ιορδάνη Παναγιωτίδη    
Διαβάστε περισσότερα >>
 36 ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ: ΜΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 48 Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΒΑΘΥ ΚΡΑΤΟΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 57 Η ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΕΡΝΤΟΓΑΝ
του Φίλππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 68 Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΜΑΛΤΑΣ ΚΑΙ Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
Διαβάστε περισσότερα >>
 86 ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΡΙΜΑΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΖΟΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ, (Μέρος Β΄)
του Βάλτερ Πούχνερ.
 96 17 ΙΟΥΝΙΟΥ 1944 – Η ΥΠΑΤΗ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ
του Κωνσταντίνου Κοτσίλη
 100 Ο ΓΚΟΥΝΤΕΡ ΚΟΛΒΕΣ, ΤΟ «ΡΑΛΛΙ ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ» ΚΑΙ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 109 Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΛΟΡΔΟΥ ΤΖΩΡΤΖ ΣΤΑΝΧΟΠ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΟΥ ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 114 Βιβλία και Ιστορία
Edgar Morin
Ο ΒΙΝΤΑΛ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΚΟΙ ΤΟΥ
Επιμέλεια-Εισαγωγή: Αλέξανδρος Δάγκας
Από τη Θεσσαλονίκη στο Παρίσι
Εκδόσεις Επίκεντρο, 2012, σελ. 472, τιμή: 22,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 114 Βιβλία και Ιστορία
Κατερίνα Δεμέτη
ΑΠΟ ΤΟ ΙΝLOOK ΣΤΟ ΟUTLOOK…,
82 κείμενα από τη ζωή των μορφών.
Εκδόσεις Τρίμορφο, 2012, σελ.: 300, τιμή: 19,00 €

Διαβάστε περισσότερα >>
 114 Βιβλία και Ιστορία
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΔΡΙΑΤΙΚΗΣ
Πρόλογος: Jacques Le Goff
Μετάφραση: Μαργαρίτα Κρεμμυδά, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνική Τραπέζης, 2011, σελ.: 933, τιμή: 45,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 114 Βιβλία και Ιστορία
Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν
Ο ΘΡΥΛΟΣ ΥΟΥ ΖΙΓΚΟΥΡΝΤ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΚΟΥΝΤΡΟΥΝ
Απόδοση: Θωμάς Μαστακούρης
Εκδόσεις Αίολος, 2011, σελ. : 464, τιμή: 28,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
114 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
120  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
122  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
125 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost