Περιοδικό Ιστορία
ΓΟΥΛΦ ΧΟΛ (Τόμος Α')
Η Αγγλία των Τιδόρ τη δεκαετία του 1520 βρίσκεται στα πρόθυρα του χάους...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

112 Βιβλία και Ιστορία

Πρίγκιψ φον Πύκλερ-Μούσκαου
ΙΟΝΙΟ 1836. Άγγλοι «προστάτες» – Γερμανοί τουρίστες.
Εισαγωγή-μετάφραση: Νίκιας Λούντζης
Εκδ. Οι φίλοι του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, 2011,
σελ.: 228, τιμή: 16,00 €


Ο Πρώσος Ερμάννος Λουδοβίκος Ερρίκος πρίγκιψ φον Πύκλερ Μούσκαου (1785-1871), με νομικές σπουδές και αναγεννησιακή παιδεία, εκτός μιας σύντομης θητείας στον στρατό, ασχολήθηκε με την αρχιτεκτονική κήπων –υπήρξε από τους πρωτοπόρους– κυρίως όμως ήταν συγγραφέας ταξιδιωτικών εντυπώσεων. Ήταν επίσης δεινός ταξιδευτής σε Ευρώπη (Αγγλία, Ουαλία, Ιρλανδία, Γαλλία, Ολλανδία και Γερμανία), Βόρεια Αφρική, Μέση Ανατολή και Ελλάδα κατά το 1836.
Συνομιλητής του Γκαίτε και του Σίλερ, οξυδερκής παρατηρητής με έντονο καλλιτεχνικό αισθητήριο, εξέδωσε μια σειρά έργων αλλά ανωνύμως, αναφερόμενος, δήθεν, στα χαρτιά κάποιου αποθανόντος. Τα βιβλία του γνώρισαν μεγάλη εκδοτική επιτυχία.
Το 1836, επί Βαυαροκρατίας, επισκέπτεται την Ελλάδα. Από το ταξίδι του αυτό θα προκύψει το βιβλίο Südöstlicher Bildersaal-Griechische leiden, (Νοτιανατολική Πινακοθήκη-Ελληνικά Πάθη), που θα εκδοθεί στη Στουτγάρδη το 1840.  Θαυμαστής του Αγώνα των Ελλήνων, Φιλέλληνας λόγω κουλτούρας, αλλά ρεαλιστής λόγω χαρακτήρα, αποφεύγει να αγιοποιήσει τους Έλληνες και να δαιμονοποιήσει τους Τούρκους. Προσπερνώντας τους εξωτικούς επιχρωματισμούς, επισημαίνει τα ανατολίτικα στοιχεία της Ελλάδας των ημερών του· τη συνύπαρξη και την αντιπαλότητα αρχαίας αξίας και σύγχρονου βαρβαρισμού. Τελευταίο σκέλος του ταξιδιού του η αγγλοκρατούμενη Επτάνησος, η Ζάκυνθος, η Κεφαλλονιά και η Ιθάκη.
Εμφανώς κουρασμένος και αρκετά εκνευρισμένος, ο πλέον «σκληραγωγημένος» περιηγητής, νοσταλγεί μετά την «ελληνική περιπέτεια» τις ανέσεις και τις ποιοτικές αποχρώσεις του πολιτισμού. Οι προσδοκίες του όμως δεν θα πραγματοποιηθούν, γιατί θα αντιμετωπίσει στο Ιόνιο μια σειρά από αντιξοότητες. Εκτός των άλλων, στο λοιμοκαθαρτήριο της Ζακύνθου θα τον ταλαιπωρήσουν για ώρες, ενώ σε ένα οπλουργείο, που θα στείλει τα όπλα του για συντήρηση, κάποιο παιδάκι παίζοντας με το πιστόλι του σκοτώνει έναν ηλικιωμένο, με αποτέλεσμα να απαγορευθεί η αναχώρησή του ώσπου να ολοκληρωθούν οι ανακρίσεις. Οι απρόσμενες ταλαιπωρίες οδηγούν τον Πρώσο ευγενή να εκμανεί, με αποτέλεσμα να… ξεσπάσει στη Ζάκυνθο. Οι κρίσεις του σε γενικές γραμμές είναι δυσμενέστατες, και ανιστόρητες. Αποδίδει τον πολιτισμό και την οργάνωση του νησιού αποκλειστικά στους Βρετανούς, αγνοώντας απόλυτα τους Βενετούς.
Ο Πύκλερ Μούσκαου ικανοποιείται από τη φιλοξενία ενός Βρετανού ναυάρχου, θαυμάζει την πειθαρχία και τις ασκήσεις της βρετανικής μοίρας που ναυλοχεί στο λιμάνι, και εμφανίζεται προκλητικά αγγλόφιλος, αγνοώντας, μάλλον προσπερνώντας, την ιδιοτέλεια της αποικιοκρατίας. Αδιαφορεί για την κοινωνική και πολιτική δομή και αφήνεται να τον κυριεύσει η ομορφιά του φυσικού περιβάλλοντος. Η φύση της Ζακύνθου τον συγκινεί περισσότερο από τη χώρα. Μαγεύεται από τις εναλλαγές του τοπίου, θαυμάζει και εκστασιάζεται. Η γνωριμία του με Ζακυνθινούς ευγενείς, ιδιαίτερα με τον Ερμάννο Λούντζη, του αφήνει θετικές εντυπώσεις. Αιφνιδιάζεται και μένει έκπληκτος από το υψηλό κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο του τόπου. Οι επόμενες περιγραφές του, των Αλυκών, του Γαλάζιου Σπηλαίου ή των μοναστηριών του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και της Σκοπιώτισσας είναι τελείως διαφοροποιημένες, αποκαλύπτουν έναν καλλιεργημένο κοσμοπολίτη, γοητευμένο από το φυσικό κάλλος. Φθάνει στο σημείο να του προκαλέσει έντονη αίσθηση η φιλοξενία σε ένα σπίτι χωρικών όπου θα καταφύγει με τη συνοδεία του εξαιτίας μιας καταιγίδας. Στην Κεφαλλονιά θα αναζητήσει τα ίχνη του Βύρωνα και θα εντυπωσιαστεί από τη δύναμη του τοπίου, ενώ στην Ιθάκη θα αναζητήσει τα ίχνη του Οδυσσέα. Κατά τον Νίκια Λούντζη: «Μεγαλόσχημος και είρων· κάποτε και αντιπαθής. Ευάλωτος, στους καλούς τρόπους και στην ουσία της ευγένειας. Ρομαντικός μέχρι την ιδανική παραμόρφωση και μαζί, ρεαλιστής μέχρι την παραμόρφωση της αδικίας. Ερευνητής της ιστορίας, αλλά και ερμηνευτής a piacere. Φιλελεύθερος με κάπως… στρατιωτική αντίληψη της ελευθερίας. Ένας άνθρωπος σπουδαίος, που το 1836 αγάπησε το Ιόνιο και τους ανθρώπους του, χωρίς να θελήσει ή να μπορέσει, απόλυτα, να τους καταλάβει…».
Οι περιηγητές έχουν προσφέρει ένα ανεκτίμητο έργο. Στην Ευρώπη η περιηγητική γραμματεία καλλιεργήθηκε ευρύτατα ως λογοτεχνικό είδος, και εξακολουθεί ως σήμερα να αποτελεί ένα εξαιρετικά δημοφιλές ανάγνωσμα. Σε σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός εκδιδομένων περιηγητικών έργων που αφορούν γενικά τη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου και ειδικότερα τον ελλαδικό χώρο, καθώς και άλλες περιοχές στις οποίες υπήρχαν συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί. Λόγω της εξαιρετικά περιορισμένης δυνατότητας πρόσβασης σε μία ιδιαίτερα δυσεύρετη βιβλιογραφία, τα δημοσιευμένα ταξιδιωτικά κείμενα παρέμειναν ως επί το πλείστον άγνωστα και απρόσιτα στην έρευνα. Βαθμιαία βεβαίως υπήρξε μια πιο συστηματική απασχόληση με την περιηγητική γραμματεία και μια αποσπασματική χρήση πληροφοριών που παρείχαν οι γνωστότεροι από τους ταξιδιώτες.
    Η περιηγητική κατάθεση του φον Πύκλερ Μούσκαου μπορεί να είναι, σε σχέση με άλλες που αφορούν τον ίδιο χώρο, δηλαδή τη Ζάκυνθο, ήσσονος σημασίας,  δεν παύει όμως έστω και μέσα από τις όποιες πρωτογενείς πληροφορίες να αποτελεί εργαλείο άντλησης πληροφοριών για τους ανθρώπους, τα ήθη, τις καλλιέργειες, την καθημερινή  ζωή.
    Η θαυμάσια μετάφραση, καθώς και η εισαγωγή, του Νίκια Λούντζη αναδεικνύουν κυριολεκτικά το περιηγητικό «προσκύνημα» του συντηρητικού αριστοκράτη στη Ζάκυνθο του 1836. Το Ιόνιο 1836,  Άγγλοι «προστάτες» - Γερμανοί τουρίστες,  πρόκειται για συλλογικό έργο, συμπεριλαμβάνει επίσης και έξι κείμενα, τα οποία υπογράφουν οι Λορέντσος Μερκάτης, Σπύρος Γασπαρινάτος, Μάχη Παΐζη-Αποστολοπούλου, Τηλέμαχος Μαράτος, Νίκος Κ. Κουρκουμέλης και Τηλέμαχος Μαράτος. Με τον τρόπο αυτόν συμπληρώνεται με εύστοχα σχόλια από τους Σπ. Γασπαρινάτο, Μ. Παΐζη-Αποστολοπούλου και Τ. Μαράτο  η περιήγηση του φον Πύκλερ Μούσκαου σε Κεφαλλονιά και Ιθάκη, προσφέρονται άγνωστα στοιχεία, με αφορμή τις χωροθετικές ανησυχίες του περιηγητή, για τους Βοτανικούς Κήπους της Κέρκυρας μέσα από ανέκδοτο αρχειακό υλικό από τον Ν. Κ. Κουρκουμέλη, υπενθυμίζεται συγκριτολογικά το σχετικό με τη Ζάκυνθο κείμενο του Γάλλου περιηγητή γιατρού και αρχαιολόγου Σπον (1687) σε μετάφραση Αλίκης και Νίκου Λογοθέτη, τέλος, εμπλουτίζεται με ένα απολαυστικό κείμενο του Λ. Μερκάτη, εν είδει μικρού διηγήματος, στο γλωσσικό ιδίωμα της Ζακύνθου, όπου αποδίδονται με γλαφυρότητα η «περιπετειώδης» διαμονή του φον Πύκλερ Μούσκαου. Άριστα επιμελημένη η νέα κατάθεση στα επτανησιακά γράμματα των Φίλων του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, συνιστά μια άξια προσοχής έκδοση.

#522 Δεκέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 TΟ ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΑΝΤΙΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1967
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 16 Ο ΕΘΝΙΚΟΦΡΩΝ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 36 ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΣΧΑΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 48 «Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ»
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 58 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΣΕΚΤΕΣ ΚΑΙ ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ ΜΠΟΣ
της Κατερίνας Κοφφινά
 66 ΤΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
του Ζακ Κλωντ Οκέ
Διαβάστε περισσότερα >>
 74 ΝΤΟΥΚΟΒΟΡΟΙ
του Θωμά Μαστακούρη
Διαβάστε περισσότερα >>
 81 H ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΛΙΜΠΟΝΑ (1678)
του Νίκου Νικολούδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ ( Μέρος Β΄)
του Γιάννη Ράγκου
 100 ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΥ
της Θεώνης Παγκάλου Ζερβού
 107 ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ: «ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΣΑΝ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ»,
Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 110 ΟΡΟΒΙΛ, Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ
 του Φίλιππου Φίλιππα
 112 Βιβλία και Ιστορία
Πρίγκιψ φον Πύκλερ-Μούσκαου
ΙΟΝΙΟ 1836. Άγγλοι «προστάτες» – Γερμανοί τουρίστες.
Εισαγωγή-μετάφραση: Νίκιας Λούντζης
Εκδ. Οι φίλοι του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, 2011,
σελ.: 228, τιμή: 16,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Άρης Γαρουφαλής-Χάρης Ξανθουδάκης (επιμέλεια)
Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΩΔΕΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ. Το χρονικό και τα τεκμήρια.
Εκδ. Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Εργαστήριο Ελληνικής Μουσικής, 2011, σελ. :252, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Christopher Hill Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ, 1603-1714 Μετάφραση: Ελένη Αστερίου Εκδόσεις Οδυσσέας, 2011, σελ.: 470, τιμή: 26,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112    Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122      Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124       Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128    Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost