Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

108 ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΟΥΓΙΟΥΛ

Μιχάλης Σουγιούλ

Γράφει ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΧΑΡΚΙΟΛΑΚΗΣ


Η ΕΛΑΦΡΑ μουσική είναι ένα είδος που σήμερα, λίγο ως πολύ, αντιμετωπίζεται ως μουσειακό. Ίσως κάποιες επιλεγμένες παραστάσεις και κάποιοι δίσκοι να βρίσκουν τον δρόμο τους για τα δισκοπωλεία αλλά το κοινό έχει στραφεί οριστικά πλέον προς άλλου είδους μουσικές ακροάσεις και τρόπους ψυχαγωγίας. Ο Μιχάλης Σουγιούλ υπήρξε πρωτοπόρος συνθέτης, για πολλούς λόγους όμως αξίζει να μνημονευθεί εξαρχής η επιτυχία του να φέρει κοντά δύο μουσικά είδη που έδειχναν να μην έχουν κάποιο κοινό σημείο επαφής: το ρεμπέτικο με την επονομαζόμενη τότε «ευρωπαϊ-κή μουσική». Η όσμωση αυτών των δύο ονομάστηκε «αρχοντορεμπέτικο» σε μια προσπάθεια μάλλον να διασωθεί το είδος της ελαφράς μουσικής το οποίο είχε βρεθεί σε δύσκολη θέση λόγω της ανόδου του ρεμπέτικου τραγουδιού. Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν κατέστη ουσιαστικά δυνατόν και με τον θάνατο του Σουγιούλ, το 1958, σε ηλικία μόλις 52 ετών, το είδος της ελαφράς μουσικής σβήνει.
Ο Μιχάλης Σουγιούλ γεννήθηκε στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας και έζησε αρκετά από τα παιδικά του χρόνια στη Σμύρνη. Το κανονικό του όνομα ήταν το, μάλλον αντιεμπορικό, Μιχάλης Σουγιουλτζόγλου. Από τα πρώτα χρόνια όμως της επαγγελματικής του καριέρας ως μουσικός υιοθέτησε τη συντετμημένη εκδοχή του επωνύμου του, «Σουγιούλ». Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι η οικογένειά του στάθηκε αρκούντως τυχερή αλλά και ταυτόχρονα προνοητική αφού μετανάστευσαν στην Αθήνα λίγους μήνες πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή αποφεύγοντας τις δύσκολες καταστάσεις που βίωσε η Σμύρνη.
Ο συνθέτης ήταν το πρώτο παιδί του Αναστάσιου και της Ελένης Σουγιουλτζόγλου και είχε τρία αδέλφια, τον Τιμολέοντα, τη Σοφία και τον Κλείτο. Μεγαλώνοντας σε ένα ξεκάθαρα αστικό περιβάλλον ο Μιχάλης Σουγιούλ είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με την ευρωπαϊκή μουσική αλλά σίγουρα δεν έλειπαν και τα ακούσματα της αστικής λαϊκής μουσικής όπως αυτή διαμορφώνεται στη Σμύρνη εκείνη την εποχή. Τα περίφημα «σμυρναίικα» τραγούδια έπαιξαν τον ρόλο τους στη διαμόρφωση της μουσικής προσωπικότητας του Μιχάλη Σουγιούλ, κάτι που άλλωστε είναι αυταπόδεικτο παρακολουθώντας τη μετέπειτα πορεία του.
Τελειώνει το δημοτικό σχολείο στο Αϊδίνι και εγγράφεται στην Ευαγγελική Σχολή και μετά στο Ελληνογαλλικό Λύκειο Αρώνη της Σμύρνης, για να ολοκληρώσει τις εγκύκλιες σπουδές του στην Αθήνα και συγκεκριμένα στη Λεόντειο Σχολή. Η εγκατάσταση της οικογένειας στην Αθήνα γίνεται εσπευσμένα με τον Αναστάσιο Σουγιουλτζόγλου να πληροφορείται από έμπιστους Τούρκους φίλους του ότι επίκειται η Μικρασιατική Καταστροφή. Η απόφαση της οικογένειας είναι άμεση και πρώτο μέλημά τους είναι η διάσωση της σωματικής τους ακεραιότητας.
Οι πρώτες μουσικές απόπειρες του Μιχάλη Σουγιούλ μπροστά σε κοινό λαμβάνουν χώρα στην Τρίπολη το 1924. Πρόκειται για την περίοδο των θερινών διακοπών και ο Μιχάλης παραθερίζει με την οικογένειά του. Εκεί, σε ένα καφεζυθεστιατόριο που ονομαζόταν «Αίγλη», ο νεαρός Μιχάλης κάθεται στο πιάνο πρωτίστως για να διασκεδάσει τους φίλους του. Ο μαγαζάτορας όμως εντυπωσιάζεται και αποφασίζει να του προσφέρει δουλειά ως μουσικό. Την επόμενη χρονιά πλέον, και παρ’ όλες τις αρχικά δυναμικές αλλά αργότερα πιο ήπιες αντιδράσεις της οικογένειάς του, ο Μιχάλης Σουγιούλ προσλαμβάνεται και πάλι ως μουσικός στην «Αίγλη» και μάλιστα δημιουργεί την πρώτη του μπάντα η οποία θα ονομαστεί «Gold Star Band».
Η δραστηριοποίησή του στην Αθήνα τη δεκαετία του ’30 και η ιλιγγιώδης άνοδός του στο καλλιτεχνικό στερέωμα του είδους του ευρωπαϊκού τραγουδιού που υπηρέτησε για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι τα πλέον σημαντικά γεγονότα εκείνων των ετών για τον Μιχάλη Σουγιούλ. Για να φτάσει όμως τόσο ψηλά χρειάστηκε να εργαστεί σκληρά και να μοχθήσει δίπλα σε δοκιμασμένους μουσικούς. Ήδη από την δεκαετία του ’20 έχει την ευκαιρία να προσληφθεί σε διάφορα κέντρα της Αθήνας όπου ξετυλίγει το ταλέντο του. Η μεγάλη όμως ευκαιρία παρουσιάζεται μπροστά του το 1930 όταν ο Εντουάρντο Μπιάνκο, ο επονομαζόμενος και «βασιλιάς του τανγκό», έρχεται στην Αθήνα για σειρά συναυλιών σε κοσμικά κέντρα. Ο Εντουάρντο Μπιάνκο (1892-1959) ήταν από την Αργεντινή και διατηρούσε ορχήστρα τανγκό, η οποία περιόδευε στην Ευρώπη. Οι συχνές επισκέψεις του στην Ελλάδα στάθηκαν αφορμή να γνωριστεί με τον Σουγιούλ. Ο Μπιάνκο εκτίμησε τις ικανότητες του νεαρού μουσικού και του πρότεινε να ενσωματωθεί στο σύνολο που περιόδευε στην Ελλάδα. Ο Σουγιούλ αποδέχθηκε την πρόταση και ξεκίνησε να παίζει μπαντονεόν. Όταν όμως του προτάθηκε να ακολουθήσει τον Μπιάνκο στο εξωτερικό εκείνος αρνήθηκε δηλώνοντας ότι επιθυμεί να παραμείνει στην Ελλάδα.
Η ποιότητα του παιξίματος, η ενορχηστρωτική δεινότητα αλλά και οι συνθετικές δυνατότητες του Σουγιούλ δεν περνούν απαρατήρητες με αποτέλεσμα να μην δυσκολευτεί να βρει δουλειά δίπλα σε έναν σπουδαίο Έλληνα μουσικό της ελαφράς μουσικής, τον Θόδωρο Παπαδόπουλο. Μέσα από τη συνεργασία του με τον Παπαδόπουλο θα εδραιωθεί και η θέση του ως συνθέτη μιας και η ορχήστρα πλέον παίζει αρκετά δικά του κομμάτια.
Σημαντικό μέρος της μουσικής δραστηριότητας της εποχής αποτυπώνεται και σε δίσκους γραμμοφώνου. Διάφορες ευρωπαϊκές δισκογραφικές εταιρείες βρίσκονται πλέον στην Ελλάδα με τα υποκαταστήματά τους και ο Σουγιούλ με την ορχήστρα του είναι βασικοί συντελεστές των δισκογραφημάτων της εποχής.
Οι άνθρωποι με τους οποίους συνεργάζεται ο Σουγιούλ είναι ό,τι εκλεκτότερο μπορεί να εμφανίσει εκείνη την εποχή το είδος του ελαφρού τραγουδιού: Σοφία Βέμπο, Φώτης Πολυμέρης, Νίκος Γούναρης και τόσοι άλλοι. Η αποδοχή του ταλέντου και των ικανοτήτων του Μιχάλη Σουγιούλ είναι καθολική από τη μουσική κοινότητα της εποχής και έτσι όλοι οι γνωστοί τραγουδιστές αναλαμβάνουν με χαρά να τραγουδήσουν τις νέες δημιουργίες του Σουγιούλ.
Η έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η εμπλοκή της Ελλάδος σε αυτόν τον Οκτώβριο του 1940 επενεργεί ποικιλοτρόπως στην ελληνική κοινωνία. Πολλά έχουν ειπωθεί για την ενθουσιώδη υποδοχή που επεφύλαξαν οι πολίτες στην είδηση ότι η Ελλάδα θα εισέλθει στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων. Αρκετοί μουσικοί αποφασίζουν να παίξουν τον ρόλο που τους αναλογεί ώστε να τονωθεί το φρόνημα των πολιτών και να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που προκαλούνται από τέτοιες καταστάσεις. Με τη μουσική τους εκφράζουν το λαϊκό αίσθημα. Ο Σουγιούλ βρίσκεται στην «αιχμή του δόρατος» αυτής της προσπάθειας και είτε γράφει νέα τραγούδια είτε χρησιμοποιεί παλαιότερα με αλλαγμένο στίχο, ή βέβαια συμπράττει ως μουσικός σε εκτελέσεις ανάλογων τραγουδιών άλλων συνθετών. Έτσι η «Ζεχρά» αλλάζει και γίνεται «παιδιά, της Ελλάδος παιδιά» σε νέους στίχους του Μίμη Τραϊφόρου, ενώ γράφει και δύο νέα τραγούδια: «Δύο αγάπες στην καρδιά μου έχω κλείσει, η πατρίδα είναι η μια κι η άλλη εσύ» και «Μας χωρίζει ο πόλεμος». Επίσης, αναλαμβάνει να διασκεδάζει τους στρατιώτες που προετοιμάζονται να αναχωρήσουν για το μέτωπο.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Ιούλιος 2010 #505 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
 του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΜΙΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΝΟΜΟΤΕΛΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΗ
του Νίκια Λούντζη
 14 ΟΙ ΠΟΛΛΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
του Γιάννη Πανούση
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
του Ανδρέα Κούκου
 27 Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ΩΣ ΕΚΤΑΚΤΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ
του Νίκου Κ. Κουρκουμέλη
 38 ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ: ΕΝΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ
του Κώστα Χατζηαντωνίου
 48 ΤΟ ΕΡΓΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη
 58 ΑΘΗΝΑ – ΣΠΑΡΤΗ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 68 Ο ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΟ «ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ» ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
του Xρήστου Δ. Λάζου
 79 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ «ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΥ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΥ» (1905-1951)
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 94 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΤΑΛΗΣ (1908-1957). ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 103 Ο Γ. Μ. ΚΑΛΒΟΚΟΡΕΣΗΣ (1816-1872) ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΗΠΑ
του Κυριάκου Ντελόπουλου
 108 ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΟΥΓΙΟΥΛ
του Αλέξανδρου Χαρκιολάκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (Μέρος Β΄)
του Φίλιππου Φίλιππα
 119 Βιβλία και Ιστορία

ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΟΙ ΧΩΡΙΣ ΣΤΑΥΡΟ

 Γράφει και επιμελείται ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ


Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
116 Βιβλία και Ιστορία ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;  ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost