Περιοδικό Ιστορία
Καθρέφτες. Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές, λέει η γνωστή ρήση...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

59 Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ (1211)

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ (1211)
του ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΡΕΤΑΙΟΥ
Αμέσως μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους της Δ΄ Σταυροφορίας το 1204, ο Θεόδωρος Α’ Λάσκαρις (1204–1222) ίδρυσε την Αυτοκρατορία της Νίκαιας με μοναδικό στόχο την απελευθέρωση της Πόλης και την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Αντιμέτωπος με τους Λατίνους της Κωνσταντινούπολης, τους Κομνηνούς της Τραπεζούντας και τους Τούρκους του Ρουμ του Ικονίου, κατόρθωσε χάρις στις στρατηγικές και στις διπλωματικές του ικανότητες να εδραιώσει μέσα σε μια δεκαετία το νέο κράτος στη Μικρά Ασία.
Το 1211 νίκησε τον Σουλτάνο των Σελτζούκων Τούρκων του Ικονίου Καϊχοσρόη Α’ στην κρίσιμη μάχη της Αντιόχειας του Μαιάνδρου, εδραιώνοντας έτσι την εξουσία του και το κράτος της Νίκαιας. 
ΜΕΤΑ την άλωση της Κωνσταντινούπολης, την αποφράδα ημέρα της 13ης Απριλίου του 1204, από τους Σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας, οι Λατίνοι κατακτητές διένειμαν τα εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μεταξύ τους: έτσι ιδρύθηκαν η Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης υπό τον Βαλδουίνο της Φλάνδρας, το βασίλειο της Θεσσαλονίκης υπό τον Βονιφάτιο τον Μομφερρατικό, το πριγκιπάτο της Αχαΐας των Βελλεαρδουίνων και το δουκάτο των Αθηνών υπό την ηγεμονία της οικογένειας Ντε λα Ρος, ενώ οι Βενετοί, χωρίς τον στόλο των οποίων δεν θα είχε επιτευχθεί η κατάλυση του βυζαντινού κράτους, έλαβαν τη μερίδα του λέοντος, δηλαδή τα τρία όγδοα της επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων της Κρήτης και των περισσότερων νησιών του Αιγαίου. 
Παράλληλα με τη δημιουργία των λατινικών κρατών, και ενώ το τουρκικό σουλτανάτο του Ικονίου εξακολουθούσε να κατέχει μεγάλο μέρος της Μικράς Ασίας, στον βυζαντινό χώρο εμφανίσθηκαν επίσης κράτη υπό την ηγεσία βυζαντινών ηγεμόνων. Πρώην Βυζαντινοί αξιωματούχοι, τοπάρχες, εκπρόσωποι σημαντικών οικογενειών, γαιοκτήμονες, εκμεταλλεύθηκαν το κενό εξουσίας για να θέσουν υπό την κυριαρχία τους μικρότερες ή μεγαλύτερες περιοχές.
Σε τρεις περιπτώσεις δημιουργήθηκαν κράτη που άντεξαν στον χρόνο και διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ιστορία της περιοχής:
α) Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας ιδρύθηκε από τους απογόνους του Ανδρόνικου Α΄, του τελευταίου αυτοκράτορα της δυναστείας των Κομνηνών (1183-1185), λίγες εβδομάδες πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους. Οι εγγονοί του Ανδρόνικου, Αλέξιος (πρώτος αυτοκράτορας της Τραπεζούντας από το 1204 ως το 1222) και Δαβίδ, κατέλαβαν την Τραπεζούντα με στρατεύματα που τους διέθεσε η συγγενής τους βασίλισσα της Γεωργίας Θάμαρ. Το κράτος τους, με επικράτεια την περιοχή της Τραπεζούντας στην ανατολική ακτή του Εύξεινου Πόντου, συγκρούστηκε με την Αυτοκρατορία της Νίκαιας των Λασκάρεων, επιβίωσε για δυόμισι περίπου αιώνες, και καταλύθηκε το 1461 ύστερα από την άλωση της Πόλης από τους Τούρκους. 
β) Το Δεσποτάτο της Ηπείρου ιδρύθηκε το 1205 από τον Μιχαήλ Δούκα Κομνηνό, συγγενή δύο Βυζαντινών αυτοκρατόρων, του Ισαάκιου Β΄ Αγγέλου (1185-1195 και 1203-1204) και του Αλέξιου Γ΄ Αγγέλου (1195-1203). Σύμμαχος αρχικά του Βονιφάτιου του Μομφερρατικού, Λατίνου βασιλιά της Θεσσαλονίκης, ο Μιχαήλ ίδρυσε στην περιοχή της Νικοπόλεως το κράτος του, το οποίο αποτέλεσε καταφύγιο για Βυζαντινούς πρόσφυγες του ελλαδικού χώρου. Ο έκπτωτος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης Ι΄ Καματηρός θεώρησε νόμιμο κληρονόμο του Βυζαντίου τον Θεόδωρο Λάσκαρι, αυτοκράτορα της Νίκαιας, και όχι τον Μιχαήλ Κομνηνό Δούκα, ο οποίος, κατόπιν τούτου, αναγνώρισε τη δικαιοδοσία του Πάπα Ιννοκέντιου Γ΄ στην Ήπειρο, αποκόπτοντας έτσι τους δεσμούς του με την Ορθόδοξη Εκκλησία. Το Δεσποτάτο της Ηπείρου επιβίωσε ως κράτος και μετά την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης το 1261 και την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το 1337 το Δεσποτάτο ενσωματώθηκε αφ’ ενός διά της βίας και αφ’ ετέρου με τις διπλωματικές ενέργειες του αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ιωάννη Στ΄ Καντακουζηνού στην αυτοκρατορία, το 1348 στο σερβικό κράτος του Στέφανου Δουσάν, για να απελευθερωθεί το 1356 και να υποκύψει οριστικά στην τουρκική κατάκτηση το 1479.
γ) Η Αυτοκρατορία της Νίκαιας, την οποία ίδρυσε ο Θεόδωρος Λάσκαρις μέσα σε αντίξοες συνθήκες, αμέσως μετά την άλωση της Πόλης το 1204, διεκδίκησε ευθύς εξαρχής την αυτοκρατορική κληρονομιά του Βυζαντίου και έθεσε ως λόγο ύπαρξής της την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους και την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η αναγόρευση του Κωνσταντίνου Λάσκαρι σε αυτοκράτορα μέσα στην Αγία Σοφία υπό δραματικές συνθήκες, τη νύχτα της 12ης Απριλίου 1204, λίγες ώρες προτού οι Λατίνοι πολιορκητές ολοκληρώσουν την άλωση της Πόλης, υπήρξε γεγονός με ιδιαίτερη συμβολική σημασία. [...] Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος Μαρτίου 513

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#513 Μάρτιος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821
της Ασπασίας Παπαλόη
 14 ΟΘΩΝ, ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. ΜΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ
του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 26 Ο ΟΘΩΝ ΚΑΙ Ο ΚΡΙΜΑΪΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 39 ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΟΘΩΝΙΚΗΣ ΜΟΝΑΡΧΙΑΣ
της Μαρίνας Μαραγκού
Διαβάστε περισσότερα >>
 46 ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΩΔΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΟΘΩΝΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 52 ΑΘΗΝΑΙΟΣ: ΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΨΩΜΙ
του Παναγιώτη Σουλτάνη
 59 Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ (1211)
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 74 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΚΙΟΣΤΡΑΣ
της Αμάντας Σκαμάγκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 85 Η ΓΚΙΟΣΤΡΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ
του Διονύση Φλεμοτόμου
Διαβάστε περισσότερα >>
 94 Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΛΕΧ ΒΑΛΕΣΑ
του Φίλιππου Προέδρου
 102 ΕΛΛΗΝΟΚΙΝΕΖΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 111 ΚΑΜΕΡΟΥΝ 1986: Η ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ
του Φίλιππου Φίλιππα
 114 Βιβλία και Ιστορία
Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ευάνθης Χατζηβασιλείου (Επιμέλεια). ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ. ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Η ΕΠΟΧΗ, Μουσείο Μπενάκη – Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», 2009, σελ. 220, τιμή: 16,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Η 3η ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΚΚΕ, 10-14 Οκτώβρη 1950, Εισηγήσεις-Λόγοι-Αποφάσεις, ΠΡΑΚΤΙΚΑ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 2010, σελ. 728, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
114 Βιβλία και Ιστορία 
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
121 Θέατρο και Ιστορία 
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122 Ιστορικές Ειδήσεις 
ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο 
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Τέχνη και πολιτισμός 
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα 
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ

ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost