Περιοδικό Ιστορία
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Μια νοσταλγική και αποκαλυπτική βιογραφία της μεταπολεμικής γενιάς απο το '40 ως σήμερα...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

34 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Πολιτική για την Υγεία και κράτος πρόνοιας την εποχή των κυβερνήσεων Ελευθερίου Βενιζέλου
του ΓΙΑΝΝΗ ΓΟΝΑΤΙΔΗ

Η κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα όσον αφορά τα ζητήματα υγείας, πρόνοιας και κοινωνικής πολιτικής έμοιαζε δραματική. Οι δείκτες υγείας του ελληνικού πληθυσμού ήταν από τους χειρότερους της Ευρώπης, ενώ το νομοθετικό πλαίσιο ήταν απαρχαιωμένο αφού δεν είχε ψηφιστεί κανένας σχετικός νόμος από την εποχή διακυβέρνησης των Βαυαρών. Η προστασία της δημόσιας υγείας ανήκε στο Ιατροσυνέδριο και στην αστυνομία. Οι επιστήμονες γιατροί ήταν σχετικά λίγοι και ασκούσαν το επάγγελμά τους κυρίως στα αστικά κέντρα ενώ στην επαρχία δραστηριοποιούνταν εμπειρικοί γιατροί. Τα νοσοκομεία που λειτουργούσαν ήταν λιγοστά, κυρίως δημοτικά, με άθλιες συνθήκες νοσηλείας και παροχής υπηρεσιών υγείας, στην πλειονότητά τους φιλανθρωπικού χαρακτήρα. Κύριο χαρακτηριστικό της πολιτικής υγείας ως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα αποτελούσε η απομόνωση των φορέων μεταδοτικών νοσημάτων.
Η ΑΡΓΗ εμφάνιση μιας τάσης για αλλαγές που συνδέεται με ποικίλες κοινωνικές και πολιτικές μεταβολές στα τέλη του 19ου αιώνα αποκτά τελείως διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά με τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις που ανέλαβε το Κόμμα των Φιλελευθέρων και ο Ελευθέριος Βενιζέλος τις οποίες μπορούμε να διακρίνουμε ανάλογα με την περίοδο διακυβέρνησής του.
Κατά την πρώτη περίοδο (1910-1915) ψηφίζονται μια σειρά νόμοι που αναπτύσσουν το θεσμικό πλαίσιο παρέμβασης του κράτους σε ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας, αναδιαρθρώνουν τους όρους λειτουργίας του ιατρικού επαγγέλματος και αναγνωρίζουν την κρατική ευθύνη για την επίβλεψη της δημόσιας υγείας.
Πιο συγκεκριμένα το 1912 ψηφίστηκε ο νόμος 4063 «Περί εξασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος εν Ελλάδι», ο οποίος ρύθμιζε τους όρους άσκησης της Ιατρικής και της Νοσηλευτικής και στόχευε στην καταπολέμηση της εμπειρικής ιατρικής και της στελέχωσης νοσηλευτικών και υγειονομικών ιδρυμάτων από «κομπογιανίτες».
Ένα από τα σημαντικότερα νομοθετήματα της περιόδου είναι ο νόμος 346/1914 «Περί επιβλέψεως της δημοσίας υγείας», με το οποίο το κράτος, για πρώτη φορά, εγκαταλείπει τη φιλανθρωπική και την τοπική διάσταση των υπηρεσιών Υγείας και αναγνωρίζει την ευθύνη του σε εθνική κλίμακα. Εντούτοις, το νομοθέτημα αυτό δεν εφαρμόστηκε ως το 1922 λόγω των πολεμικών γεγονότων και της συνακόλουθης πολιτικής ρευστότητας, της αντίθεσης που συνάντησε και, τέλος, της έλλειψης πόρων τόσο ανθρώπινων όσο και χρηματικών.
Το ίδιο έτος ψηφίστηκε ο νόμος 551/ 1914 «Περί ευθύνης προς αποζημίωσιν τών εξ ατυχημάτων εν τη εργασία παθόντων εργατών και υπαλλήλων», ο οποίος αποτελεί τον πρώτο γενικό νόμο που ρυθμίζει το ζήτημα των εργατικών ατυχημάτων σύμφωνα με την αρχή του επαγγελματικού κινδύνου. Έτσι γινόταν αποδεκτό ότι η βιομηχανική παραγωγή εκθέτει τον εργάτη σε ορισμένους κινδύνους και σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος υποχρέωνε τον εργοδότη να αποζημιώσει τον παθόντα εργάτη χωρίς να εξετάζεται αν για το ατύχημα φταίει ο εργοδότης.
Ωστόσο τα ποσά των αποζημιώσεων που όριζε ο νόμος ήταν απολύτως ανεπαρκή, ενώ εισήγαγε και την έννοια της αμέλειας του εργάτη. Η έννοια της αμέλειας οδηγούσε σε σημαντική μείωση των εργοδοτικών αποζημιώσεων. Συχνά, επίσης, τα εργατικά ατυχήματα δεν δηλώνονταν, και άρα δεν καταβάλλονταν οι αποζημιώσεις. Επιπλέον ο νόμος δεν περιλάμβανε τις επαγγελματικές ασθένειες, δηλαδή τις παθήσεις που εμφανίζονται σταδιακά κατά την άσκηση του επαγγέλματος, αποκλείοντάς τες από την αποζημίωση. Οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό αυτόν ήταν η δυσκολία της εξακρίβωσης των επαγγελματικών νόσων, οι αντιδράσεις των εργοδοτών και το ελλιπές ασφαλιστικό σύστημα.
Η δεύτερη περίοδος διακυβέρνησης του Βενιζέλου (1917-1920) χαρακτηρίζεται από τη σημαντική τομή της ίδρυσης, για πρώτη φορά, ξεχωριστού υπουργείου για την Υγεία. Αρχικά, το πρώτο βήμα είχε πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, όπου ο Βενιζέλος είχε ιδρύσει την Ανώτατη Διεύθυνση Περιθάλψεως, για να ακολουθήσει το 1917 η συγκέντρωση των διάσπαρτων υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας στο υπουργείο Περιθάλψεως.
Παράλληλα ψηφίζονται μια σειρά από νομοθετικά διατάγματα που στοχεύουν στην ενίσχυση της προστασίας της δημόσιας υγείας, όπως π.χ. ο νόμος 2450/1920 «Περί μέτρων προς περιστολήν της λέπρας» και ο νόμος 1799/1920 «Περί ιδρύσεως αντιφυματικών ιατρείων, νοσοκομείων, αναρρωτηρίων και ορεινών θεραπευτηρίων», με τον οποίο θα ιδρυθούν αντιφυματικά ιατρεία στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στον Πειραιά, στο Λαύριο, στην Πάτρα, στα Χανιά, στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο.
Άλλωστε την ίδια περίοδο επεκτείνεται γενικότερα ο νοσοκομειακός τομέας της περίθαλψης με την ίδρυση, κυρίως, ειδικών νοσοκομείων, σύμφωνα με την κυρίαρχη, ακόμα, απομονωτική πολιτική Υγείας. Έτσι, ιδρύονται τα νοσοκομεία Αφροδίσιων Νοσημάτων στη Θεσσαλονίκη και στη Μυτιλήνη (1917), το νοσοκομείο Λοιμωδών Νοσημάτων στη Μυτιλήνη (1918), τα Σανατόρια του Ασβεστοχωρίου της Σύρου και των Χανίων (1920), ενώ, παράλληλα, ιδρύονται και Γενικά Νοσοκομεία στη Νέα Ιωνία (1917) και στην Καβάλα (1919). [...] Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος Φεβρουαρίου 512

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#512 Φεβρουάριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ
του Σπύρου Γ. Γασπαρινάτου
 10 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΧΗΜΙΑΣ
του Κώστα  Ξ. Γιαννόπουλου
 22 Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ: ΣΥΝΤΑΓΜΑ-ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ-ΔΙΟΙΚΗΣΗ
του Μιχάλη Τσαπόγα
Διαβάστε περισσότερα >>
 29 Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
 του Γιάννη Γονατίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
του Γιάννη Γονατίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 41 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
του Αλέξη Φραγκιάδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 50 ΑΥΓΟΥΣΤΑ ΘΕΟΦΑΝΩ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
 58 Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ
 του Lucio Lami
 65 Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΙΝΙΑΝΟ (1515)
 του Δ. Ν. Γεράκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 72 ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ «ΛΟΡΕΛΑΪ» ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
του Γιάννη Ράγκου
 82 Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΣΤΟΤ-ΝΤΟΝ
του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 Η ΕΝΤΕΧΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ
του Αλέξανδρου Χαρκιολάκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 95 Η ΕΜΦΥΛΙΑ ΔΙΑΜΑΧΗ ΣΤΟ ΚΙΡΓΙΖΙΣΤΑΝ
του Φίλιππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 103 Η ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ, Ο ΣΟΔΟΜΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ (β΄, μέρος)
του Βαγγέλη Γεωργίου
 111 ΣΤΟΟΥΝΧΕΝΤΖ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΑΙΝΙΓΜΑ
του Φίλιππου Φίλιππα
 115 Βιβλία και Ιστορία
Ευάνθης Χατζηβασιλείου. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ. Το ριζοσπαστικό ρεύμα, 1932-1979
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
115 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και Ιστορία
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;
ΧΡΥΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ

ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost