Περιοδικό Ιστορία
ΓΟΥΛΦ ΧΟΛ (Τόμος Α')
Η Αγγλία των Τιδόρ τη δεκαετία του 1520 βρίσκεται στα πρόθυρα του χάους...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

113 Βιβλία και Ιστορία

Γιάννης Γιαννόπουλος ΤΣΙΤΑΝΤΙΝΟΙ, ΟΙ SNOB ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Εκδόσεις Παπαζήση, 2011, σελ.: 648, τιμή: 36,00 €
Το βενετικό κράτος ονόμαζε τσιταντίνους ένα ολιγάριθμο ανθρώπινο σύνολο, μεγαλύτερο από αυτό των Βενετών ευγενών, το οποίο χωριζόταν σε τέσσερεις διαφορετικών προνομίων ομάδες.  Η λέξη civis ή –με το πέρασμα από τη λατινική στην ιταλική– cittadino που απείχε από το να σημαίνει ό,τι σημαίνει σήμερα εις τα καθ’ ημάς ο όρος πολίτης.  Τσιταντίνοι ονομάζονταν οι κάτοικοι της Βενετίας για να διακρίνονται από τους ξένους, οι ασκούντες επάγγελμα δικηγόρου, νοταρίου, γιατρού κ.ά. Και εκείνοι στους οποίους η ιδιότητα του τσιταντίνου είχε εκχωρηθεί βάσει νόμου στη Βενετία ή έφεραν αυτοδικαίως τα μέλη του συμβουλίου με έδρα το διοικητικό κέντρο βενετικής περιφέρειας. Οι τσιταντίνοι αποτελούσαν τη μεσαία τάξη, σε σχέση με την πρώτη των ευγενών και την τρίτη του λαού. Κάθε κάτοικος της Βενετίας ή υποψήφιος κάτοικός του, όπως και κάθε κάτοικος διοικητικού κέντρου της περιφέρειας, όφειλε προκειμένου να ονομαστεί τσιταντίνος να υποβάλει αίτηση στην οικεία αρχή. Για να περιορίζεται ο αριθμός του και να αποφεύγεται η σωρεία των τιμητικών διακρίσεων και άλλων προνομίων τα προσόντα των υποψηφίων εξετάζονταν με αυστηρότητα.
Στην πρώτη ομάδα, Βενετοί τσιταντίνοι ανακηρύσσονταν όσοι άρρενες είχαν γεννηθεί στη Βενετία ή στις αποικίες της από νόμιμο γάμο και είχαν πατέρα και πάππο τσιταντίνο. Στα πολλά προνόμια που απολάμβαναν είχαν τη δυνατότητα να καταλαμβάνουν τις θέσεις της βενετικής γραφειοκρατίας, με κορυφαίες της δουκικής καγκελαρίας, με επικεφαλής τον μεγάλο καγκελάριο, της καγκελαρίας του συμβουλίου των δέκα, της καγκελαρίας της γερουσίας και όλων των άλλων συμβουλίων, της καγκελαρίας των αξιωματούχων της πόλης, τις καγκελαρίας των πρεσβευτών στις πρωτεύουσες των χωρών με τις οποίες η Βενετία διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις. Ιδιαίτερα προνομιακή ομάδα, αρκετοί από αυτούς είχαν πολεμική δράση, χορηγούσαν δάνεια στο κράτος, εφόσον οι εμπορικές τους δραστηριότητες, κυρίως ως τις αρχές του 16ου αιώνα, τους είχαν αποφέρει σημαντικά κέρδη.
Στη δεύτερη ομάδα, ως τσιταντίνοι με δυνατότητα εμπορίας εντός και εκτός Βενετίας πολιτογραφούνταν με αίτησή τους στη signoria όσοι μη Βενετοί διέμεναν στη Βενετία για χρονικό διάστημα που κάθε φορά όριζε ο νόμος. Το μέγιστο απαιτητό χρονικό διάστημα των 25 ετών ίσχυε όταν ο αριθμός των προσώπων που επιδίδονταν στο υπερπόντιο και στο χονδρικό εμπόριο ήταν ικανοποιητικός.
Στην τρίτη ομάδα, ως τσιταντίνοι με δυνατότητα εμπορίας μόνο εντός Βενετίας πολιτογραφούνταν με αίτησή τους όσοι μη Βενετοί διέμεναν στη Βενετία τουλάχιστον για 15 έτη.
Στη τελευταία τέταρτη ομάδα συγκαταλέγονται οι τσιταντίνοι, μέλη του συμβουλίου σε διοικητικό κέντρο περιφέρειας του βενετικού κράτους. Οι τσιταντίνοι της κατηγορίας αυτής συχνά αγνοούνται είτε γιατί θεωρούνται ευγενείς είτε γιατί το ενδιαφέρον για το βενετικό σύστημα των θεσμοθετημένων τάξεων εντοπίζεται αποκλειστικά στη Βενετία.
Για να ονομαστεί κανείς τσιταντίνος είτε στην πόλη της Βενετίας είτε σε διοικητικό κέντρο της βενετικής περιφέρειας, όφειλε να διαθέτει μια σειρά από προσόντα προβλεπόμενα από τους νόμους του κράτους. Με το πέρασμα του χρόνου προς περιφρούρηση των προνομίων τους και για να εμποδίσουν κατά το δυνατόν την εισδοχή νέων μελών στα συμβούλιά τους, δέχονταν να ενσωματώσουν και στις κανονιστικές πράξεις των δικών τους συμβουλίων καθεμία εκδιδόμενη από τους Βενετούς ευγενείς διάταξη που περιόριζε την εισδοχή νέων μελών στην πρώτη θεσμοθετημένη τάξη, κατ’ αναλογία με τη δική τους.  Όλοι οι υποψήφιοι τσιταντίνοι, με εξαίρεση εκείνους τους ξένους στους οποίους απονέμονταν τιμητικά ο τίτλος, όφειλαν να έχουν εκπληρώσει τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, να έχουν καταβάλει τις αναγκαστικές εισφορές υπό μορφή δανείων προς κάλυψη του δημόσιου χρέους, να είναι η περιουσία τους απαλλαγμένη από βάρη, να μην έχουν απασχολήσει τις αστυνομικές αρχές ή ακριβέστερα να μην έχουν καταδικαστεί για ατιμωτικό αδίκημα.
Για ένα μακρύ διάστημα πέντε αιώνων (1297-1797), μόνο τα μέλη του μεγάλου συμβουλίου της Βενετίας είχαν το προνόμιο να ονομάζονται ευγενείς, να εκλέγουν ομοίους τους, και να εκλέγονται οι ίδιοι σε πολλά άλλα συμβούλια και Αρχές, που διαμόρφωναν και ασκούσαν το σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής, ή να εκλέγονται στα αξιώματα των περιφερειακών διοικήσεων του κράτους. Ο καθένας εξ αυτών μπορούσε να καταλάβει οποιοδήποτε αξίωμα, ακόμη και το ισόβιο του δόγη στην κορυφή της κρατικής ιεραρχίας. Όσον αφορά τη βενετική περιφέρεια, όσοι τίτλοι είχαν αποκτηθεί από μερικούς πριν από τη βενετική κατάκτηση, δεν ήταν συμβατοί με το νέο πολιτικό και κοινωνικό σύστημα. Ακόμη και στις ελάχιστες περιπτώσεις που τους απενέμετο ο τίτλος του κόμη, σε αναγνώριση των υπηρεσιών προς τη Βενετία ή αντί χρηματικού ποσού κατά την εκχώρηση ενίοτε ενός φέουδου, η θεσμοθετημένη τάξη των Βενετών ευγενών δεν απέδιδε σε αυτόν καμία ιδιαίτερη σημασία. Αν και αποτελούσε μια διάκριση για τους Βενετούς ευγενείς, ήταν ένας τίτλος απογυμνωμένος από οποιαδήποτε μορφή πολιτικής εξουσίας. Οι τσιταντίνοι της βενετικής περιφέρειας, μολονότι χάρη στη συμμετοχή τους στο συμβούλιο της πόλης τους με τον τίτλο του τσιταντίνου εξασφάλιζαν μια σειρά προνομίων, ελαυνόμενοι από τον ακατανίκητο πόθο να εμφανισθούν σπουδαίοι στον τόπο τους, αποκομίζοντας οφέλη και απολαμβάνοντας έστω και λίγη λάμψη ευγενείας, αυτοαποκαλούνταν ευγενείς, και τούτο παρότι το κράτος τους αρνήθηκε, εκτός της τοπικής, κάθε άλλη διακεκριμένη δημόσια σταδιοδρομία που θα συνεπαγόταν και την απονομή πραγματικών τίτλων ευγενείας. Εντούτοις οι τσιταντίνοι εξακολούθησαν με μεγάλη επιμονή να προβάλλονται ως ευγενείς και να αναλίσκονται στην αναπαραγωγή με ποικίλους τρόπους του μύθου της υποτιθέμενης ευγένειας, που ποτέ δεν τους είχε δοθεί από το κράτος που ήταν υπήκοοι.
Ο Γιάννης Γιαννόπουλος στην ογκώδη μελέτη του διερευνά εξαντλητικά την κοινωνική θέση των τσιταντίνων, αυτής της θεσμοθετημένης τάξης στην περιφέρεια του βενετικού κράτους, οι οποίοι τόσο πλεονεκτούσαν έναντι των ποπολάρων  και άλλο τόσο υστερούσαν έναντι των ευγενών. Επιπλέον, δίνει τεκμηριωμένες απαντήσεις σε αντιρρήσεις που είχαν διατυπωθεί παλαιότερα, όταν είχε διατυπώσει την άποψη ότι τα μέλη των περιφερειακών συμβουλίων στις πόλεις της βενετικής επικράτειας, ειδικότερα στα νησιά του Ιονίου και στα Κύθηρα, δεν ήταν –παρά τους ισχυρισμούς τους– ευγενείς, αλλά τσιταντίνοι.

#520 Οκτώβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΛΑΦΗΒΟΛΙΑ ΚΑΙ Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ ΚΑΛΑΠΟΔΙΟΥ
του Ελευθέριου Ηλ. Καντζίνου
 14 ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β΄ΚΑΙ ΜΕΤΑΞΑΣ: ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΟΙ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΟΥΣ, Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ
του Σωτήρη Ριζά
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940
του Δημήτρη Κ. Αποστολόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 30 Ο Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 42 Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ 1940-1944
του Ζήση Φωτάκη
 49 Η ΕΛΛΑΔΑ, Ο Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ (1943-46)
του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 60 «ΝΑΙ» ΑΝΤΙ «ΟΧΙ», ΦΡΑΝΚΟ ΑΝΤΙ ΜΕΤΑΞΑΣ
του Δημήτρη Ε. Φιλιππή
Διαβάστε περισσότερα >>
 68 Η ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΕ ΤΖΑΜΙ
του Νίκου Κ. Νικολούδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 76 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗ
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ (Μέρος Α΄)
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 102 ΟΙ ΝΕΕΣ ΜΑΦΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
του Φίλιππου Φιλίππου
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ
του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία
Ελένης Κ. Δημητρίου Ο ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΩΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΒΙΩΜΑ. Ημερολόγια Ελλήνων στρατιωτών. Σύλλογος Προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, 2010, σελ.: 540, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Γιάννης Γιαννόπουλος ΤΣΙΤΑΝΤΙΝΟΙ, ΟΙ SNOB ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Εκδόσεις Παπαζήση, 2011, σελ.: 648, τιμή: 36,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113    Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122    Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124    Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128    Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost