Περιοδικό Ιστορία
Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΑΣ
Καταστάσεις κωμικά σουρεαλιστικές αλλά και βγαλμένες κατευθείαν μέσα από την καρδιά ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

24 ΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ

ΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ
του ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΠΑΠΑΦΛΩΡΑΤΟΥ


Η ανθρωποσφαγή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η κατάλυση των πολυεθνικών αυτοκρατοριών, η ανεργία και η οικονομική ανέχεια οδήγησαν πολλούς ευρωπαϊκούς λαούς στην υιοθέτηση εξτρεμιστικών θεωριών, πέραν του κοινοβουλευτισμού. Μία εξ αυτών ήταν και ο φασισμός, ο οποίος κυριάρχησε στην Ιταλία από το 1922 έως το 1943. Εντούτοις τα φασιστικά «ιδεώδη» εξαπλώθηκαν σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο, φθάνοντας μέχρι και την κοιτίδα του κοινοβουλευτισμού, τη Μεγάλη Βρετανία.
ΩΣ σήμερα ο «φασισμός» παραμένει ίσως ο πλέον ασαφής εκ των πολιτικών όρων. Άλλωστε η λέξη αυτή δεν εμπεριέχει μία συγκεκριμένη πολιτική έννοια, όπως π.χ. η δημοκρατία ή ο σοσιαλισμός. Ο όρος αυτός προέρχεται από την ιταλική λέξη fascio, που σημαίνει δεσμός ή ένωση. Από την εμφάνισή του δόθηκαν διάφορες ερμηνείες στο φασιστικό φαινόμενο από πολλούς επιστήμονες και πολιτικούς. Κοινή συνισταμένη των ερμηνειών αυτών είναι ότι οι ρίζες του φαινομένου πηγάζουν από την αντίθεσή του προς τον Διαφωτισμό και τη Γαλλική Επανάσταση με την επακόλουθη απόρριψη του ορθολογισμού και του υλισμού. Σε γενικές γραμμές οι οπαδοί του φασισμού επιθυμούσαν τη δημιουργία ενός εθνικιστικού, αυταρχικού κράτους, με κεντρικά ρυθμιζόμενη οικονομία και πολυταξικό (ή μάλλον υπερταξικό) χαρακτήρα. Δεν απέρριπταν τη χρήση βίας και του πολέμου, ενώ διαπνέονταν από αντιφιλελεύθερα και αντικομμουνιστικά αισθήματα. Συνήθιζαν να οργανώνονται κομματικά και να παρευρίσκονται σε πολιτικές συγκεντρώσεις στις οποίες κυριαρχούσαν τα σύμβολα και η τάξη.
Οι σημαντικότερες φασιστικές οργανώσεις στη Μεγάλη Βρετανία ήταν οι «Βρετανοί Φασίστες» (British Fascists), οι «Εθνικοί Φασίστι» (National Fascisti), η «Αυτοκρατορική Φασιστική Λίγκα» (The Imperial Fascist League), η «Βρετανική Ένωση των Φασιστών» (The British Union of Fascists) και η «Εθνικοσοσιαλιστική Λίγκα» (The National-Socialist League). H πρώτη καθαρά φασιστική οργάνωση ιδρύθηκε από τη Ρότα Μπέρυλ Λίνθορν-Ορμέιν το 1923. Έφερε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Βρετανοί Φασίστες», γεγονός που υποδήλωνε την επιρροή της από τους ομοϊδεάτες της στην Ιταλία. Άλλωστε ήταν πολύ πρόσφατη η ανάληψη των πρωθυπουργικών καθηκόντων από τον Μπενίτο Μουσολίνι, επικεφαλής μιας πολυκομματικής κυβέρνησης. Κατ’ ουσίαν όμως, η ίδρυσή της αποτελούσε την απάντηση ενός τμήματος της βρετανικής Δεξιάς (που είχε απήχηση στα μεσαία και στα λαϊκά στρώματα) στη ραγδαία άνοδο του Εργατικού Κόμματος. Μέλη της οργάνωσης ήταν κυρίως απόστρατοι αξιωματικοί του Μεγάλου Πολέμου. Οι «Βρετανοί Φασίστες» δεν διακρίνονταν για το σταθερό ιδεολογικό τους υπόβαθρο, το οποίο περιοριζόταν στον αντικομμουνισμό. Σημειωτέον ότι ουδέποτε εκπόνησαν ένα συγκεκριμένο πολιτικό πρόγραμμα και το μόνο άμεσα εφαρμόσιμο μέτρο του εισηγήθηκαν ήταν η μείωση του φόρου εισοδήματος. Απώτερος στόχος του μέτρου αυτού ήταν η εξοικονόμηση χρημάτων, τα οποία θα επενδύονταν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Αν και τα μέλη της οργάνωσης κατηγορήθηκαν ότι χρηματοδοτούνταν από τη Ρώμη, η κατηγορία αυτή μάλλον στερείτο βάσης, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες. Βασικός χρηματοδότης της οργάνωσης παρέμεινε η οικογένεια της ιδρυτή της καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της.
Η στάση της κατά τη γενική απεργία του Μαΐου του 1926 (όταν τα μέλη της συμπαρατάχθηκαν με την κυβέρνηση των Συντηρητικών) τους στιγμάτισε στα μάτια της κοινής γνώμης. Το γεγονός αυτό προκάλεσε και τη δεύτερη διάσπαση του κόμματος. Η πρώτη είχε γίνει το 1924 και οδήγησε στην ίδρυση της οργάνωσης των «Εθνικών Φασίστι» (για τους οποίους θα γίνει λόγος στη συνέχεια). Κατά τη δεύτερη διάσπαση τα μέλη που αποσχίστηκαν αποκήρυξαν τον φασισμό και σχημάτισαν τη θνησιγενή πολιτική ομάδα των «British Loyalists». Τότε η οργάνωση μετακινήθηκε προς πιο συντηρητικές απόψεις, προτείνοντας την αύξηση των εξουσιών της Βουλής των Λόρδων, τον περιορισμό του δικαιώματος του εκλέγειν και την ψήφιση νόμων εναντίον των συνδικάτων. Οι προτάσεις της αγνοήθηκαν και σταδιακά η επιρροή της οργάνωσης μειώθηκε. Πολλά μέλη την εγκατέλειψαν, συντασσόμενα με την «Αυτοκρατορική Φασιστική Λίγκα» και τη «Βρετανική Ένωση των Φασιστών», που ιδρύθηκαν το 1929 και το 1932 αντιστοίχως. Η ηγεσία της οργάνωσης απάντησε με την υιοθέτηση ακραίων αντισημιτικών θέσεων και την προσέγγιση με τους Γερμανούς Εθνικοσοσιαλιστές. Μολαταύτα, οι ενέργειες αυτές δεν κατάφεραν να αντιστρέψουν τη φορά των πραγμάτων και ελάχιστα μέλη παρέμειναν πιστά στη Λίνθορν-Ορμέιν ως τον θάνατό της (τον Μάιο του 1935). Λίγους μήνες μετά (τον Οκτώβριο), η οργάνωση έπαψε να υφίσταται.
Το 1924 ιδρύθηκαν οι «Εθνικοί Φασίστι». Επρόκειτο μάλλον για κίνημα παρά για συγκροτημένη οργάνωση. Τον επόμενο χρόνο ορισμένα μέλη του κατέλαβαν ένα φορτηγό, το οποίο μετέφερε φύλλα της αριστερής εφημερίδος Daily Herald. Αν και η ενέργεια αυτή τους έφερε στο προσκήνιο της δημοσιότητας, σύντομα ξέσπασαν έντονες διαφωνίες στο εσωτερικό του κινήματος περί της ακολουθητέας πολιτικής. Οι διαφωνίες αυτές επέφεραν τη διάσπαση και τη δημιουργία της ολιγάριθμης ομάδος των «Βρετανών Εθνικών Φασίστι» (British National Fascisti), υπό την ηγεσία του απόστρατου αξιωματικού Χ. Ρίππον-Σέυμουρ. Αν και η εναπομείνασα ηγετική ομάδα προχώρησε στην ιδεολογική αποσαφήνιση του βρετανικού φασισμού, η έλλειψη μελών οδήγησε στη ραγδαία συρρίκνωση του κινήματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι μέλη του διετέλεσαν οι Ουίλλιαμ Τζόυς και Άρνολντ Λης, για τους οποίους θα γίνει λόγος στη συνέχεια. [...] Διαβάστε περισσότερα στο τεύχος Νοεμβρίου #509

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#509 Νοέβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
 του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΩΝΑΣΗΣ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 14 ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΡΩΣΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 24 ΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 Ο ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ ΠΙΝΕΡΟΛΟ
του Φίλιππα Φιλίππου
 42 Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙ
της Αμάντας-Αλίκης Μαραβέλια
Διαβάστε περισσότερα >>
 50 ΒΟΥΘΡΩΤΟ
του Μιχαήλ Ηλ. Ντασκαγιάννη
 58 Η «ΠΤΗΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ» ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
του Χρήστου Δ. Μελετίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 66 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΡΟΥΦΟΣ – ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΟΤΣΗΣ
του Επαμεινώνδα Ζησιμόπουλου
 72 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
του Κώστα Καρδάμη
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 ΟΙ ΑΦΙΣΕΣ ΤΗΣ ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ
της Ασπασίας Παπαλόη
 95 ΑΛΜΠΕΡ ΚΟΕΝ
του Δημήτρη Κονιδάρη
 105 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
του Κώστα Ασημακόπουλου
 111 ΟΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ
του Φίλιππου Φίλιππα
 114 Βιβλία και Ιστορία
 114 Γκερντ Σβέρχοφ. Η ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ, Μετάφραση: Ηλίας Τσιριγκάκης, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2010, σελ. 202, τιμή: 17,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
114 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το σταυρόλεξο του 21ου αιώνα
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost