Περιοδικό Ιστορία
ΠΑΡΙΣΙ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Από τους Παρίσιους, τους πρώτους κατοίκους της πόλης που φοβούνταν μήπως «τους πέσει ο ουρανός στο..
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

85 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΡΙΝΗ ΤΑΣΚΕΝΔΗ

«ΕΙΧΑΜΕ ΟΛΟΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΜΟΙΡΑ…»
ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΡΙΝΗ ΤΑΣΚΕΝΔΗ
της Γιούλη Κόκκορη


Υποχωρώντας «μες στου πολέμου την φωτιά», τέλη Αυγούστου του 1949, στο έδαφος της γειτονικής Αλβανίας, οι αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού θα συνειδητοποιούσαν αργά ή γρήγορα ότι οι ζωές τους για τα επόμενα –άγνωστο πόσα χρόνια– θα άλλαζαν εκ βάθρων.
Οι ταλαιπωριες και οι κακουχίες όμως δεν θα άρχιζαν μόνο για τους ηττημένους μαχητές, που θα συγκροτούσαν την πολιτική προσφυγιά της δεκαετίας του 1950. Στη νέα ζωή που τόσο βίαια ξεκινούσε για αυτούς θα συμπαρασύρονταν αναγκαστικά και άλλες ομάδες, όπως οι άμαχοι και οι αιχμάλωτοι του Εθνικού Στρατού, που τους ακολούθησαν στο μακρινό τους, με άγνωστο προορισμό, ταξίδι.
Γι’ αυτούς ακριβώς τους τελευταίους γράφηκε μία από τις σελίδες των μετεμφυλιακών χρόνων, που ελάχιστα έχει ως σήμερα φωτιστεί.
Έναυσμα για την έρευνά μας ήταν η μαρτυρία του μαχητή του ΔΣΕ Νίκου Μήτση, πολιτικού πρόσφυγα στην Τασκένδη, στην οποία –μεταξύ άλλων– μας ανέφερε ότι μαζί με τους πολιτικούς πρόσφυγες στην απομακρυσμένη πρωτεύουσα του Ουζμπεκιστάν μεταφέρθηκαν και έζησαν για χρόνια και αιχμάλωτοι στρατιώτες και αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού!
Όπως συμβαίνει σε κάθε πόλεμο, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου 1946-49 εκατοντάδες αιχμάλωτοι συνελήφθησαν και από τις δύο εμπόλεμες παρατάξεις, τον Εθνικό/Κυβερνητικό και τον Δημοκρατικό Στρατό.
Οι μαχητές του ΔΣΕ που συλλαμβάνονταν αιχμάλωτοι από τον Εθνικό Στρατό υποβάλλονταν αμέσως σε ανακρίσεις: αν δεν προέκυπταν επιβαρυντικά στοιχεία (και αυτοί ήταν κυρίως οι επιστρατευμένοι), τότε προωθούνταν στα χωριά τους.
Αν όμως, κατά τη γνώμη των αξιωματικών του στρατού, βαρύνονταν με εγκληματικές πράξεις, παραπέμπονταν άμεσα σε στρατοδικείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις κάποιοι ζητούσαν να πολεμήσουν με τον Εθνικό Στρατό, ενώ άλλοι, σπάνια, κατόρθωναν να αποδράσουν.
Στο αντίθετο στρατόπεδο παρόμοια ήταν η τύχη των στρατιωτών ή των μελών των παραστρατιωτικών ομάδων (ΤΕΑ, ΜΑΥ, ΜΕΑ κ.λπ.) που συλλαμβάνονταν από τον ΔΣΕ.
Όπως αναφέρει ο Κ. Γκριτζώνας στο βιβλίο του «Μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού», «οι απλοί μαχητές και τα στελέχη του ΔΣΕ είχαν αυστηρές οδηγίες από τις διοικήσεις του ΔΣΕ να εφαρμόζουν χωρίς καμία παραβίαση τους ανθρωπιστικούς κανόνες συμπεριφοράς στους αιχμαλώτους και τραυματίες, όπως προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο και τις διεθνείς συμβάσεις. Οι αιχμάλωτοι στρατιώτες και αξιωματικοί οδηγούνταν στο σταθμό διοίκησης του τμήματος χωρίς την παραμικρή κακομεταχείριση, χωρίς καν χειροπέδες ή άλλου είδους δέσμιο. Τους χορηγούνταν ισόμερη μερίδα φαγητού με τους αντάρτες και απλώς είχαν μία διακριτική επιτήρηση μήπως κανένας τους δραπετεύσει και προδώσει τις θέσεις και την δύναμη του ΔΣΕ. Οι διοικητές του ΔΣΕ εξηγούσαν στους αιχμαλώτους τους σκοπούς του αγώνα και τους πρότειναν να καταταγούν όσοι το επιθυμούσαν σαν ισότιμοι αγωνιστές στις τάξεις του ΔΣΕ. Όσοι δεν ήθελαν ήταν ελεύθεροι να επιλέξουν τι θα έκαναν. Θα πήγαιναν ξανά στο στρατό τους ή στο σπίτι τους…».
Ανάλογη είναι και η εικόνα που μας μεταφέρει η Μαργ. Λαζαρίδου στο βιβλίο της «Πόλεμος και Αίμα» για τη μεταχείριση των αιχμαλώτων από τον Δημοκρατικό Στρατό: «τότε υπήρχε διαταγή του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣ, τους αιχμαλώτους του Κυβερνητικού Στρατού να μην τους εκτελούμε, να τους εντάσσουμε στις γραμμές μας…».
Την περίεργη διαδρομή των στρατιωτικών αυτών θα αφηγηθούμε στο σημερινό άρθρο, έχοντας ως κύριο οδηγό τα αρχεία του υπουργείου Εξωτερικών: σε αυτά καταγράφονται οι επαφές των αξιωματούχων του με τη βαλκανική επιτροπή του ΟΗΕ, με την πρεσβεία της Μόσχας, αλλά και με την τότε ΚΥΠ και το ΓΕΣ, κατ’ εξοχήν άλλωστε ενδιαφερόμενους φορείς, δεδομένου ότι οι «κατακρατούμενοι» ήταν ακόμα εν ενεργεία μόνιμοι ή κληρωτοί στρατιωτικοί. . Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος 517 Ιούλιος 2011.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#517 Ιούλιος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΟ ΘΩΡΗΚΤΟ «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ»
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 17 Ο ΠΟΛΥΤΑΡΑΧΟΣ ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗ (1855-1935)
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 31 Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΛΛΑ
του Παναγιώτη Σουλτάνη
Διαβάστε περισσότερα >>
 38 Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΙΝΑ
του Αναστάσιου Δ. Καραγιάννη
 48 Η ΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΟΚΛΑΣΤΩΝ
του Ντομινίκ Παλαντίλ
Διαβάστε περισσότερα >>
 55 Ο ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΤΖΑΚΟΜΟ ΛΕΟΠΑΡΝΤΙ
του Παύλου Στ. Βασία
 64 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (Μέρος Ε΄)
του ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΗ
Διαβάστε περισσότερα >>
 77 Ο ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ
του Νίκια Λούντζη
 85 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΡΙΝΗ ΤΑΣΚΕΝΔΗ
της Γιούλης Κόκκορη
Διαβάστε περισσότερα >>
 97 ΠΑΥΛΟΣ ΔΕΛΑΠΟΡΤΑΣ
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
 109 ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΝΑΟΙ ΤΟΥ ΑΜΠΟΥ ΣΙΜΠΕΛ
του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
Φοίβος Οικονομίδης
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.
ΤΟ ΚΚΕ ΚΑΙ ΟΙ ΞΕΝΟΙ ΦΙΛΟΙ (ΕΜΦΥΛΙΟΣ 1945-1949)
Εκδόσεις Λιβάνη, 2011, σελ. 588, τιμή: 17,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
118 Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost