Περιοδικό Ιστορία
Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΑΣ
Καταστάσεις κωμικά σουρεαλιστικές αλλά και βγαλμένες κατευθείαν μέσα από την καρδιά ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

71 ΣΟΜΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ

ΣΟΜΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ
του ΣΩΤΗΡΗ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

Η ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών ήδη από τα αρχαϊκά χρόνια σε συνδυασμό με την αδυναμία απόλυτου ελέγχου των θαλασσών επέφεραν την ανάπτυξη της πειρατείας. Οι πειρατές αρπάζοντας ως λάφυρα τα εμπορεύματα των εμπορικών πλοίων, τα οποία κατάφερναν να πιάσουν, αποκτούσαν συχνά σημαντικά πλούτη. Η ανάπτυξη του θαλάσσιου ελέγχου αρχικά από τη Βρετανική Αυτοκρατορία και αργότερα από τα σύγχρονα κράτη περιόρισαν σημαντικά την πειρατεία αλλά δεν την εξάλειψαν εντελώς. Ακόμα και στη νέα χιλιετία υπάρχουν περιοχές του κόσμου όπου οι επιθέσεις πειρατικών σκαφών σε εμπορικά πλοία δεν είναι σπάνιες. Για παράδειγμα, στη Νοτιοανατολική Ασία και, πιο συγκεκριμένα, στα Στενά της Μαλάκα οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων γίνονται με προσοχή. Ενώ, όμως, τα καταγραφόμενα κάθε έτος περιστατικά πειρατείας δεν είχαν προκαλέσει μέχρι τώρα το παγκόσμιο ενδιαφέρον, οι ταχείες εξελίξεις σε μια άλλη περιοχή του κόσμου, στον Κόλπο του Άντεν, θα δημιουργήσει νέα δεδομένα για τον ορισμό και τις συνέπειες της σύγχρονης πειρατείας.

Η ΤΑΧYΡΡΥΘΜΗ αύξηση των εμπορικών ροών παγκοσμίως έχει δημιουργήσει με τη σειρά της μια σημαντική αύξηση της διεθνούς εμπορικής ναυτιλίας. Καθημερινά χιλιάδες εμπορικά πλοία διακινούν εμπορεύματα από αναπτυσσόμενες χώρες σε αναπτυγμένες και αντιστρόφως. Οι κινήσεις των πλοίων αυτών πραγματοποιούνται μέσω, εν πολλοίς, καθορισμένων δρομολογίων όπως αυτά διαμορφώνονται από την παγκόσμια γεωγραφία. Έτσι, για παράδειγμα, για τη μεταφορά ενός εμπορεύματος από την Ανατολική Ασία προς την Ευρώπη ένα εμπορικό πλοίο θα διασχίσει τον Ινδικό Ωκεανό, θα περάσει μέσα από τον Κόλπο του Άντεν για να προσεγγίσει τη Διώρυγα του Σουέζ και να καταλήξει στη Μεσόγειο και ύστερα σε κάποιο ευρωπαϊκό λιμάνι. Το ακριβές αυτό δρομολόγιο ακολουθούν συνήθως και τα πετρελαιοφόρα πλοία τα οποία μεταφέρουν πετρέλαιο από την Αραβική Χερσόνησο προς τη Δύση. Αναμφισβήτητα, λοιπόν, η θαλάσσια περιοχή γύρω από τον Κόλπο του Άντεν αποτελεί πλέον ένα ιδιαίτερα πολυσύχναστο πέρασμα για τη διεθνή εμπορική ναυτιλία. Σύμφωνα, μάλιστα, με σχετικούς υπολογισμούς περισσότερα από 21.000 πλοία διέρχονται τον κόλπο κάθε έτος.

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Σομαλία

Παρ΄ όλη την αυξημένη ναυτιλιακή κινητικότητα στα νερά του Κόλπου του Άντεν είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να επισημανθεί ότι εν αντιθέσει με το «δύσκολο» γεωγραφικό πέρασμα των Στενών της Μαλάκα η περιοχή του Κόλπου δεν παρουσιάζει πολλές γεωγραφικές ιδιαιτερότητες. Έτσι, ενώ στο θαλάσσιο πέρασμα της Νοτιοανατολικής Ασίας υπάρχουν αμέτρητα μικρά νησιά τα οποία λειτουργούν ως «φυσικά» ορμητήρια για επίδοξους πειρατές, ο Κόλπος του Άντεν αποτελείται ουσιαστικά από ανοικτή θάλασσα. Το παραπάνω σημείο είναι κομβικό για την κατανόηση της έξαρσης των περιστατικών πειρατείας τα τελευταία χρόνια στην περιοχή αυτή και, καθώς η γεωγραφία της περιοχής δεν ευνοεί την ανάπτυξη της πειρατείας, θα πρέπει να ελλοχεύουν άλλα αίτια. Ο παράγοντας αυτός δεν είναι άλλος από την κατάρρευση του κράτους της Σομαλίας υπό την πίεση του πολυετούς εμφυλίου πολέμου στη χώρα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Οι σχεδόν συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ ισλαμιστών και κυβερνητικών διαφόρων φυλών, οι οποίες περικλείονται εντός των συνόρων της Σομαλίας, καθώς και στρατιωτικών παρεμβάσεων από γειτονικές χώρες (Αιθιοπία), έχουν καταστήσει την έννοια του κρατικού ελέγχου αδιανόητη για το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας. Πιο συγκεκριμένα, η εκδίωξη του δικτάτορα Σιαντ Μπάρρε περί τις αρχές του 1991 θα σημάνει ουσιαστικά το τέλος οποιασδήποτε μορφής κρατικής εξουσίας στη Σομαλία, στον βαθμό τουλάχιστον που αυτή μπορεί να ελέγχει την εσωτερική κατάσταση σε ολόκληρη τη χώρα. Η «αρχή του δράματος», όπως συνηθέστερα συμβαίνει για τις περισσότερες χώρες της Αφρικής, τοποθετείται στην περίοδο της αποικιοκρατίας και στην αυθαίρετη χάραξη συνόρων στην αφρικανική ήπειρο από τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Έτσι, όπως και αλλού, η Σομαλία θα περιλαμβάνει ως κράτος διάφορες φυλές αλλά και πληθυσμούς με διαφορετικές θρησκείες. Η ανεξαρτησία της χώρας το 1960 θα ακολουθηθεί από εννέα χρόνια δημοκρατικής διακυβέρνησης με κάποια σχετική σταθερότητα. Θα λήξει, όμως, με το πραξικόπημα του Σιαντ Μπάρρε ο οποίος και θα εδραιώσει ένα απολυταρχικό καθεστώς όπου θα ευνοηθοούν οι διακρίσεις ανάμεσα σε φυλές αλλά και θρησκευτικές πεποιθήσεις. Ο 5χρονος αγώνας απελευθέρωσης από τον δικτάτορα θα επιφέρει την εκδίωξή του αλλά, μαζί με αυτή την επιτυχία, θα ακολουθήσει ένα πολιτικό και οικονομικό χάος. Ο κίνδυνος υποσιτισμού θα οδηγήσει τα Ηνωμένα Έθνη να οργανώσουν μια αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας αλλά και κυανόκρανων. Η τελευταία θα λήξει άδοξα τον Μάρτιο του 1995 ύστερα από σοβαρές απώλειες συμμαχικών στρατιωτών (κυρίως Αμερικανών και Πακιστανών), λόγω συμπλοκής τους με στρατεύματα διαφόρων τοπικών πολεμαρχών.

Η απόσυρση της διεθνούς κοινότητας θα διευρύνει την αναρχία εντός του σομαλικού εδάφους, όπου καμία πλευρά (κυβερνητικοί, ισλαμιστές, πολέμαρχοι) δεν θα διαθέτουν την αναγκαία ισχύ για να επικρατήσουν σε ολόκληρη την επικράτεια. Έτσι, με ορισμένες διαφοροποιήσεις το κράτος της Σομαλίας θα είναι στο εξής χωρισμένο σε τέσσερα περίπου τμήματα: Το βορειοδυτικό κομμάτι το οποίο περιλαμβάνει τη σχετικά σταθερή περιοχή της αποκαλούμενης «Δημοκρατίας της Σομάλιλαντ» (Republic of Somaliland), το βορειοανατολικό κομμάτι το οποίο αποτελείται από την επονομαζόμενη «Πούντλαντ» (Puntland) – μια περιοχή ελεγχόμενη κυρίως από διάφορους πολέμαρχους, το κεντρικό κομμάτι της Σομαλίας όπου τον έλεγχο λίγο ως πολύ διατηρεί η Μεταβατική Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση και, τέλος, το νότιο κομμάτι το οποίο ελέγχουν ισλαμικές δυνάμεις. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι ισλαμιστές κατά καιρούς είχαν επιτύχει σημαντικές νίκες έναντι των «κυβερνητικών» δυνάμεων οι οποίες κατάφεραν να εξισσοροπήσουν την κατάσταση μόνο ύστερα από την ενίσχυσή τους με στρατεύματα από τη γείτονα Αιθιοπία. Το δίχως άλλο, πάντως, η έννοια της εθνικής κυριαρχίας στη Σομαλία δεν υφίσταται τα τελευταία 18 χρόνια, και το γεγονός αυτό αναμφισβήτητα δημιουργεί τεράστιες αβεβαιότητες ως προς τη δυνατότητα ελέγχου της επικράτειας και την επιβολή της έννομης τάξης ακόμα και στο προσεχές μέλλον. Η κατάρρευση, λοιπόν, της όποιας έννομης τάξης εντός της υπό εξέταση χώρας, η οποία βρίσκεται στρατηγικά τοποθετημένη στη δυτική πλευρά του Κόλπου του Άντεν, θα δώσει το έναυσμα για την άνθηση της παρανομίας, τόσο από την πλευρά του ντόπιου πληθυσμού όσο και από την πλευρά αλλοδαπών. Έτσι, την αρχή μάλλον θα κάνουν ξένα αλιευτικά πλοία τα οποία, εκμεταλλευόμενα την ανυπαρξία καλά οργανωμένης σομαλικής ακτοφυλακής, θα εισέρχονται στα χωρικά ύδατα της Σομαλίας, αφαιρώντας ένα σημαντικό τμήμα των θαλάσσιων αποθεμάτων σε αλιεύματα. Καθώς οι ξένοι αλιείς χρησιμοποιούσαν έως τότε αλιευτικές διαδικασίες βιομηχανικής κλίμακας, τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων τους έγιναν γρήγορα εμφανή στους ντόπιους παραθαλάσσιους πληθυσμούς. Αν λάβει υπόψη του, μάλιστα, κανείς το γεγονός ότι ευρωπαϊκές χώρες είχαν προσπαθήσει να βοηθήσουν την οικονομία της Σομαλίας μέσα από την παροχή τεχνογνωσίας και οικονομικής βοήθειας για την ανάπτυξη μιας υποτυπώδους εγχώριας αλιείας, μπορεί να αντιληφθεί πόσο σημαντικό πλήγμα ήταν η μείωση των αποθεμάτων ιχθυρών. Άλλωστε σημαντικοί ντόπιοι πληθυσμοί είχαν βασίσει τον βιοπορισμό τους στην αλιεία και πλέον τούτο είχε καταστεί ιδιαιτέρως δύσκολο. Η απουσία κρατικής προστασίας των χωρικών υδάτων της Σομαλίας έμελλε να έχει μια ακόμα δυσμενή εξέλιξη. Ξένα πλοία θα αποθέτουν συστηματικά στον βυθό της Σομαλίας ραδιενεργά απόβλητα, ενώ η παράνομη αυτή δραστηριότητα κατέληξε να γίνεται είτε απολύτως μονομερώς είτε, συχνότερα, ύστερα από την πληρωμή μικρών αποζημιώσεων σε τοπικούς πολέμαρχους. Η ανεξέλεγκτη αυτή διαδικασία μάλιστα θεωρήθηκε ότι είχε σημαντικές συνέπειες στην υγεία των Σομαλών όταν, κατά το τσουνάμι του 2004, μεγάλες ποσότητες θαλασσινού νερού εισχώρησαν στην ενδοχώρα. Καθώς τα νερά περιέχουν υψηλές ποσότητες ραδιενεργών υλικών, διάφορες ιατρικές εκθέσεις σημειώνουν αύξηση κρουσμάτων ασθενειών σχετιζόμενων με τη ραδιενέργεια. Αναντίρρητα, λοιπόν, ξένοι υπήκοοι εκμεταλλεύτηκαν την κατάρρευση του κράτους της Σομαλίας με σκοπό την επίτευξη κέρδους.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Αυγουστος 2010 #506 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΣΤΟΝ Α΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ
του Σωτήρη Ριζά
 14 ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΞΙΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ
της Φαίδρας Κουτσούκου
 22 ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ
του Δημήτρη Κ. Αποστολόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 Η ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
 της Πόπης Λαζαρίδη
 42 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΕΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
του Ανδρέα Στεργίου
 55 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ
του Βασίλη Λογοθέτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 66 ΜΜΕ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 71 ΣΟΜΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 80 ΣΤΡΑΝΤΙΟΤΙ. ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΜΙΣΘΟΦΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ
της Αμάντας Σκαμάγκα
 90 ΙΣΑΑΚΙΟΣ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
 του Κώστα Καρδάμη
 96 Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΒΑΦΑΚΗ
του Γιάννη Ράγκου
 106 ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΔΡΥΪΔΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 109 Ο ΣΟΥΗΔΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΣΤΟΥΡ ΛΙΝΕΡ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 117 Βιβλία και Ιστορία

Στέφανος-Κωνσταντίνος Βούλγαρις (Εισαγωγή, απόδοση στα ελληνικά, σημειώσεις). ΕΚ ΒΟΥΛΓΑΡΕΩΝ.

 Γράφει και επιμελείται ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ


Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost