Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

62 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (Μέρος ΣΤ΄)

ΚΥΠΡΟΣ   (ΜΕΡΟΣ Στ΄)
του Γιωργου Γεωργη


Η έναρξη του ένοπλου αγώνα και η Τριμερής Διάσκεψη του Λονδίνου
Η ενοπλη δράση εκδηλώθηκε την 1η Απριλίου 1955 με πράξεις δολιοφθοράς σε ολόκληρο το νησί και με τη ρίψη φυλλαδίων που γνωστοποιούσαν την έναρξη ένοπλου αγώνα. Τα φυλλάδια έφεραν την υπογραφή «ΕΟΚΑ, ο Αρχηγός Διγενής». Επικεφαλής της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών, ΕΟΚΑ, όπως τελικά ονομάσθηκε, ήταν, όπως αποκάλυψαν ελλαδικές κομμουνιστικές πηγές, ο πρώην αρχηγός της «Χ», απόστρατος συνταγματάρχης του Ελληνικού Στρατού Γεώργιος Γρίβας, που υπέγραφε με το ψευδώνυμο Διγενής. Το περιεχόμενο του εγγράφου του ΕΜΑΚ αποτέλεσε την αφετηρία της αντιπαράθεσης της ΕΟΚΑ με το ΑΚΕΛ, που στη διάρκεια της περιόδου 1955-1959 έλαβε κάποιες στιγμές διαστάσεις εμφύλιας σύγκρουσης, με μεγάλο αριθμό θυμάτων, ιδιαίτερα στην πλευρά του ΑΚΕΛ.
Την έναρξη του αγώνα ακολούθησαν σημαντικές εξελίξεις. Ο Μακάριος, αδιαφιλονίκητος πολιτικός αρχηγός, στις 15 Απριλίου 1955 αναχώρησε για το Μπαντούγκ, στην Ιάβα της Ινδονησίας, όπου παρακολούθησε το Αφρικανοασιατικό Συνέδριο, που έθεσε τις βάσεις για την οργάνωση του κινήματος των Αδεσμεύτων. Στις 30 Ιουνίου 1955 η βρετανική κυβέρνηση κάλεσε την Ελλάδα και την Τουρκία σε Τριμερή Διάσκεψη στο Λονδίνο προς συζήτηση «πολιτικών και αμυντικών ζητημάτων επηρεαζόντων την Ανατολικήν Μεσόγειον, περιλαμβανομένης και της Κύπρου».1
Η βρετανική κυβέρνηση ήθελε να ανακόψει τις προσπάθειες του Μακαρίου για διεθνοποίηση του Κυπριακού και κυρίως να προλάβει τις προθέσεις της ελληνικής κυβέρνησης για νέα προσφυγή στα Ηνωμένα Έθνη. Γράφει ο Άντονυ Ήντεν, που τον Απρίλιο του 1955, λίγες μέρες μετά την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ, είχε διαδεχθεί τον Τσώρτσιλ στην πρωθυπουργία, στα απομνημονεύματά του:
«...Μια άλλη περιπλοκή ήταν η κατάσταση στη Ηνωμένα Έθνη, όπου οι Έλληνες συνέχιζαν τον αγώνα τους. Είχαν ήδη εγγράψει μία φορά το Κυπριακό στην ημερήσια διάταξη της Γενικής Συνέλευσης και κατόρθωσαν να συζητηθεί, χωρίς όμως να επακολουθήσει καμιά απόφαση. Τώρα ήσαν έτοιμοι να κάνουν νέα προσπάθεια. Έβλεπαν ότι τα ελληνικά επιχειρήματα θα αντιμετωπίζονταν με κάποια συμπάθεια στα Ηνωμένα Έθνη. Μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι Έλληνες αξιώνουν απλώς το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης για το λαό της Κύπρου. Η Βρετανία έχει ήδη παραχωρήσει αυτό το δικαίωμα σε 500 εκατομμύρια από διάφορες χώρες και δεν παύει να το παραχωρεί και σε άλλες αποικίες. Τώρα θα αξίωναν να έχει και η Κύπρος την ίδια μεταχείριση... Μία επιτυχής συνταγματική πρωτοβουλία θα μείωνε την ένταση στο νησί και πιθανόν να ευνοούσε παραπέρα εξελίξεις. Ο Υπουργός Αποικιών και εγώ ήμαστε σύμφωνοι πάνω σ’ αυτό...».2
Τα ίδια περίπου αναφέρει στα δικά του απομνημονεύματα ο Χάρολντ Μακμίλαν, που είχε διαδεχθεί τον Ήντεν στο υπουργείο Εξωτερικών:
«...Η επόμενη κίνησή τους θα ήταν να φέρουν το επίμαχο θέμα στα Ηνωμένα Έθνη – μια προοπτική που σήμαινε για μας σημαντικές δυσχέρειες. Είχα την τύχη να βρω έναν ικανό, επινοητικό και γενναιόφρονα συνάδελφο στο Υπουργείο Αποικιών, τον Άλαν Λένοξ Μπόυντ. Μετά από πολλή μελέτη του ζητήματος, κάναμε μια κοινή πρόταση στο στενό Υπουργικό Συμβούλιο. Κάθε προσπάθεια προσφυγής στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών θα ήταν αντίθετη με τους όρους του Καταστατικού του Χάρτη, ο οποίος απέκλειε τη συζήτηση των εσωτερικών ευθυνών οποιουδήποτε κράτους ξεχωριστά. Αλλά, εν όψει των ανακατατάξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, σκεφθήκαμε ότι θα αντιμετωπίζαμε δυσκολίες για τη διατήρηση των θέσεών μας, αν δεν αναλαμβάναμε κάποια θετική πρωτοβουλία. Πάντως μάς ήταν αναγκαία η υποστήριξη και η συμπάθεια του λαού και της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών, και στο συγκεκριμένο θέμα της εγγραφής στην ημερήσια διάταξη και στις ευρύτερες συνέπειές του. Προτείναμε λοιπόν να αναλάβουμε μία νέα πρωτοβουλία που θα έδειχνε τουλάχιστον την ειλικρίνεια της βρετανικής πολιτικής. Ως πρώτο βήμα, αποφασίσαμε να προσκαλέσουμε την Ελλάδα και την Τουρκία σε μία τριμερή συζήτηση...».3
Την πρόσκληση προς την ελληνική και την τουρκική κυβέρνηση διαβίβασαν την ίδια ημέρα με ρηματική διακοίνωση οι πρεσβευτές της Αγγλίας στην Άγκυρα και στην Αθήνα. Γράφει ο Μακμίλαν στα απομνημονεύματά του:
«... Όπως αναμενόταν οι Τούρκοι αμέσως δέχθηκαν “καταρχήν” [την πρόσκληση], ενώ οι Έλληνες δίσταζαν. Ωστόσο, χάρηκα όταν έλαβα ένα φιλικό προσωπικό μήνυμα από τον Βασιλέα Παύλο που καλωσόριζε την απόφαση αυτή αποκαλώντας την θαρραλέα και επινοητική χειρονομία. Στέλνοντας την πρόσκληση, προσέξαμε να μην δώσουμε έμφαση στην ανάγκη συνταγματικών εξελίξεων στην Κύπρο αλλά στη σπουδαιότητα να προστατευθούν τα στρατηγικά και πολιτικά συμφέροντα των τριών κυβερνήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Όταν ήμουν στο Στρασβούργο τον Ιούλιο, είχα την ευκαιρία να συζητήσω με τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών κ. Στέφανο Στεφανόπουλο. Με εξέπληξε μάλλον το ότι δέχθηκε χωρίς όρους ή επιφυλάξεις την πρόσκλησή μας, λέγοντας μάλιστα ότι με χαρά θα συναντούσαν τους Τούρκους φίλους τους... Ήταν πολύ απολογητικός, αλλά είπε ότι η ελληνική κυβέρνηση ήταν ήδη διχασμένη σχετικά με τη διάσκεψη. Μόνον η επιρροή του Παπάγου (στην πραγματικότητα, ο Βασιλιάς επηρέαζε τον Παπάγο) είχε πείσει τον ίδιο να δεχτεί».4. [...] διαβάστε περισσότερα στο τεύχος 518 (Αύγουστος 2011)

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#518 Αύγουστος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΠΟΛΥΒΙΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΩΝ
του Παναγιώτη Σουλτάνη
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 Ο ΧΙΤΛΕΡ ΩΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ
του Περικλή Δεληγιάννη
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 Ο ΓΚΕΟΡΓΚ ΕΛΣΕΡ ΚΑΙ Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 42 ΡΙΧΑΡΔΟΣ ΠΛΑΝΤΑΓΕΝΕΤΗΣ
της Μαρί Ανν Πόλο ντε Μπολιέ
 51 ΣΤΑΣΙΑΣΤΕΣ ΠΑΣΑΔΕΣ ΣΤΗ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΤΟΥ ΥΣΤΕΡΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ
του Νικολάου Π. Καποδίστρια
Διαβάστε περισσότερα >>
 62 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (Μέρος ΣΤ΄)
του Γιώργου Γεωργή
Διαβάστε περισσότερα >>
 74 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΤΣΙΛΛΕΡ. Η ΑΘΗΝΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΓΙΝΕ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΑΜΑΡΤΖΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟΜΟΡΦΟ ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ
 του Θεοδόση Πυλαρινού
Διαβάστε περισσότερα >>
 96 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΙ ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΛΗΝΟΣ
 της Καλλιόπης Ραπανάκη
 103 ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗΣ Της ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα
 110 ΠΕΤΡΑ, Η ΛΑΞΕΥΜΕΝΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ
 του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία
Μανουήλ Γεδεών
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΠΕΝΗΤΩΝ, 1453-1913
Φιλολογική Επιμέλεια: Φίλιππος Ηλιού
ΜΙΕΤ, 2010, τόμ. Α΄ σ. 418, τόμ. Β΄, σ. 551, τιμή: 45,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Φωτεινή Τομαή
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΕΠΟΙΗΣΕΝ…
Εκδόσεις Παπαζήση, 2011, σελ. 364, τιμή:17,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113  Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124   Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost