Περιοδικό Ιστορία
Η ΧΑΜΕΝΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΠΡΑΟΥΝ
Η όμορφη και συνεσταλμένη Εύα Μπράουν γνώρισε τον Χίτλερ στα δεκαεφτά της και τον ερωτεύτηκε αμέσως.
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

55 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ

του ΒΑΣΙΛΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

 

Τα θεμέλια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) τέθηκαν στη Διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς που έλαβε χώρα στην ομώνυμη πόλη τον Ιούλιο του 1944. Το ξενοδοχείο Μάουντ Ουάσινγκτον για τρεις εβδομάδες φιλοξένησε τις αντιπροσωπίες 44 χωρών όπου και μπήκαν οι βάσεις για το διεθνές οικονομικό και νομισματικό σύστημα που κυριάρχησε τα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Καρπός των διαπραγματεύσεων αυτών αποτέλεσε το σύστημα σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών, την επίβλεψη του οποίου ανέλαβε ο νέος αυτός διεθνής οργανισμός με στόχο την προώθηση της παγκόσμιας νομισματικής συνεργασίας μέσα από την εφαρμογή πολιτικών που θα απέτρεπαν τα μεγάλα λάθη που οδήγησαν στη Μεγάλη Κρίση της δεκαετίας του ’30.

 

H ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ του συστήματος του Μπρέτον Γουντς στις αρχές της δεκαετίας του ’70 οδήγησε το ΔΝΤ σε επαναπροσδιορισμό του ρόλου του που θα στόχευε πρωτίστως στην παροχή οικονομικής βοήθειας σε αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες που αντιμετώπιζαν δημοσιονομικά προβλήματα και ανισορροπίες στο ισοζύγιο πληρωμών. Επιπροσθέτως, με την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, το ΔΝΤ ενεπλάκη ανοικτά στην καθοδήγηση της διαδικασίας μετάβασης των χωρών αυτών στην οικονομία της αγοράς μέσα από χρηματοδοτικά προγράμματα που προωθούσαν, ταυτόχρονα, διαρθρωτικές μεταβολές στην οικονομία τους. Από τη δεκαετία του ’90 και μετά, οι πολιτικές του ΔΝΤ έτυχαν δριμείας κριτικής τόσο για την αποτελεσματικότητά τους όσο και για το περιεχόμενό τους που σε μεγάλο βαθμό έπληξε τα φτωχότερα στρώματα των χωρών στις οποίες αυτό ενεπλάκη με την παροχή οικονομικής βοήθειας και την επιβολή πολιτικών στην οικονομία τους.

 

Η Μεγάλη Ύφεση

 

Η οικονομική καθίζηση της δεκαετίας του ’30 τόσο λόγω της έντασής της όσο και του εύρους της έμεινε γνωστή στην Ιστορία ως η «Μεγάλη Ύφεση». Οι συνέπειές της έγιναν αισθητές σε μια σειρά χωρών, καθώς έπληξαν τη βιομηχανική παραγωγή και το διεθνές εμπόριο και οδήγησαν σε μια πρωτοφανή και, χωρίς προηγούμενο, αύξηση της ανεργίας. Η κρίση αυτή, το ξεπέρασμα της οποίας επήλθε στο μεγαλύτερο μέρος της μόνο μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, άλλαξε τις αντιλήψεις του κόσμου σε μια μεγάλη σειρά από ζητήματα ανάμεσα στα οποία ήταν και οι απαραίτητες οικονομικές πολιτικές από πλευράς κράτους. Συχνά, και για σημειολογικούς λόγους, η απαρχή της κρίσης τοποθετείται χρονικά στην κατάρρευση του χρηματιστηρίου της Γουολ Στριτ, τη «Μαύρη Τρίτη» (29 Οκτωβρίου 1929), που σηματοδότησε την απαρχή της κατάρρευσης των θεμελιωδών οικονομικών συνθηκών που ίσχυαν μέχρι τότε. Η κατάρρευση αφορούσε τόσο το επίπεδο της κυρίαρχης αναλυτικής λογικής για τον τρόπο με τον οποίο δρα η οικονομία όσο και τα πραγματικά της μεγέθη. Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα κατέρρευσε μέσα από την κατάρρευση μεγάλου αριθμού τραπεζικών ιδρυμάτων και το διεθνές νομισματικό σύστημα (κανόνας χρυσού1) που ίσχυε τότε εγκαταλείφθηκε κάτω από την προβληματική που προκάλεσε στην πραγματική οικονομία. Η κρίση, εκτός από τη χρηματιστηριακή της διάσταση, εκφράστηκε κυρίως με μια πρωτοφανή μείωση της ζήτησης για αγαθά, γεγονός που βρήκε την αντανάκλασή του στη μείωση των τιμών και στη μεγάλη μείωση της παραγωγής. Η έντονη αυτή αποπληθωριστική τάση καθήλωσε την οικονομία σε παρατεταμένη ύφεση αναβάλλοντας την οικονομική ανάπτυξη για πολλά χρόνια. Τα χρόνια μετά το 1929 η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία περίπου στο μισό ενώ οι τιμές λιανικής υποχώρησαν σαν αποτέλεσμα των αποπληθωριστικών πιέσεων στις οικονομίες. Η πραγματικότητα αυτή ήρθε να ενισχυθεί ακόμα περισσότερο μέσα από κακές νομισματικές πολιτικές κυρίως λόγω της προσήλωσης στον κανόνα του χρυσού. Η προσπάθεια τήρησης σταθερών ανταλλακτικών αξιών μεταξύ των νομισμάτων και του χρυσού αλλά και η προσπάθεια αποφυγής υποτίμησής τους οδήγησε σε έντονα αποπληθωριστικές πολιτικές που στραγγάλισαν τις οικονομίες. Η εμμονή αυτή στον κανόνα του χρυσού ήταν απότοκος των νομισματικών αναταράξεων που είχαν προκληθεί λόγω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της ανάγκης πολλών χωρών να τον εγκαταλείψουν για να χρηματοδοτήσουν τις πολεμικές επιχειρήσεις. Το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρήκε μια σειρά από χώρες με υπερπληθωρισμό (με χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτή της Γερμανίας). Η επαναφορά στο νομισματικό σύστημα που ίσχυε προπολεμικά αποτέλεσε λύση που επέφερε μεν κάποιο βαθμό σταθερότητας στις οικονομίες που, όμως, αποδείχθηκε τελικά η χειρότερη δυνατή επιλογή. Η αποπληθωριστική πολιτική ως απάντηση στα ελλείμματα στόχευε στην τόνωση των εξαγωγών μέσα από τη μείωση των εγχώριων τιμών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών με παράλληλη μείωση των εισαγωγών. Σε αυτή την φάση της κρίσης επιλέχθηκε ο δρόμος της συμπίεσης των τιμών με στόχο την κυριαρχία στο διεθνές εμπόριο, επιλογή που αποδείχθηκε λανθασμένη. Η κρίση στις οικονομίες των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Βρετανίας εξαπλώθηκε και σε άλλες χώρες που είδαν τις εξαγωγές τους να συρρικνώνονται λόγω των χαμηλών εισαγωγών των τριών μεγάλων αυτών χωρών. Ο κοινωνικός αντίκτυπος της κρίσης ήταν μεγάλος μιας και η ανεργία έφτασε πάνω από το 20%, για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της 10ετίας του ’30, προκαλώντας πληθώρα κοινωνικών προβλημάτων ενώ η απογοήτευση και η παραίτηση ήταν τα κυρίαρχα ψυχολογικά μοτίβα στον πληθυσμό γεγονός που συνέτεινε ακόμα περισσότερο στις οικονομικές δυσκολίες. Το 1931, κάτω και από την πίεση κερδοσκοπικών επιθέσεων στο νόμισμά της, η Μεγάλη Βρετανία εγκαταλείπει τον κανόνα του χρυσού2 επιτρέποντας την ελεύθερη διακύμανση της ισοτιμίας, επιλογή που ακολούθησαν το 1933 οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γερμανία. Η κίνηση αυτή έφερε ένα νέο σημείο ισορροπίας στο παγκόσμιο νομισματικό σύστημα όπου οι χώρες μπήκαν σε έναν ανταγωνισμό μεταξύ τους για να επαναφέρουν τις οικονομίες τους στα προ κρίσης επίπεδα. Τα εμπόδια στο ελεύθερο εμπόριο πολλαπλασιάστηκαν και οι χώρες προχώρησαν σε συνεχείς υποτιμήσεις των νομισμάτων τους, η μία απέναντι στην άλλη. Η υποτίμηση καθιστούσε τα προϊόντα της μιας χώρας φθηνότερα αυξάνοντας τις εξαγωγές της μέχρι του σημείου όπου κάποια άλλη χώρα υποτιμούσε περισσότερο το δικό της νόμισμα. Οι πολιτικές αυτές και η παντελής έλλειψη συντονισμού μεταξύ των χωρών συρρίκνωσαν τρομακτικά το διεθνές εμπόριο κατατέμνοντας την παγκόσμια οικονομία, περιόρισαν τις κινήσεις του διεθνούς κεφαλαίου και κατέληξαν σε αναιμικά μόνο αποτελέσματα.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Αυγουστος 2010 #506 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΣΤΟΝ Α΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ
του Σωτήρη Ριζά
 14 ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΞΙΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ
της Φαίδρας Κουτσούκου
 22 ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ
του Δημήτρη Κ. Αποστολόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 Η ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
 της Πόπης Λαζαρίδη
 42 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΕΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
του Ανδρέα Στεργίου
 55 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ
του Βασίλη Λογοθέτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 66 ΜΜΕ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 71 ΣΟΜΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ
του Σωτήρη Πετρόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 80 ΣΤΡΑΝΤΙΟΤΙ. ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΜΙΣΘΟΦΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ
της Αμάντας Σκαμάγκα
 90 ΙΣΑΑΚΙΟΣ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
 του Κώστα Καρδάμη
 96 Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΒΑΦΑΚΗ
του Γιάννη Ράγκου
 106 ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΔΡΥΪΔΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 109 Ο ΣΟΥΗΔΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΣΤΟΥΡ ΛΙΝΕΡ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 117 Βιβλία και Ιστορία

Στέφανος-Κωνσταντίνος Βούλγαρις (Εισαγωγή, απόδοση στα ελληνικά, σημειώσεις). ΕΚ ΒΟΥΛΓΑΡΕΩΝ.

 Γράφει και επιμελείται ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ


Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost