Περιοδικό Ιστορία
Καθρέφτες. Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές, λέει η γνωστή ρήση...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

109 ΤΑ «ΚΟΚΚΙΝΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ»

«Ελληνική Ζωή»: τα «κόκκινα» Επίκαιρα
του ΓΙΑΝΝΗ ΡΑΓΚΟΥ
Η δεκαετία του 1960, λίγα χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, ήταν περίοδος έντονης ιδεολογικής αντιπαράθεσης μεταξύ του αστικού κόσμου και της Αριστεράς, που επίσημα εκπροσωπείτο από την ΕΔΑ. Στην αντιπαράθεση αυτή χρησιμοποιήθηκαν όλα τα μέσα και ανάμεσά τους ο κινηματογραφικός φακός. Έτσι, απέναντι στα επίσημα «Ελληνικά Επίκαιρα» η ΕΔΑ δημιούργησε μια δική της σειρά ντοκιμαντέρ που είχαν στόχο να προωθήσουν χωρίς ακρότητες τις θέσεις της στα μείζονα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής. Για να γραφεί, με τον τρόπο αυτόν η βραχύβια αλλά πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία της «Ελληνικής Ζωής»…
ΚΑΘΩΣ, σύμφωνα με έναν ορισμό, τα ντοκιμαντέρ αποτελούν «μυθοπλασία με άλλα μέσα», για πολλές δεκαετίες αποτέλεσαν διεθνώς βασικό μέσο τόσο για την πληροφόρηση του κοινού όσο κυρίως για την εξυπηρέτηση προπαγανδιστικών σκοπών, ιδιαίτερα μέσω των κινηματογραφικών Επικαίρων ή journal, όπως αποκαλούνταν στις πρώτες δεκαετίες της παραγωγής τους. Στην Ελλάδα το κρατικό ενδιαφέρον για την κινηματογραφική καταγραφή πολιτικών, στρατιωτικών και κοινωνικών γεγονότων εκδηλώθηκε για πρώτη φορά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων (1912-1913). Το έργο της κινηματογράφησης ανατέθηκε στον Ούγγρο κινηματογραφιστή Ζόζεφ Χεπ, που είχε εγκατασταθεί μόνιμα στην Ελλάδα από το 1910 και οι ταινίες που γύρισε προβλήθηκαν στα ανάκτορα και στους κινηματογράφους της Αθήνας προκαλώντας το ζωηρό ενδιαφέρον των θεατών. Το φαινόμενο εντάθηκε την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μεταγενέστερα, κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας και καταστροφής.
Με την πάροδο των χρόνων και καθώς τα journal έβρισκαν ολοένα και μεγαλύτερη ανταπόκριση από το κοινό, η παραγωγή τους αυξήθηκε σημαντικά και μονιμοποιήθηκε, με αποτέλεσμα το 1930 να θεσμοθετηθεί η προβολή τους στις κινηματογραφικές αίθουσες. Συγκεκριμένα, με νόμο που υπογραφόταν από τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο και τον υπουργό Παιδείας Γεώργιο Παπανδρέου, οι ιδιοκτήτες των αιθουσών υποχρεώνονταν, υπό την απειλή της αφαίρεσης της άδειας λειτουργίας τους, να προβάλλουν «καθ΄ εκάστην μετά του τακτικού προγράμματος τάς υπό της συσταθησομένης ειδικής κινηματογραφικής υπηρεσίας του Κράτους χορηγουμένας δωρεάν ταινίας διαρκείας ουχί πλέον των πέντε πρώτων λεπτών…».1
Τα «Ελληνικά Επίκαιρα» (όπως ονομάστηκαν επίσημα) παράγονταν από την Υπηρεσία Επικαίρων του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ) υπό την αιγίδα του υπουργείου Προεδρίας (αργότερα από την Γενική Γραμματεία Τύπου και Πληροφοριών) και αποτελούσαν ένα είδος κινηματογραφικού δελτίου ειδήσεων (διάρκειας περίπου 15 λεπτών) με θέματα από τον χώρο της πολιτικής, της κοινωνίας, των τεχνών, του αθλητισμού αλλά και της κοσμικής κίνησης, ενώ συχνά φιλοξενούσαν τοπικά και διεθνή νέα. Ως τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1970 παρέμεναν το μοναδικό μέσο οπτικοακουστικής ενημέρωσης του κοινού, αλλά με τη μαζική εισβολή της τηλεόρασης έχασαν την πρωτοκαθεδρία, για να διακοπεί οριστικά η παραγωγή τους το 1986. Πάντως, στις περίπου πέντε δεκαετίες ύπαρξής τους κατέγραψαν τα σημαντικά πολιτικά, στρατιωτικά, διπλωματικά και κοινωνικά γεγονότα από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ωστόσο ο τρόπος παρουσίασής τους ήταν σαφώς «υποταγμένος» στην κυρίαρχη πολιτική και κοινωνική αντίληψη και στην ανάγκη χειραγώγησης των πολιτών, φαινόμενο που έφθασε στην αποκορύφωσή του κατά τη διάρκεια της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967. [...] Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος Δεκεμβρίου #510

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#510 Δεκέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ
του Μ. Γ. Βαρβούνη
 16 ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 28 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΗΠΑ
 του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 40 ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
του Γιώργου Ρούβαλη
Διαβάστε περισσότερα >>
 48 ΕΠΙΚΟΥΡΙΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ ΒΑΣΣΩΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
 56 ΑΘΗΝΑΙΟΣ: ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
του Παναγιώτη Σουλτάνη
 66 ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΡΩΜΑΙΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
του Mario Tozi
 76 ΣΙΝΟ-ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
 του Αναστασίου Ι. Βάλβη
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 ΤΙ ΞΕΡΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΑΙΞΠΗΡ;
του Δ. Ν. Γεράκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 98 ΟΙ ΡΑΣΟΦΟΡΟΙ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΕΣ
του Numa Broc
Διαβάστε περισσότερα >>
 109 ΤΑ «ΚΟΚΚΙΝΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ»
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 117 OI ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
του Φίλιππου Φίλιππα
 119 Βιβλία και Ιστορία
Γιώργος Μαργαρίτης. ΠΡΟΑΓΓΕΛΙΑ ΘΥΕΛΛΩΔΩΝ ΑΝΕΜΩΝ… Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, εκδ. Βιβλιόραμα, 2009, σελ. 440, τιμή: 29,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
117 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
122 Τέχνη και πολιτισμός
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124 Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
128 Γιατί το λέμε έτσι;
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost