Περιοδικό Ιστορία
Κι όμως, όμορφα… Ένα βιβλίο για την τζαζ
Κι όμως, όμορφα... Ένας μάλλον ιδιόρρυθμος τίτλος για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τις συνήθεις ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

45 ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ: ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
του ΣΩΤΗΡΗ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ
Παρ’ ότι στη σύγχρονη Ελλάδα το «μεταναστευτικό ζήτημα» εντοπίζεται στις διαδικασίες και στα προβλήματα υποδοχής στον ελληνικό χώρο μεταναστών προερχόμενων από το εξωτερικό καθώς και στην αφομοίωσή τους, μερικές δεκαετίες παλαιότερα το ίδιο ζήτημα σχετιζόταν με την ακριβώς αντίστροφη κατάσταση. Έτσι, μεταναστευτικό ζήτημα για την Ελλάδα ως και τη δεκαετία του 1980 θα αποτελεί το ζήτημα συνεχούς εκροής γηγενών κατοίκων προς διάφορες χώρες και περιοχές του κόσμου. Όπως περιγράφηκε και σε προηγούμενο άρθρο, η μεταναστευτική ροή Ελλήνων θα έχει διαφορετικούς προορισμούς ανάλογα με την κάθε χρονική περίοδο αναφοράς. Ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα οι Έλληνες μετανάστες θα αναζητούν μια καλύτερη τύχη στην μακρινή αμερικανική ήπειρο αλλά και στην Αυστραλία, οι δεκαετίες του 1960 και 1970 θα στιγματιστούν από μια αθρόα μετακίνηση προς την τότε Δυτική Γερμανία. Η τελευταία αυτή μαζική εκροή μεταναστών θα στιγματίσει κυρίως τους ελληνικούς πληθυσμούς της Βόρειας και της Δυτικής Ελλάδας. Χαρακτηριστικό δε στοιχείο αυτού του μεταναστευτικού κύματος θα είναι η μικρή σχετικά γεωγραφική απόσταση γερμανικών πόλεων, όπως για παράδειγμα το Μόναχο, συγκριτικά πάντα με πόλεις της Βόρειας Αμερικής, όπως για παράδειγμα η Νέα Υόρκη ή το Μόντρεαλ.

Οι λόγοι μετανάστευσης
Οι βασικοί λόγοι μετανάστευσης σπάνια διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά τη χώρα εκροής ή την περίοδο που το φαινόμενο αυτό τοποθετείται. Όπως και κατά τα προηγούμενα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα, η αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής, οι μειωμένες πιθανότητες εύρεσης εργασίας εντός του ελληνικού χώρου καθώς και οι πληροφορίες περί πολύ καλύτερων συνθηκών στη Δυτική Γερμανία και αλλού, υπήρξαν οι κυριότεροι κινητήριοι παράγοντες για τη λήψη της (δύσκολης ομολογουμένως) απόφασης για τον Έλληνα του 1960 να μεταναστεύσει.
Σημαντικός παράγοντας αποτέλεσε η μη επανάληψη της ταχύρρυθμης οικονομικής ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας περί τη δεκαετία του 1950, μια εξέλιξη η οποία θα λάβει χώρα στον ευρύτερο δυτικό κόσμο όπου σταδιακά θα κάνει την εμφάνισή του το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού – μια δύσκολη οικονομική κατάσταση όπου συνυπάρχει στασιμότητα στην οικονομική ανάπτυξη με διαρκείς και σημαντικές αυξήσεις των τιμών των αγαθών (πληθωρισμός). Έτσι, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας ειδικά σε χώρες με μικρή βιομηχανική παραγωγή και, συνηθέστερα, χαμηλή ανταγωνιστικότητα, θα καταστεί περισσότερο δυσχερής ενώ, αντίθετα, η απογείωση της γερμανικής οικονομίας λόγω των αυξημένων εξαγωγών της θα σημάνει την ανάγκη για περαιτέρω εργατικά χέρια. Στο πλαίσιο αυτής της ανάγκης η γερμανική κυβέρνηση θα ενθαρρύνει την έλευση πρόσθετου εργατικού δυναμικού – ακόμα και ανειδίκευτου. Η ενθάρρυνση αυτή θα λάβει τη μορφή συγκεκριμένων διακρατικών συμφωνιών βραχυχρόνιας μεταφοράς εργατικού δυναμικού από τις φτωχότερες χώρες του ευρωπαϊκού (κυρίως) Νότου προς τη Γερμανία, αν και η ιστορία θα αποδείξει ότι συχνά οι μετανάστες/εργάτες επιδίωκαν την παράταση της παραμονής τους με κάθε τρόπο.
Στους παραπάνω οικονομικούς λόγους θα προστεθεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ένας πολιτικός παράγοντας καθώς η χώρα σταδιακά θα αντιμετωπίσει αυξανόμενη πολιτική αστάθεια και τελικά μια στρατιωτική δικτατορία.
Βέβαια, πρέπει να τονιστεί ότι η πετρελαϊκή κρίση του 1973 θα οδηγήσει τις περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υιοθετήσουν περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές ώστε να προστατεύσουν την απασχόληση του γηγενούς πληθυσμού. Η εξέλιξη αυτή σε συνδυασμό με την παλινόρθωση της δημοκρατίας στην Ελλάδα το 1974 θα δημιουργήσουν ένα αρνητικό περιβάλλον ως προς τη μετανάστευση σε άλλες χώρες, περιορίζοντας έτσι σημαντικά –και τελικά αναστέλλοντας– την έξοδο από τη χώρα.
Οι συνθήκες μετακίνησης και διαβίωσης
Εν αντιθέσει με άλλους μακρινότερους μεταναστευτικούς προορισμούς, η Δυτική Γερμανία αποτέλεσε μια πολύ ευκολότερη επιλογή για τους Έλληνες. Ειδικά όσον αφορά τους πληθυσμούς της Βόρειας Ελλάδας, οι αποστάσεις θεωρούνταν σχετικά μικρές για τους υποψήφιους μετανάστες. Η αίσθηση αυτή του κοντινού και προσιτού παράλληλα με το να κάνει την επιλογή της μετανάστευσης πιο αποδεκτή, δημιούργησε και μια εντονότερη επαφή των Ελλήνων μεταναστών με την πατρίδα. Καθώς η επικοινωνία ήταν αμεσότερη, ευκολότερη και ταχύτερη, το να διατηρήσει ένας Έλληνας της Γερμανίας ζωντανές τις μνήμες και τις ρίζες του ήταν κάτι το απολύτως εφικτό.
Μάλιστα, μετακινήσεις κατά τις γιορτινές περιόδους (τα Χριστούγεννα, ακόμα περισσότερο το Πάσχα) αλλά και για ειδικούς λόγους (ένας γάμος, μια κηδεία κ.τλ.) δεν θα είναι σπάνιες, εντείνοντας έτσι τους δεσμούς με τη μητέρα-πατρίδα και ταυτόχρονα μειώνοντας την αίσθηση του ξεριζωμού.
Τα δύο αυτά στοιχεία θα έχουν καταλυτικό ρόλο όσον αφορά τις συνθήκες πιθανού επαναπατρισμού των μεταναστών. Έτσι, ενώ οι Έλληνες της Αμερικής (ειδικά της πρώτης περιόδου) είχαν το πρόβλημα ότι όταν επέλεγαν να επιστρέψουν στην Ελλάδα ένιωθαν συχνά ξένοι και αδυνατούσαν να ενσωματωθούν στον γενικό πληθυσμό, οι Έλληνες της Γερμανίας δεν αντιμετώπισαν τέτοια ζητήματα. Λόγω της σχετικής γεωγραφικής εγγύτητας διατηρούσαν στενές επαφές με τις εστίες τους στην Ελλάδα και έτσι κατά την επιστροφή τους δεν ένιωθαν ξένοι, αλλά ούτε και οι παλαιοί γείτονές τους τούς έβλεπαν ως τέτοιους.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#524 φεβρουάριος- 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΠΟΛΕΜΟΣ ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ
του Νίκου Κ. Κυριαζή
Διαβάστε περισσότερα >>
 14 Η ΕΦΕΣΟΣ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ
του Πέτρου Στ. Μεχτίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 ΟΙ ΝΟΤΑΡΙΟΙ ΣΤΟΝ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ
της Αμάντας Σκαμάγκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ
του Φίλιππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 45 ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 58 ΠΩΣ Ο ΟΥΙΣΤΟΝ ΤΣΩΡΤΣΙΛ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΤΟ ΙΡΑΚ
του Κρίστοφερ Κάθεργουντ
 66 ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1946
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΜΑΤΑΡΟΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ «ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΜΑΤΙΑ»
του Γιάννη Ράγκου
 87 ΕΔΟΥΑΡΔΟΣ ΣΑΟΥΜΠΕΡΤ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 97 ΣΠΥΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ
του Κώστα Καρδάμη
 106 ΤΑ ΕΛΙΚΟΕΙΔΗ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΣΤΟ ΛΑΥΡΙΟ
του Χρήστου Δ. Λάζου
 114 ΠΕΝΤΑΩΡΟΦΗ ΛΙΘΟΔΟΜΗ ΣΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΓΙΟΝΑΓΚΟΥΝΙ
του Φίλιππου Φίλιππα
 116 Βιβλία και Ιστορία
Bασίλης Γκανάτσιος (Χείμαρρος)
ΕΝΑΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ
Καταγράφει και αξιολογεί την δεκαετία 1940-1950
Εκδόσεις Επίκεντρο, σελ.: 680, τιμή: 35,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Βαρβάρα Σπ.Γεωργοπούλου
Ο ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ. Το θέατρo στην Κεφαλονιά 1900-1953
Εταιρεία Κεφαλληνιακών Ιστορικών Ερευνών
Σελ.: 340, τμή: 25,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Γιώργος Πασπάτης
ΤΥΦΛΗ ΠΟΡΕΙΑ
Απομνημονεύματα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο Αιγαίο
Εισαγωγή: Πάτρικ Λη Φέρμορ
Μετάφραση: Μιχάλης Μάτσας
Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2011, σελ.: 312, τιμή: 22,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
116 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
122  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124   Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128  Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost