Περιοδικό Ιστορία
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Μια νοσταλγική και αποκαλυπτική βιογραφία της μεταπολεμικής γενιάς απο το '40 ως σήμερα...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

52 ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ

ΑΓΓΛIKEΣ ΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ
του ΙωΑννη Σ. ΠαπαφλωρΑτου
Η γεωστρατηγική σπουδαιότητα των Επτανήσων είναι γνωστή από την αρχαιότητα. Στον ρου της Ιστορίας, από τα νησιά αυτά πέρασαν πολλοί κατακτητές. Οι τελευταίοι, και κατά πολλούς οι πλέον ανάλγητοι, ήταν οι Βρετανοί. Αυτοί απέδωσαν τα Επτάνησα (για τους δικούς τους λόγους) στην Ελλάδα το 1864. Εντούτοις, από τις αρχές του 20ού αιώνα άρχισαν να διατυπώνονται άλλες σκέψεις στο Λονδίνο. Η βρετανική κυβέρνηση δεν μπορούσε όμως να ζητήσει εκ νέου πίσω όλα τα νησιά. Ως εκ τούτου, επικέντρωσε την προσοχή της στην Κεφαλλονιά. Στο άρθρο αυτό θα καταδειχθεί το πόσο κοντά έφθασαν στην εκπλήρωση του στόχου τους ο Βρετανοί.
ΑΠΟ τα μέσα του 19ου αιώνα το Λονδίνο θεωρούσε ότι είχε μειωθεί η στρατηγική σημασία των Ιονίων Νήσων, καθώς η Μεγ. Βρετανία έδινε μεγαλύτερη βαρύτητα στη Μάλτα, ενώ διείσδυε όλο και περισσότερο στην Αίγυπτο. Ο δρόμος προς τις Ινδίες φαινόταν εξασφαλισμένος, ενώ η κατοχή των Επτανήσων απορροφούσε πολλά κονδύλια, καθώς οι κάτοικοί τους δεν έτρεφαν φιλικά αισθήματα προς τους νέους κυρίαρχους. Στο ελληνικό βασίλειο ο Όθων είχε αποδειχθεί μια δυσάρεστη έκπληξη για τα βρετανικά συμφέροντα. Η στάση του κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο αλλά και σε πολλές άλλες περιπτώσεις (π.χ. υπόθεση Πατσίφικο)1 είχε καταδείξει περίτρανα ότι ήταν ένας ανεξάρτητος μονάρχης, ο οποίος δεν χειραγωγείτο εύκολα και δεν πειθαρχούσε στις συμβουλές και τις «παραινέσεις» των ξένων. Η διάλυση των ξενόδουλων κομμάτων την επαύριο του Κριμαϊκού πολέμου είχε επιφέρει ένα σοβαρό πλήγμα στη βρετανική επιρροή στην Ελλάδα. Εντούτοις, το Λονδίνο, μέσω των αντιπροσώπων και των ευάριθμων πρακτόρων του, κατέβαλλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να μειώσει το κύρος του βασιλέα της Ελλάδος, τον οποίο θεωρούσε όργανο των Ρώσων και σε ορισμένες περιπτώσεις των Αυστριακών.
Μετά την πάροδο αρκετών ετών, οι προσπάθειες των Βρετανών ευοδώθηκαν και η πολυδιασπασμένη αντιπολίτευση συντόνισε τις ενέργειές της, με αποτέλεσμα το ξέσπασμα διαδοχικών εξεγέρσεων. Τελικώς, ο Όθων αποχώρησε οικειοθελώς μετά την εκδήλωση ενός νέου κινήματος, τον Οκτώβριο του 1862, και ανέκυψε εκ των πραγμάτων ζήτημα εκλογής ενός νέου μονάρχη. Οι Βρετανοί γνώριζαν ότι οι περισσότεροι Επτανήσιοι (με μοναδική εξαίρεση ορισμένους Κεφαλλονίτες ριζοσπάστες) δεν συμβιβάζονταν με τίποτα λιγότερο από την άνευ όρων ένωσή τους με την Ελλάδα. Είχαν δε διατρανώσει τη βούλησή τους αυτή και στον απεσταλμένο της βρετανικής κυβέρνησης Γουίλιαμ Γκλάντστοουν (William Ewart Gladstone), ο οποίος είχε επισκεφθεί τις νήσους το 1859. Μετά την αποτυχία της δημιουργίας μιας «Επτανησιακής Ηγεμονίας» (η οποία θα συμπεριελάμβανε την Ήπειρο και τη Θεσσαλία) με ηγεμόνα τον δευτερότοκο γιο της βασίλισσας Βικτωρίας Αλφρέδο, το Λονδίνο μετέβαλε πολιτική, δίχως να αποστεί του στόχου για αύξηση της επιρροής του στον ελλαδικό χώρο. Προς τούτο, κύκλοι της βρετανικής κυβέρνησης προσέγγισαν τον επιτετραμμένο της Ελλάδας στο Λονδίνο Χαρίλαο Τρικούπη και του διαμήνυσαν την πρόθεσή τους να αποδώσουν τα Επτάνησα στην Ελλάδα υπό τον όρο της εκλογής ενός αρεστού σε αυτούς ηγεμόνα. Ο Τρικούπης ενημέρωσε την Αθήνα, όπου το κλίμα ήταν αρχικώς θετικό. Μολαταύτα, σύντομα αυτό μετεβλήθη, καθώς η βρετανική κυβέρνηση έθετε ως απαράβατο όρο την ουδετεροποίηση των Επτανήσων και την κατεδάφιση των μεσαιωνικών φρουρίων της Κέρκυρας.
Την 5η Νοεμβρίου 1863 υπεγράφη η Συνθήκη του Λονδίνου, σύμφωνα με την οποία δινόταν η συναίνεση των τριών Προστατιδών Δυνάμεων (Γαλλίας, Μεγ. Βρετανίας και Ρωσίας) όπως ενωθεί η Επτάνησος Πολιτεία με το Βασίλειον της Ελλάδος. Την 14η Νοεμβρίου του ιδίου έτους υπεγράφη μια νέα συνθήκη, βάσει της οποίας θεσπιζόταν η διαρκής ουδετερό-τητα των νήσων και καθοριζόταν ότι «ουδεμία ένοπλος δύναμις ναυτική ή στρατιωτική θα εδικαιούτο ποτέ να συγκεντρωθή ή να διαμείνη επί του νησιωτικού εδάφους ή εντός της αιγιαλίτιδος των νήσων ζώνης, πέραν του απολύτως αναγκαίου αριθμού διά την διατήρησιν της δημοσίας τάξεως και την εξασφάλισιν της εισπράξεως των φόρων του κράτους».2 Ο όρος αυτός προξένησε την αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία κατήγγειλε ότι συνιστούσε άμεσο περιορισμό των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Η αντίδραση αυτή των Αθηνών είχε ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της προαναφερθείσας συνθήκης μέσω ενός πρωτοκόλλου, το οποίο υπεγράφη στο Λονδίνο, την 25η Ιανουαρίου 1864. Το κείμενο αυτό συμπεριελήφθη στη Συνθήκη της 29ης Μαρτίου του ιδίου έτους μεταξύ των τριών Προστάτιδων Δυνάμεων και της Ελλάδας με τη συγκατάνευση της Αυστρίας και της Πρωσίας και περιόριζε την ουδετερότητα μόνο στην Κέρκυρα και στους Παξούς.3
Κατά τα έτη που ακολούθησαν το Λονδίνο προσπάθησε να ισχυροποιήσει τη θέση του στον χώρο της Εγγύς Ανατολής. Εκτός από τη διασφάλιση του δρόμου προς την Ινδία, οι Βρετανοί επιδίωκαν να περιορίσουν με κάθε τρόπο την ανάπτυξη της ρωσικής ισχύος στο πλαίσιο του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού» (The Big Game). Η αγγλορωσική αντιπαλότητα διευρύνθηκε σε όλη την περιοχή της Ανατολής κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Προς τούτο, η εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναδείχθηκε σε κυρίαρχο δόγμα της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής. Εντούτοις, η ακεραιότητα αυτή διακυβεύθηκε σοβαρά μετά τη συντριβή των στρατευμάτων του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β΄ κατά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο των ετών 1877-78. Μάλιστα, οι Ρώσοι κατάφεραν να επιβάλουν τους όρους τους στον πανικόβλητο Σουλτάνο κατά τις διαπραγματεύσεις οι οποίες ξεκίνησαν για τον τερματισμό του πολέμου. Αυτές έλαβαν χώρα στον Άγιο Στέφανο, προάστιο της Κωνσταντινουπόλεως, υπό τις κάννες των ρωσικών όπλων. Οι εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων ήταν τέτοια που καθιστούσε πολύ δύσκολη την παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων υπέρ των Τούρκων. Οι Ρώσοι προσπάθησαν να επισπεύσουν την υπογραφή της συνθήκης για να αποτρέψουν μια τέτοια παρέμβαση, καθώς οι Βρετανοί είχαν αρχίσει να κινούνται δραστήρια στο παρασκήνιο. Τελικώς, την 19η Φεβρουαρίου / 3η Μαρτίου υπεγράφη η ομώνυμη συνθήκη, οι όροι της οποίας προκάλεσαν την αντίδραση του Λονδίνου και της Βιέννης.
Οι ενέργειες των κυβερνήσεων των δύο Μεγάλων Δυνάμεων οδήγησαν στη σύγκληση του Συνεδρίου του Βερολίνου με στόχο την αναθεώρηση της προαναφερθείσας συνθήκης. Παρασκηνιακά οι Βρετανοί ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με τους Ρώσους για τη διευθέτηση του ζητήματος. Ταυτόχρονα το Λονδίνο επιχείρησε να αξιοποιήσει τις διαπραγματεύσεις με την Αγία Πετρούπολη για να αποκομίσει οφέλη από την Υψηλή Πύλη. Η βρετανική διπλωματία φρόντισε να ενημερώσει, λοιπόν, την αντίστοιχη τουρκική «για τον σκληρό αγώνα τον οποίον έδινε με τους Ρώσους προκειμένου να αναθεωρηθεί η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα της επικρατείας του Σουλτάνου». Επίσης οι Βρετανοί εξέφρασαν την επιθυμία τους να αγωνιστούν υπέρ των συμφερόντων των Τούρκων και κατά το επόμενο συνέδριο. Εν τω μεταξύ ζητούσαν και ένα αντάλλαγμα: αυτό ήταν η ενοικίαση της Κύπρου. Ο Αβδούλ Χαμίτ, πιεζόμενος, αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Το τίμημα καθορίστηκε αργότερα και ανήλθε σε 92.799 στερλίνες, 11 σελίνια και 3 πένες. Αρχική πρόθεση του Λονδίνου ήταν η μετατροπή της νήσου σε οπλοστάσιο. Ως εκ τούτου η συντριπτική πλειοψηφία των αξιωματούχων της διοικήσεως ήταν στρατιωτικοί, κατά τα πρώτα στάδια της κατοχής. Αργότερα όμως μετέβαλε άποψη, με αποτέλεσμα η νήσος να θεωρείται από πολλούς ιθύνοντες ήσσονος σημασίας για τα βρετανικά συμφέροντα στις αρχές του 20ού αιώνα

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#523 Ιανουάριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΕΝΟΠΛΟΣ «ΔΩΣΙΛΟΓΙΣΜΟΣ»
του Βάϊου Καλογρηά
Διαβάστε περισσότερα >>
 16 ΠΛΟΥΣΙΟΙ, ΠΕΝΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΗ
του Παναγιώτη Σουλτάνη
 22 ΑΔΡΙΑΝΟΣ: Ο ΑΚΟΥΡΑΣΤΟΣ ΤΑΞΙΔΕΥΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗ ΚΡΗΤΗ
του Παύλου Στ. Βασία
Διαβάστε περισσότερα >>
 46 ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΠΕΤΡΟ ΣΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
του Νικολάου Π. Καποδίστρια
Διαβάστε περισσότερα >>
 52 ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 66 ΤΟ «ΘΑΥΜΑ» ΤΟΥ ΑΔΡΙΑ
Συνέντευξη του Χρήστου Παπασηφάκη
 76 ΚΛΑΟΥΣ ΜΠΑΡΜΠΙ, Η ΔΙΚΗ ΕΝΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΑ ΠΟΛΕΜΟΥ
του Γιουζέπε Μάϊντα
Διαβάστε περισσότερα >>
 83 Ο ΜΠΑΡΜΠΙ ΚΑΙ ΤΑ ΝΑΖΙΣΤΙΚΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΝΑ ΤΡΕΜΕΙ
του Ντανιέλ Λαντίν
 87 Η ΑΝΘΡΩΠΟΘΥΣΙΑ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ Α
του ου Απόστολου Μιχαηλίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 100 ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ: ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΣΣΥΡΙΟΥΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
της Τζουλιάνα Τζιάνι
 108 ΜΑΡΓΚΕΡΙΤΑ ΧΑΚ: «Τα επιπλέον 25 δευτερόλεπτα μειονέκτημα του Γρηγοριανού Ημερολογίου»
Συνέντευξη στον Δ. Ν. Γεράκη
 110 Η ΧΑΜΕΝΗ ΥΠΟΓΕΙΑ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΡΑΜΣΗ Β΄
του Φίλιππου Φίλιππα
 112 Βιβλία και Ιστορία
Έρικ Λάρσον Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΘΗΡΙΑ Ένα συναρπαστικό χρονικό της ανόδου του Τρίτου Ράιχ Μετάφραση: Ανδρέας Μιχαηλίδης Εκδόσεις Μεταίχμιο 2011, σελ.: 584, τιμή: 18,80 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης ΕΝΤΥΠΑ ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΝΕΩΤΕΡΙΚΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ Εκδ. Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα, 2011, σελ.: 246, τιμή: 18,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Βαρβάρα Γεωργοπούλου Η ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Τόμος Α΄& Τόμος Β΄, Εκδόσεις Αιγόκερως, 2009.
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112    Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122      Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124       Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128    Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost