Περιοδικό Ιστορία
Η ΧΑΜΕΝΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΠΡΑΟΥΝ
Η όμορφη και συνεσταλμένη Εύα Μπράουν γνώρισε τον Χίτλερ στα δεκαεφτά της και τον ερωτεύτηκε αμέσως.
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

114 Βιβλία και Ιστορία

Γκερντ Σβέρχοφ. Η ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ, Μετάφραση: Ηλίας Τσιριγκάκης, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2010, σελ. 202, τιμή: 17,00 €

Η ιστορία της Ιεράς Εξέτασης εμφανίζεται ως ένας μύθος που παρουσιάζει τη Δύση να γεννιέται από το πνεύμα του καταναγκασμού και της βίας. Την περίοδο της δραστηριότητάς της αντιμετώπισε αντίσταση και οξύ αντίλογο από διάφορες πλευρές. Ήδη κατά τον Μεσαίωνα παρατηρούμε διαμαρτυρίες για παράνομες επεμβάσεις διωκτών των αιρετικών, ενστάσεις εκ μέρους των ανταγωνιστικών κοσμικών και εκκλησιαστικών εξουσιών, δολοφονημένους ιεροεξεταστές και πυρπολημένα αρχεία. Καθοριστικό ρόλο στην ιστορία του μύθου της Ιεράς Εξέτασης διαδραμάτισε το σύγγραμμα Sanctae Inquistionis Hispanicae Artes [Τα μυστικά της ισπανικής Ιεράς Εξέτασης], που δημοσιεύθηκε το 1575 στη Χαϊδελβέργη από τον «ψευδώνυμο» Ρεγκινάλντους Γκονσάλβιους Μοντάνους. Το έργο, το οποίο συνέγραψαν στα λατινικά πιθανόν δύο προτεστάντες θρησκευτικοί πρόσφυγες ισπανικής καταγωγής, μεταφράστηκε σε έναν χρόνο στα αγγλικά, γαλλικά, ολλανδικά και γερμανικά, και τους επόμενους δύο αιώνες σταχυολογήθηκε και επανεκδόθηκε αμέτρητες φορές. Συντεθειμένο ως μια διεισδυτική μαρτυρία όλης της ιεροεξεταστικής διαδικασίας, αποτελεί ταυτόχρονα ένα «κατηγορώ» σε βάρος της ολοκληρωτικής Ιεράς Εξέτασης που αντλεί τη δύναμή της από τη μυστικότητα. Παράλληλα εκθειάζει την εντιμότητα και τον ηρωισμό των προτεσταντών θυμάτων της. Αυτό το πρότυπο πέρασε και σε άλλα γραμματειακά είδη, που το έκαναν ακόμα πιο εντυπωσιακό. Έτσι, τα θύματα της Ιεράς Εξέτασης προβάλλονται τον 16ο αιώνα να κατέχουν εξέχουσα θέση σε λαϊκά προτεσταντικά μαρτυρολόγια. Στη συνέχεια, κύριο μέσο διάδοσης του «μαύρου θρύλου» αποτέλεσαν οι ταξιδιωτικές μαρτυρίες ή εξιστορήσεις αυτοπτών μαρτύρων για τις ενέργειες της Ιεράς Εξέτασης, που βρήκαν πλατιά απήχηση, και χρησίμευσαν ως πηγή πληροφοριών.
Λόγω του σκοτεινού χαρακτήρα της η Ιερά Εξέταση θεωρείται στη συλλογική μνήμη υπεύθυνη για τον Μεσαίωνα. Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι η Ιερά Εξέταση ιδρύθηκε μόλις τον 13ο αιώνα και συνεπώς δεν καλύπτει όλο τον Μεσαίωνα· απεναντίας μπορεί να εκληφθεί ως ένα νεωτερικό φαινόμενο στο πλαίσιο της εποχής του. Η διάρκεια της δράσης της εκτείνεται έως τα μέσα των νεότερων χρόνων, και μόλις το 1800 περίπου μπορεί να εντοπισθεί μια σαφής τομή. Η μελέτη της Ιεράς Εξέτασης σε όλο το χρονικό της εύρος αποκαλύπτει σαφώς διαφορές αλλά και ομοιότητες μεταξύ της μεσαιωνικής και της νεότερης φάσης της. Ενώ το μεσαιωνικό σύστημα των παπικών απεσταλμένων για την καταπολέμηση των αιρέσεων διεκδικούσε εκ των πραγμάτων οικουμενική δικαιοδοσία, η ισπανική, η πορτογαλική και εν μέρει η ρωμαϊκή Ιερά Εξέταση των νεότερων χρόνων αποτελούν μάλλον κρατικούς οργανισμούς και μπορούν να περιγραφούν ως κρατικές αρχές με σαφή δομή και ιεραρχία. Ως συνδετικός κρίκος μεταξύ των δύο εποχών λειτουργεί κυρίως η ιεροεξεταστική μέθοδος για την καταπολέμηση των αιρέσεων, που είχε αναπτυχθεί ήδη στα μέσα του 13ου αιώνα και συνέχισε να εφαρμόζεται με κάποιες τροποποιήσεις έως τον 18ο αιώνα.
Ο Γκερντ Σβέρχοφ –καθηγητής Ιστορίας των πρώιμων χρόνων στο τεχνικό πανεπιστήμιο της Δρέσδης–, στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του, αναφέρει ότι όποιος αποτολμήσει να συγγράψει μια ιστορία της Ιεράς Εξέτασης, ταλαντεύεται μεταξύ δύο πόλων: της οργίλης καταδίκης και της επίμοχθης υπεράσπισης. Νεότερες έρευνες έχουν αμφισβητήσει πολλές από τις αβασάνιστες κρίσεις για αυτή ή τουλάχιστον τις κλόνισαν. Με αξιοθαύμαστη νηφαλιότητα και διεξοδικότητα παρουσιάζει την πορεία της σε όλο το τοπικό και το χρονικό φάσμα: Από τον Μεσαίωνα έως τους νεότερους χρόνους, με κύριους σταθμούς τη μεσαιωνική παπική Ιερά Εξέταση και την ισπανική και ρωμαϊκή εκδοχή της κατά τους νεότερους χρόνους. Κατευθυντήριες αρχές του παραμένουν ο διαχωρισμός μύθου και πραγματικότητας και ο σεβασμός της ιστορικής αλήθειας προκειμένου για ένα φαινόμενο με πολύμορφες θρησκευτικές και πολιτικές προεκτάσεις.

ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

[...] Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος Νοεμβρίου #509

#509 Νοέβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
 του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΩΝΑΣΗΣ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 14 ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΡΩΣΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 24 ΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 Ο ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ ΠΙΝΕΡΟΛΟ
του Φίλιππα Φιλίππου
 42 Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙ
της Αμάντας-Αλίκης Μαραβέλια
Διαβάστε περισσότερα >>
 50 ΒΟΥΘΡΩΤΟ
του Μιχαήλ Ηλ. Ντασκαγιάννη
 58 Η «ΠΤΗΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ» ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
του Χρήστου Δ. Μελετίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 66 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΡΟΥΦΟΣ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΟΤΣΗΣ
του Επαμεινώνδα Ζησιμόπουλου
 72 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
του Κώστα Καρδάμη
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 ΟΙ ΑΦΙΣΕΣ ΤΗΣ ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ
της Ασπασίας Παπαλόη
 95 ΑΛΜΠΕΡ ΚΟΕΝ
του Δημήτρη Κονιδάρη
 105 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
του Κώστα Ασημακόπουλου
 111 ΟΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ
του Φίλιππου Φίλιππα
 114 Βιβλία και Ιστορία
 114 Γκερντ Σβέρχοφ. Η ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ, Μετάφραση: Ηλίας Τσιριγκάκης, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2010, σελ. 202, τιμή: 17,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
114 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το σταυρόλεξο του 21ου αιώνα
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost