Περιοδικό Ιστορία
Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΑΣ
Καταστάσεις κωμικά σουρεαλιστικές αλλά και βγαλμένες κατευθείαν μέσα από την καρδιά ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

41 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Ελλάδα του 20ού αιώνα. Η συμβολή του Ελευθερίου Βενιζέλου
του ΑΛΕΞΗ ΦΡΑΓΚΙΑΔΗ

Οι αλλαγές στην οικονομία και στην κοινωνία των Ελλήνων κατά τη δεύτερη και την τρίτη δεκαετία του 20ού αιώνα υπήρξαν δραματικές. Η Ελλάδα υπερδιπλασίασε την έκταση και τον πληθυσμό της· οι Έλληνες διώχθηκαν από τη Μικρά Ασία και απώλεσαν την ευρύτερη επιρροή τους στην Ανατολική Μεσόγειο και στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας· η Μεγάλη Ιδέα, η ιδέα να μετατραπεί η Ελλάδα σε μεγάλη δύναμη, ναυάγησε οριστικά. Μετά το 1932 η ελληνική οικονομία, υπό την πίεση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, από ανοικτή και φιλελεύθερη έγινε εσωστρεφής και δασμοβίωτη.
Η ΒΕΝΙΖΕΛΙΚΗ μεταρρύθμιση ανέλαβε να προσαρμόσει την ελληνική οικονομία και την κοινωνία στις νέες συνθήκες. Ο κρατικός μηχανισμός αναπτύχθηκε και ανέλαβε για πρώτη φορά ενεργό ρόλο στους περισσότερους τομείς της κοινωνικής και της οικονομικής ζωής. Η διανομή των τσιφλικιών δημιούργησε μια χώρα μικροϊδιοκτητών. Με την ίδρυση της Αγροτικής Τραπέζης και της Τραπέζης της Ελλάδος τέθηκαν οι βάσεις για τη ρύθμιση της οικονομίας από το κράτος. 

1910-1922: Τα πρώτα βήματα της μεταρρύθμισης

Το 1908 η Eπανάσταση των Νεότουρκων σηματοδότησε τη γένεση του τουρκικού εθνικισμού και το τέλος της πολυεθνικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα κοινωνικά αιτήματα του κινήματος στο Γουδή το 1909 συμπλέκονταν στενά με την προετοιμασία της χώρας για την τελική φάση του Ανατολικού Ζητήματος. Αν η Ελλάδα ήθελε να αποκτήσει νέα εδάφη έπρεπε να επιλύσει το «αγροτικό ζήτημα» ώστε να εμπνεύσει τους μελλοντικούς στρατιώτες και να κερδίσει την εμπιστοσύνη των μελλοντικών υπηκόων που στην πλειονότητά τους ήταν αγρότες.
Πράγματι η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου απαγόρευσε τις εξώσεις κολίγων από τα τσιφλίκια της Θεσσαλίας, ενώ το νέο Σύνταγμα του 1911 έδωσε στο κράτος τη δυνατότητα να απαλλοτριώσει μεγάλα κτήματα για να τα μοιράσει στους ακτήμονες. Αυτά βεβαίως δεν ήταν παρά τα πρώτα βήματα για την επίλυση του Aγροτικού Zητήματος. Το μέτρο της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, ξένο προς τη φιλελεύθερη παράδοση του ελληνικού κράτους, που θεωρούσε την ατομική ιδιοκτησία ιερή και απαραβίαστη, ήταν επόμενο να συναντήσει αντιδράσεις από τους συντηρητικούς κύκλους αλλά και δισταγμούς και αμφιταλαντεύσεις ακόμη και στο εσωτερικό της βενιζελικής παράταξης. Η Aγροτική Mεταρρύθμιση θεσμοθετήθηκε το 1917 από την Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης, στο αποκορύφωμα του Εθνικού Διχασμού. Εντούτοις η εφαρμογή της καθυστέρησε. Η αντιβενιζελική παράταξη, μετά τη νίκη της στις εκλογές του 1920, προσπάθησε να περιορίσει το εύρος της μεταρρύθμισης και να επιβάλει τη διατήρηση της μεγάλης γαιοκτησίας. Την πρόλαβε όμως η Μικρασιατική Καταστροφή.
Η Aγροτική Mεταρρύθμιση ήταν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ρυθμιστικής παρέμβασης του κράτους, που στόχευε αφ’ ενός να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη και αφ’ ετέρου να διασφαλίσει το αστικό καθεστώς προλαμβάνοντας την όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων. Μεταξύ 1911-1914 ιδρύθηκε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, ψηφίστηκαν νόμοι για τη δημιουργία συνεταιρισμών, την προστασία της μισθωτής εργασίας, τη βιομηχανία, τη φορολογία εισοδήματος, την καταπολέμηση της τοκογλυφίας. Επίσης ο Βενιζέλος προσπάθησε να ενισχύσει τον έλεγχο του κράτους πάνω στην Εθνική Τράπεζα, που ήταν το μεγαλύτερο πιστωτικό ίδρυμα αλλά και η μεγαλύτερη ιδιωτική επιχείρηση της χώρας. Όπως όμως η αγροτική μεταρρύθμιση έτσι και αρκετές από τις υπόλοιπες αλλαγές που εισήγαγαν οι πρώτες βενιζελικές κυβερνήσεις στην περίοδο ως το 1920 έκαναν μονάχα τα πρώτα τους βήματα.
Από την άλλη πλευρά οι πολεμικές αναταραχές, ιδίως η έκρηξη του ευρωπαϊκού Πολέμου το 1914, που δημιούργησε εξαιρετικά προβλήματα στη διεξαγωγή του διεθνούς εμπορίου, επέβαλαν σειρά έκτακτων παρεμβάσεων στις αγορές αγαθών και συναλλάγματος και οδήγησαν στην ενίσχυση του ρόλου του κράτους στην οικονομία. Επιπλέον οι κοινωνικές διεκδικήσεις άρχισαν σταδιακά να αντιμετωπίζονται σκληρότερα. Τα έκτακτα μέτρα έγιναν ακόμη πιο έντονα μετά την είσοδο της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1917. [...] Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος Φεβρουαρίου 512

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#512 Φεβρουάριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ
του Σπύρου Γ. Γασπαρινάτου
 10 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΧΗΜΙΑΣ
του Κώστα  Ξ. Γιαννόπουλου
 22 Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ: ΣΥΝΤΑΓΜΑ-ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ-ΔΙΟΙΚΗΣΗ
του Μιχάλη Τσαπόγα
Διαβάστε περισσότερα >>
 29 Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
 του Γιάννη Γονατίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
του Γιάννη Γονατίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 41 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
του Αλέξη Φραγκιάδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 50 ΑΥΓΟΥΣΤΑ ΘΕΟΦΑΝΩ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
 58 Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ
 του Lucio Lami
 65 Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΙΝΙΑΝΟ (1515)
 του Δ. Ν. Γεράκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 72 ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ «ΛΟΡΕΛΑΪ» ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
του Γιάννη Ράγκου
 82 Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΣΤΟΤ-ΝΤΟΝ
του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 Η ΕΝΤΕΧΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ
του Αλέξανδρου Χαρκιολάκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 95 Η ΕΜΦΥΛΙΑ ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΤΟ ΚΙΡΓΙΖΙΣΤΑΝ
του Φίλιππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 103 Η ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ, Ο ΣΟΔΟΜΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ (β΄, μέρος)
του Βαγγέλη Γεωργίου
 111 ΣΤΟΟΥΝΧΕΝΤΖ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΑΙΝΙΓΜΑ
του Φίλιππου Φίλιππα
 115 Βιβλία και Ιστορία
Ευάνθης Χατζηβασιλείου. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ. Το ριζοσπαστικό ρεύμα, 1932-1979
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
115 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και Ιστορία
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;
ΧΡΥΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ

ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost