Περιοδικό Ιστορία
Η ΧΑΜΕΝΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΠΡΑΟΥΝ
Η όμορφη και συνεσταλμένη Εύα Μπράουν γνώρισε τον Χίτλερ στα δεκαεφτά της και τον ερωτεύτηκε αμέσως.
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

76 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗ

Η περΙπτωση ΤουρκοβασΙλη: εκφραστΗς μιας κοινοβουλευτικΗς Ακρας ΔεξιΑς;
Του Κωνσταντίνου Αλεξίου

   
Για πολλούς μελετητές η πρώτη εμφάνιση του ακροδεξιού στοιχείου στην Ελλάδα, αν και σε πρώιμο στάδιο, ανάγεται στο 1916 και στο κίνημα των επιστράτων. Μέσα από μια σειρά γεγονότων που εξέλιξαν την ακροδεξιά παράταξη (Εθνικός Διχασμός, δικτατορία 4ης Αυγούστου, Κατοχή - Εμφύλιος, δικτατορία των συνταγματαρχών κ.ά.), φθάνουμε στο σήμερα και στην πολιτική εκπροσώπηση του ακροδεξιού χώρου από το ΛΑΟΣ. Η παρούσα μελέτη θα εστιάσει στα γεγονότα από το 1920 περίπου ως και την εγκαθίδρυση του απριλιανού καθεστώτος το 1967.
   Το γενικό αυτό πλαίσιο θα παρουσιαστεί και θα αναλυθεί υπό το πρίσμα της περίπτωσης Τουρκοβασίλη. Η παρουσία του Θεόδωρου Τουρκοβασίλη ως συνιδρυτή του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων (μαζί με τον Ι. Μεταξά), καθώς και η μετακατοχική του πολιτική σταδιοδρομία ως αρχηγού του Κόμματος των Εθνικοφρόνων, τον καθιστά απαραίτητο στοιχείο για τη συμπλήρωση της γενικότερης εικόνας του χώρου της Ακροδεξιάς κατά την περίοδο 1930-1967. Άλλωστε ο ρόλος των ακροδεξιών κομμάτων κυρίως στη μετεμφυλιακή περίοδο ήταν άκρως σημαντικός τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, οπότε γίνεται αντιληπτό ότι η παρουσίαση του Κόμματος των Εθνικοφρόνων σε εκείνη τη χρονική περίοδο θεωρείται επιβεβλημένη.  
Ο Θεόδωρος Τουρκοβασίλης γεννήθηκε στην Αλωνίσταινα του νομού Αρκαδίας στις 17 Ιουλίου του 1891. Με ιδιαίτερη κλίση στη θεολογία, στη φιλοσοφία και στην ποίηση τελείωσε με άριστα το γυμνάσιο και συνέχισε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων (1912-1913) έλαβε μέρος ως εθελοντής και βρέθηκε κοντά στον θάνατο όταν μια σφαίρα του διαπέρασε το γόνατο1. Στην συνέχεια της ζωής του και με τον Εθνικό Διχασμό να ξεσπάει, ο Τουρκοβασίλης θα φυλακιστεί με άλλους αντιφρονούντες στις φυλακές Αιγίνης και στη συνέχεια θα περάσει τα υπόλοιπα τρία χρόνια της ζωής του υπό περιορισμό. Ο αδερφός του Βασίλης ήταν βουλευτής το 1910 με το κόμμα του Γούναρη, όμως εξορίστηκε στην Κρήτη, όπου και πέθανε. Στις εκλογές λοιπόν του 1920 παίρνει τη θέση του αδερφού του στο Λαϊκόν Κόμμα του Δ. Γούναρη (ως τότε λεγόταν Εθνικοφρόνων) και εκλέγεται βουλευτής. Στην συνέχεια θα ακολουθήσουν τα γνωστά γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής και της Δίκης των Έξι όπου και θα εκτελεστεί ο Δ. Γούναρης. Μετά και την εκτέλεση Γούναρη το Λαϊκόν Κόμμα βρισκόταν υπό διωγμό από τους βενιζελικούς και ο ίδιος ο Τουρκοβασίλης. συγκεκριμένα, κατηγορείτο (υπήρχε και δικογραφία εναντίον του) ότι ενεργούσε για την αυτονομία της Πελοποννήσου και την απεξάρτησή της από το ελληνικό κράτος2.

Η ίδρυση του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων
Εκείνη την περίοδο και με όλα αυτά να τον κυνηγούν γνωρίζεται με τον Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος στη συνέχεια μαζί με τους Αγγελόπουλο και Φίλωνα (συμβούλους του βασιλιά Γεωργίου Β’) θα γίνουν κουμπάροι στον γάμο του Τουρκοβασίλη και θα ιδρύσουν το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων.  Μετά και τη φυγή Μεταξά στο εξωτερικό ο Τουρκοβασίλης παραμένει στο πολιτικό σκηνικό και μετά τις εκλογές του 1926 αναλαμβάνει υπουργός Δικαιοσύνης στην οικουμενική κυβέρνηση Ζαΐμη. Η θητεία του θα είναι σύντομη μιας και το 1928 αναλαμβάνει πάλι ο Βενιζέλος τη διακυβέρνηση της χώρας. Στο διάστημα όμως που διετέλεσε υπουργός πρόλαβε και «πέρασε» ορισμένες μεταρρυθμίσεις, όπως τη δυνατότητα ανέγερσης Δικαστικών Μεγάρων και την εξυγίανση των φυλακών. Από το 1928 μένει εκτός Βουλής, αλλά έναν χρόνο αργότερα καθιερώνεται ο θεσμός της Άνω Βουλής ή Γερουσίας και παρά τις δυσκολίες εκλογής του (θεωρούσε ότι κάποιοι τον υπονόμευαν) κερδίζει τη θέση του γερουσιαστή. Και στην επαναληπτική εκλογή βγήκε πρώτος σε ψήφους αφού είχε ισχυρό έρεισμα στην περιοχή.  Στον χώρο της Γερουσίας ήταν ακριβώς στο στοιχείο του, μιας και ασκούσε  έντονη αντιπολιτευτική δράση αλλά και χρησιμοποιούσε τον δικανικό λόγο που άλλωστε κατείχε3 .

Υπουργός Παιδείας (1933-1935)
Στις εκλογές του 1932 και του 1933 το κόμμα του Βενιζέλου ηττάται και νικητές αναδεικνύονται το Λαϊκό Κόμμα και το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων. Στην πρώτη κυβέρνηση Τσαλδάρη δεν συμμετείχε εφόσον κατείχε ακόμα τη θέση του Γερουσιαστή, από το 1933 όμως ανέλαβε τη θέση του υπουργού Παιδείας, θέση την οποία κατείχε μέχρι πρότινος ο Γεώργιος Παπανδρέου. Ακολούθησε δηλαδή χρονικά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Βενιζέλου, την κατάργηση δηλαδή των ελληνικών σχολείων και την αντικατάστασή τους από δύο εξαετείς κύκλους, ο ένας κύκλος της Στοιχειώδους και ο άλλος της Μέσης Εκπαίδευσης. Ο Τουρκοβασίλης εισήγαγε έναν καινοτόμο θεσμό. Την ίδρυση Παιδαγωγικών Ακαδημιών σε όλη τη χώρα, ενώ παράλληλα στις ημέρες του αποπερατώθηκε έπειτα από συνεχείς του παρεμβάσεις η δημιουργία του Δικαστικού Μεγάρου Τριπόλεως. Επιπλέον, μαζί με τις Παιδαγωγικές Ακαδημίες ιδρύθηκε και η Ακαδημία Σωματικής Αγωγής, η οποία θα ήταν ισότιμη με τα υπόλοιπα πανεπιστήμια4.  Παράλληλα προχώρησε και σε ορισμένες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, όπως η διενέργεια προκηρύξεων από το υπουργείο για τα διδακτικά εγχειρίδια τα οποία θα γράφονταν με τη συμβολή τόσο των πανεπιστημιακών όσο και των εκπαιδευτικών συμβούλων και παιδαγωγών που θα όριζε το υπουργείο χάρη της αξιοκρατίας. Ακόμη, διδάσκουσα γλώσσα για τις τέσσερεις πρώτες τάξεις του Δημοτικού ορίστηκε η κοινή δημοτική και για τις δυο τελευταίες τάξεις του δημοτικού και τις υπόλοιπες βαθμίδες η απλή καθαρεύουσα. Από αυτό το μέτρο γίνεται κατανοητό ότι ήταν εχθρός του δημοτικισμού όπως εκφράστηκε από τον Γληνό στα χρόνια του Βενιζέλου και παράλληλα πίστευε ότι η απλή καθαρεύουσα απαλλαγμένη από τα εξαμβλώματα, όπως τα χαρακτήριζε, απεικόνιζε το μεγαλείο του έθνους5 . Η επίθεση του στον Γληνό οφειλόταν καθαρά και σε πολιτικά στοιχεία, εξαιτίας της αριστερής πολιτικής που εξέφραζε ο Γληνός. Για τα «πιστεύω» του Τουρκοβασίλη οποιαδήποτε αλλαγή είχε να κάνει με την παιδεία θα οδηγούσε τη χώρα σε προβληματικά επίπεδα, μειώνοντας πρώτα από όλα τον πατριωτικό συναισθηματισμό των παιδιών. Η πατριδολατρία του (ακροδεξιό στοιχείο) αποτέλεσε ένα από τα έντονα χαρακτηριστικά του και θα τον ακολουθήσει σε όλη του την πολιτική πορεία.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#520 Οκτώβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΛΑΦΗΒΟΛΙΑ ΚΑΙ Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ ΚΑΛΑΠΟΔΙΟΥ
του Ελευθέριου Ηλ. Καντζίνου
 14 ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β΄ΚΑΙ ΜΕΤΑΞΑΣ: ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΟΙ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΟΥΣ, Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ
του Σωτήρη Ριζά
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940
του Δημήτρη Κ. Αποστολόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 30 Ο Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 42 Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ 1940-1944
του Ζήση Φωτάκη
 49 Η ΕΛΛΑΔΑ, Ο Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ (1943-46)
του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 60 «ΝΑΙ» ΑΝΤΙ «ΟΧΙ», ΦΡΑΝΚΟ ΑΝΤΙ ΜΕΤΑΞΑΣ
του Δημήτρη Ε. Φιλιππή
Διαβάστε περισσότερα >>
 68 Η ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΕ ΤΖΑΜΙ
του Νίκου Κ. Νικολούδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 76 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗ
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ (Μέρος Α΄)
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 102 ΟΙ ΝΕΕΣ ΜΑΦΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
του Φίλιππου Φιλίππου
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ
του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία
Ελένης Κ. Δημητρίου Ο ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΩΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΒΙΩΜΑ. Ημερολόγια Ελλήνων στρατιωτών. Σύλλογος Προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, 2010, σελ.: 540, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Γιάννης Γιαννόπουλος ΤΣΙΤΑΝΤΙΝΟΙ, ΟΙ SNOB ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Εκδόσεις Παπαζήση, 2011, σελ.: 648, τιμή: 36,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113    Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122    Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124    Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128    Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost