Περιοδικό Ιστορία
ΠΑΡΙΣΙ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Από τους Παρίσιους, τους πρώτους κατοίκους της πόλης που φοβούνταν μήπως «τους πέσει ο ουρανός στο..
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

36 ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΣΧΑΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΣΧΑΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

του Μάρτιν βαν Κρέβελντ


Η απάντηση στο ερώτημα ποια είναι η αφετηρία των πολέμων του 20ού αιώνα είναι μάλλον απλή. Σε ό,τι αφορά τα περισσότερα χαρακτηριστικά τους, οι εν λόγω πόλεμοι αποτελούν απλώς την άμεση προέκταση των πολέμων που διεξάγονταν από τα μέσα του 17ου αιώνα και μετά. Οι πόλεμοι εκείνης της περιόδου, με τη σειρά τους, είχαν αρκετά αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά. Πρώτον, η Ευρώπη ήταν –με μεγάλη διαφορά από τις υπόλοιπες– η ήπειρος εκείνη στην οποία συγκεντρώθηκαν οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις. Η πολιορκία της Βιέννης από τους Οθωμανούς το 1683 αποτέλεσε την τελευταία σοβαρή απειλή για την Ευρώπη από μια μη ευρωπαϊκή δύναμη. Έκτοτε οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ήταν αυτές που πάντοτε επετίθεντο και κατακτούσαν τμήματα του υπόλοιπου κόσμου, χωρίς ποτέ να συμβεί το αντίθετο. Ως το 1900, όπως είδαμε, η συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των Ευρωπαίων στην ξηρά και στη θάλασσα τους επέτρεψε να επεκτείνουν την κυριαρχία τους σε ολόκληρη σχεδόν την υδρόγειο – οι μοναδικές εξαιρέσεις ήταν κοινωνίες που είτε ανήγαν την προέλευσή τους στην Ευρώπη, όπως η αμερικανική, είτε είχαν υιοθετήσει την κατάλληλη στιγμή τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, όπως η ιαπωνική.
Δεύτερον, και πάλι αρχής γενομένης από τα μέσα του 17ου αιώνα, καθεμία από τις πολιτικές οντότητες που παρήγαγαν αυτή τη στρατιωτική ισχύ και τη χρησιμοποίησαν στις μεταξύ τους αναμετρήσεις διέθετε κυρίαρχη επικράτεια με σαφώς καθορισμένα σύνορα. Κάθε τέτοια «δύναμη», υιοθετώντας ένα οργανωτικό μοντέλο που έχω ονομάσει –ακολουθώντας το παράδειγμα του Clausewitz– «τριαδικό», διέθετε μια κυβέρνηση που είχε ως αποστολή της να διεξαγάγει τον πόλεμο, χωρίς τα μέλη της να μετέχουν άμεσα στις εχθροπραξίες. Επίσης, κάθε τέτοια «δύναμη» διέθετε μια πολεμική μηχανή, την οποία συγκροτούσαν στρατιώτες που φορούσαν στολή· αυτοί είχαν ως αποστολή τους να προετοιμάζονται για ενδεχόμενο πόλεμο, αλλά και να αγωνίζονται μέχρι θανάτου σε περίπτωση πολεμικής αναμέτρησης. Τέλος, η πολεμική αυτή μηχανή υποστηριζόταν από τους αμάχους που εργάζονταν στα χωράφια και στα εργοστάσια· ο άμαχος πληθυσμός διέτρεφε, ανεφοδίαζε και, αργότερα, συνέπασχε με τους στρατιώτες. Το δίκαιο του πολέμου, όπως είχε εξελιχθεί από την εποχή του Ούγκο Γκρότιους και του Σάμουελ φον Πίφεντορφ  ως τη Σύμβαση της Γενεύης του 1907, οι θεωρίες για τη διεξαγωγή του πολέμου, όπως είχαν εξελιχθεί από την εποχή του Ραϊμόντο Μοντεκούκουλι ως την εποχή του Άλφρεντ φον Σλίφεν, η όλη αντίληψη για τον πόλεμο και η όλη διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων αντανακλούσαν τα προαναφερθέντα γεγονότα.
Τρίτον, και επικεντρώνοντας την προσοχή μας στο δεύτερο στοιχείο της «Τριάδας», οι χερσαίες και οι ναυτικές δυνάμεις, αρχής γενομένης από τη λεγόμενη στρατιωτική επανάσταση που έλαβε χώρα στο δεύτερο ήμισυ του 17ου αιώνα, γίνονταν ολοένα και μεγαλύτερες. Εξάλλου, η διαρκώς αυξανόμενη ισχύς των χωρών από τη μια και τα επιτεύγματα της τεχνολογίας από την άλλη έδωσαν τη δυνατότητα στις προαναφερθείσες δυνάμεις να σκοτώνουν και να καταστρέφουν σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό. Αρχής γενομένης από το 1800, η τεχνολογία σημείωσε αλματώδη εξέλιξη. Κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, το αργότερο, οι ένοπλες δυνάμεις που δεν είχαν κατορθώσει να παρακολουθήσουν τις τεχνολογικές εξελίξεις δεν είχαν πλέον καμία ελπίδα απέναντι σε εκείνες που είχαν εξελιχθεί τεχνολογικώς με την πάροδο του χρόνου.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#522 Δεκέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 TΟ ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΑΝΤΙΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1967
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 16 Ο ΕΘΝΙΚΟΦΡΩΝ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 36 ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΣΧΑΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 48 «Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ»
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 58 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΣΕΚΤΕΣ ΚΑΙ ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ ΜΠΟΣ
της Κατερίνας Κοφφινά
 66 ΤΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ
του Ζακ Κλωντ Οκέ
Διαβάστε περισσότερα >>
 74 ΝΤΟΥΚΟΒΟΡΟΙ
του Θωμά Μαστακούρη
Διαβάστε περισσότερα >>
 81 H ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΛΙΜΠΟΝΑ (1678)
του Νίκου Νικολούδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ ( Μέρος Β΄)
του Γιάννη Ράγκου
 100 ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΥ
της Θεώνης Παγκάλου Ζερβού
 107 ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ: «ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΣΑΝ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ»,
Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 110 ΟΡΟΒΙΛ, Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ
 του Φίλιππου Φίλιππα
 112 Βιβλία και Ιστορία
Πρίγκιψ φον Πύκλερ-Μούσκαου
ΙΟΝΙΟ 1836. Άγγλοι «προστάτες» – Γερμανοί τουρίστες.
Εισαγωγή-μετάφραση: Νίκιας Λούντζης
Εκδ. Οι φίλοι του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, 2011,
σελ.: 228, τιμή: 16,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Άρης Γαρουφαλής-Χάρης Ξανθουδάκης (επιμέλεια)
Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΩΔΕΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ. Το χρονικό και τα τεκμήρια.
Εκδ. Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Εργαστήριο Ελληνικής Μουσικής, 2011, σελ. :252, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Christopher Hill Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ, 1603-1714 Μετάφραση: Ελένη Αστερίου Εκδόσεις Οδυσσέας, 2011, σελ.: 470, τιμή: 26,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112    Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122      Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124       Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128    Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost