Περιοδικό Ιστορία
Κι όμως, όμορφα… Ένα βιβλίο για την τζαζ
Κι όμως, όμορφα... Ένας μάλλον ιδιόρρυθμος τίτλος για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τις συνήθεις ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

95 ΣΙΛΒΙΟ ΜΠΕΡΛΟΥΣΚΟΝΙ. Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΣΙΛΒΙΟ ΜΠΕΡΛΟΥΣΚΟΝΙ:   Ο ιδρυτής της τηλεοπτικής δημοκρατίας

του ΒΑΓΓΕΛΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ


Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι τη δεκαετία του 1950 διασκέδαζε τα πλήθη σε κρουαζιερόπλοια της Μεσογείου. Τη δεκαετία του 1960 εισήλθε στον χώρο των κατασκευών κερδίζοντας τον τίτλο «ο βασιλιάς του τούβλου», λόγω των ολόκληρων πόλεων που οικοδόμησε. Στα μέσα του 1970 άρχισε να αγοράζει τοπικούς τηλεοπτικούς σταθμούς, επιτυγχάνοντας μέσα σε λίγα χρόνια να μονοπωλεί τον χρόνο τηλεθέασης των πολιτών όλης της χώρας. Στα τέλη του 1980 αγόρασε τη διασημότερη ιταλική ποδοσφαιρική ομάδα για να της χαρίσει τα περισσότερα πρωταθλήματα. Για τον Μπερλουσκόνι η πολιτική θα ήταν η συνέχιση των επιχειρήσεών του με άλλα μέσα πάντα υπό τις «ευλογίες» του ιταλικού λαού.

ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ του 1936, τη χρονιά που τα φασιστικά ιταλικά στρατεύματα σάρωναν τη φτωχή Αιθιοπία, σε ένα προάστιο του Μιλάνου, κοιτίδα του φασισμού, μια δυναμική νεαρή γυναίκα, η Ροσέλα Μπόσι, έφερνε στον κόσμο ένα παιδί, τον Σίλβιο. Ο πατέρας του, Λουίτζι, αν και δεν αντιτάχθηκε ανοιχτά στον φασισμό, ωστόσο το 1943 αρνήθηκε να στρατευθεί στον αναγεννημένο στρατό που οργάνωναν απελπισμένα οι φασίστες, διαφεύγοντας στην ουδέτερη Ελβετία. Το 1948 ο Λουίτζι, σημαντικό στέλεχος τοπικής τράπεζας, έστειλε τον γιο του στο Σαλεσιανό σχολείο του Αγίου Αμβροσίου, στο οποίο επέδειξε εξαιρετικές μαθητικές επιδόσεις περιφρονώντας όμως το μάθημα των θρησκευτικών.
Το 1955 ο δεκαοκτάχρονος πλέον Σίλβιο άφησε τους καθολικούς καλόγερους για να ασχοληθεί με το θέαμα καθώς ήταν δεινός τραγουδιστής και έπαιζε κόντρα μπάσο. Ο Σίλβιο κέρδιζε το χαρτζιλίκι του ερμηνεύοντας τραγούδια του Φράνκ Σινάτρα σε νυχτερινά κέντρα και μια από τις πρώτες του δουλειές, και ενώ σπούδαζε Νομική στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, ήταν αυτή του παρουσιαστή και του ερμηνευτή τραγουδιών σε κρουαζιερόπλοια, απασχολώντας τα πλήθη με αστεία και φλερτάροντας όμορφες γυναίκες. Ωστόσο, παρά την μποέμικη ζωή του κατάφερε να συγγράψει μια τόσο πρωτότυπη πτυχιακή εργασία, με θέμα τα διαφημιστικά συμβόλαια, ώστε απέσπασε βραβείο. Το 1961 αποφοίτησε, έχοντας αποφασίσει να ασχοληθεί με την κατασκευή και την αγοραπωλησία ακινήτων.

Ένας δεινός αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας


Ο ανήσυχος Σίλβιο, αφού εξασφάλισε την οικονομική αρωγή της τράπεζας του πατέρα του, οικοδόμησε ένα ολόκληρο τετράγωνο από διαμερίσματα στη Βία Αλτσάτι στο Μιλάνο. Ο Σίλβιο, επιστρατεύοντας το καταπληκτικό του χάρισμα να πείθει επίδοξους αγοραστές, κατάφερε να πουλήσει όλα τα διαμερίσματα παρά τις κατασκευαστικές τους κακοτεχνίες. Ο εικοσιεπτάχρονος επιχειρηματίας εκμεταλλεύτηκε την αυξημένη ζήτηση διαμερισμάτων, αποτέλεσμα της εκρηκτικής οικονομικής ανάπτυξης των αστικών κέντρων της μεταπολεμικής Ιταλίας. Το 1964, αφού ίδρυσε τη μεσιτική εταιρεία Edilnord S.p.a., έχτισε μια ολόκληρη κωμόπολη 4.000 κατοίκων στο Μπρουγκέριο, έξω απο το Μιλάνο. Παρά την πρόσκαιρη μειωμένη ζήτηση διαμερισμάτων για το 1964 και τα εγγενή προβλήματα του συγκροτήματος (μόλυνση, θόρυβος, απομόνωση περιοχής), ο Μπερλουσκόνι κατάφερε να πείσει τον αντιπρόεδρο μιας μεγάλης εταιρείας συνταξιοδοτικών ταμείων να αγοράσει τα διαμερίσματά του. Το 1970 προχώρησε στην οικοδόμηση του «Μιλάνο 2» κοντά στο αεροδρόμιο Linate. Το «Μιλάνο 2» ήταν ένα τεράστιο συγκρότημα σπιτιών, σχολείων, ξενοδοχείων, με προδιαγραφές να στεγάσει 10.000 άτομα κυρίως από τη μιλανέζικη μεγαλοαστική τάξη. Ο ευφυής Μπερλουσκόνι διπλασίασε την αξία των διαμερισμάτων από 130.000 σε 260.000 ιταλικές λίρες αλλάζοντας τα δρομολόγια των αεροπλάνων, ώστε να μειωθεί η ηχορρύπανση πάνω από το «Μιλάνο 2»!
Η μύηση του Μπερλουσκόνι στην πανίσχυρη οργάνωση «Προπαγάνδα 2» («P2») εξηγεί εν μέρει τη δυνατότητα διεκπεραίωσης τέτοιων κατασκευαστικών άθλων. Η «P2», ιδρυθείσα από τον ακραίο νεοφασίστα και φιλοναζιστή Λίτσιο Τσέλλι, ήταν μια πανίσχυρη μασονική στοά με έντονο αντικομμουνιστικό προσανατολισμό, που απέβλεπε στον απόλυτο οικονομικό και πολιτικό έλεγχο της χώρας. Η συμμετοχή σημαινουσών προσωπικοτήτων της πολιτικής και της οικονομικής ζωής της Ιταλίας δικαιολογεί τις πολύτιμες διασυνδέσεις του αντικομμουνιστή Μπερλουσκόνι στο Κοινοβούλιο. Βέβαια οι πηγές χρηματοδότησης ίσως προέρχονται και από κεφάλαια που εξήχθησαν παρανόμως και στη συνέχεια επανακτήθηκαν μέσω ελβετικών τραπεζικών λογαριασμών ή ακόμη και από ξέπλυμα χρήματος της μαφίας. Φαίνεται ότι ο Μπερλουσκόνι συνεργαζόταν με τη σικελική Μαφία, καθώς το 1974 είχε στη δούλεψή του, ως προστασία, τον κύριο Βιτόριο Μανγκάνο, μελλοντικό αρχηγό της πανίσχυρης σικελικής οικογένειας Porta Nuova.
Μπερλουσκονική μαζική ενημέρωση
Το 1978 ίδρυσε τον Όμιλο (Fininvest) μέσω του οποίου θα διοικούσε όλες του τις θυγατρικές επιχειρήσεις. Ο Μπερλουσκόνι, σκοπεύοντας να εγκαταστήσει καλωδιακή τηλεόραση στο «Μιλάνο 2», συμπεριέλαβε στα σχέδιά του τη δημιουργία ενός μικρού τηλεοπτικού σταθμού, του Telemilano 58. Αν και αρχικά ο σταθμός προοριζόταν να καλύψει αποκλειστικά μόνο τις ανάγκες του «Μιλάνο 2», ωστόσο η προοπτική λειτουργίας ενός τηλεοπτικού καναλιού εθνικής και όχι τοπικής εμβέλειας φάνταζε περισσότερο δελεαστική. Ο τομέας των κατασκευών δεν ανταποκρινόταν στην ταχύτητα που απαιτούσε ο Μπερλουσκόνι να υλοποιεί τις επιχειρηματικές του ιδέες, ενώ στην τηλεόραση κάτι που θα «σκαρφιζόταν το πρωί θα αποτυπωνόταν στην οθόνη το βράδυ».
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970 η Ιταλία διέθετε μόνο τρεις κρατικούς τηλεοπτικούς σταθμούς (RAI 1, RAI 2, RAI 3). Το 1976 το Συνταγματικό Δικαστήριο επέτρεψε την ανάπτυξη ιδιωτικών καναλιών περιορίζοντάς τα όμως να εκπέμπουν μόνο τοπικά αφήνοντας την εθνική προβολή στο RAI. Ο Μπερλουσκόνι μολαταύτα τόλμησε να εκμεταλλευτεί την έλλειψη μιας αντιμονοπωλιακής ρήτρας που θα απαγόρευε την κατοχή πολλών σταθμών από ένα άτομο. Δίχως χρονοτριβή αγόρασε αρκετά επαρχιακά κανάλια στα οποία θα πρόβαλλε το ίδιο ακριβώς πρόγραμμα με διαφορά λίγων λεπτών, δίνοντας έτσι μια αίσθηση νομιμότητας. Ο Μπετίνο Κράξι, πολιτικός προστάτης και κουμπάρος του Μπερλουσκόνι, κωλυσιεργούσε εντέχνως την ψήφιση ενός αντιμονοπωλιακού νόμου επιτρέποντας στη Mediaset, την τηλεοπτική εταιρεία του Μπερλουσκόνι, να λειτουργεί νομότυπα, απολαμβάνοντας ο ίδιος σε αντάλλαγμα τηλεοπτική προβολή του κόμματός του. To 1979 o Μπερλουσκόνι ίδρυσε την Publitalia, έναν εν δυνάμει διαφημιστικό κολοσσό πάντα υπό την αιγίδα της Fininvest. Ο Μπερλουσκόνι γνώριζε πως χιλιάδες εταιρείες ασφυκτιούσαν από την έλλειψη ενός φορέα που θα διαφήμιζε τα προϊόντα τους, αφ’ ενός διότι η πρόσβαση στο RAI δεν ήταν εύκολη, αφ’ ετέρου τα κρατικά κανάλια δεν αφιέρωναν πολύ χρόνο σε διαφημίσεις. Η Publitalia όμως, όχι μόνο θα προσέφερε εθνική προβολή, αλλά θα αφιέρωνε και άφθονο χρόνο στις διαφημίσεις. Έτσι μέχρι το 1984 η Mediaset είχε εξαγοράσει τους σημαντικότερους ανταγωνιστικούς τηλεοπτικούς σταθμούς Rete 4 και Italia 1.
Ο Μπερλουσκόνι αντιλαμβανόμενος ότι τα εκπαιδευτικά προγράμματα των RAI δεν ανταποκρίνονταν στο χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των Ιταλών, επιχείρησε να κερδίσει τους τηλεθεατές προβάλλοντας οτιδήποτε θα προκαλούσε εντυπωσιασμό, ερωτική διέγερση και πάνω απ’ όλα πάθος για υλική ευημερία και κατανάλωση. Συνεπώς χειρίστηκε με τέτοιον τρόπο τα κανάλια του ώστε το καθένα να απευθύνεται σε συγκεκριμένες ομάδες τηλεθεατών (target groups). Το Italia 1 προσέλκυε τις μικρές ηλικίες με πρωτότυπα για την εποχή παιδικά προγράμματα, τo Rete 4 μαγνήτιζε τις νοικοκυρές και τους ηλικιωμένους με αμερικανικές σαπουνόπερες, ενώ το οικογενειακό Canale 5 κέρδισε μικρούς και μεγάλους με σίριαλ και ποδοσφαιρικό θέαμα που ενθουσίαζε τον αντρικό πληθυσμό. Oι άντρες καθηλώνονταν κυρίως από τα καλλίγραμμα κορμιά μοντέλων στα ριάλιτι σόου. Το γυμνό τηλεπαιχνίδι «Colpo Grosso» τη δεκαετία του 1980, με καλλονές να αφαιρούν σιγά σιγά τα ρούχα τους ήταν το πρώτο στο είδος του παγκοσμίως. Το συντηρητικό RAI των ντοκιμαντέρ ήταν αδύνατο να μπορέσει να υιοθετήσει ένα τόσο αισθησιακό προφίλ, αφήνοντας τη Mediaset να κερδίσει το 60% του τηλεοπτικού κοινού. Η Mediaset ασκούσε τέτοια πλύση εγκεφάλου στους Ιταλούς τηλεθεατές, και ταυτόχρονα ψηφοφόρους, που οποιαδήποτε νομική απόπειρα κάποιων εισαγγελέων να φιμώσουν τα κανάλια της ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από το κοινό.
Παράλληλα με την τηλεοπτική του αυτοκρατορία ο Μπερλουσκόνι επένδυε και στον έντυπο Τύπο. Από το 1977 κατείχε το 12% της συντηρητικής εφημερίδας Il Giornale, δημιούργημα του αντικομμουνιστή και πρώην φασίστα Ίντρο Μοντανέλι. Μέχρι το 1987 ο Μπερλουσκόνι θα ήταν κύριος του 100% της άλλοτε ζημιογόνας Il Giornale. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, εκτοπίζοντας με αφανείς μεθόδους επίδοξους ανταγωνιστές, αγόρασε τον μεγαλύτερο ιταλικό εκδοτικό οίκο, τον θρυλικό Mondadori, επιτυγχάνοντας έτσι τον έλεγχο του 40% του έντυπου Τύπου.
Ο υπερβολικά αυτάρεσκος Μπερλουσκόνι, θέλοντας να οικοδομήσει ένα συμπαθές προφίλ του εαυτού του στο ευρύ κοινό, δεν δίστασε να αγοράσει την χρεοκοπημένη ποδοσφαιρική ομάδα Μίλαν. Ο νέος πρόεδρος του συλλόγου επένδυσε μυθικά ποσά για την αγορά θρυλικών ονομάτων, όπως ο Ρονάλντο και ο Μάρκο φαν Μπάστεν, χαρίζοντας στον σύλλογο εθνικά, ευρωπαϊκά και παγκόσμια πρωταθλήματα μέσα σε λίγα χρόνια. Η τηλεοπτική κάλυψη που παρείχαν τα κανάλια του Μπερλουσκόνι στους άθλους της Μίλαν δημιούργησε ένα ποδοσφαιρόφιλο πλην «μπερλουσκονιόφιλο» κλίμα στην Ιταλία άνευ προηγουμένου. Τα γήπεδα ήταν πάντα γεμάτα, ενώ τα εισιτήρια διαρκείας για τους αγώνες της Μίλαν εξαντλούνταν. Ο Μπερλουσκόνι απέσπασε την αγάπη εκατομμυρίων Ιταλών κάνοντάς τους να λησμονήσουν την πολιτική κατάντια της χώρας τους και τη διαπλοκή, της οποίας ήταν πρωταγωνιστής.


1993. Το δίλημμα φυλακή ή πρωθυπουργία

Το 1946, μετά την πτώση του φασισμού, διαμορφώθηκε στην Ιταλία ένα νέο πολιτικό τοπίο στο πλαίσιο μιας κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Βασικοί μέτοχοι σε αυτή τη νέα εθνική πορεία ήταν το συντηρητικό κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών, το Σοσιαλιστικό Κόμμα και αυτό των Κομμουνιστών. Η σχέση όμως πολιτικών με τη Μαφία, ο κομματικός φραξιονισμός, η χειραγώγηση της Δικαιοσύνης και φυσικά η κατάχρηση δημοσίου χρήματος εξακολουθούσαν να ταλανίζουν τους Ιταλούς πολίτες για δεκαετίες. Το 1992 μια ομάδα ικανών και αδιάφθορων εισαγγελέων κατόρθωσε να ανακινήσει το μείζον ζήτημα της πολιτικής διαφθοράς ασκώντας εκατοντάδες διώξεις στους εμπλεκόμενους (επιχείρηση «Καθαρά Χέρια»). Τα δύο άλλοτε πανίσχυρα κόμματα (Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλιστικό Κόμμα) διαλύθηκαν διότι η διαφθορά είχε εισχωρήσει για τα καλά στο εσωτερικό τους, σηματοδοτώντας συνάμα την πτώση πολιτικών που συνέβαλαν στην επέκταση της αυτοκρατορίας του Μπερλουσκόνι. Ο τελευταίος ένιωθε να απειλείται διότι η πολιτική διελκυστίνδα θα συμπαρέσυρε και την «αμαρτωλή» Fininvest καθώς θα υπολειπόταν της πολιτικής προστασίας που απολάμβανε.
Όλα αυτά συνέβαιναν σε μια κρίσιμη οικονομικά περίοδο για τη Fininvest. Η πολυδάπανη διαφημιστική εκστρατεία για τη τεράστια αλυσίδα σούπερ μάρκετ Standa, το νέο απόκτημα της Fininvest, δεν κέρδισε το καταναλωτικό κοινό. Η αγορά του συνδρομητικού καναλιού Telepiu δεν απέφερε τα ανάλογα κέρδη, ενώ η εξαγορά του οίκου Mondadori κόστισε ήδη έναν πακτωλό χρημάτων. Ο χρεοκοπημένος από φίλους και χρήματα Μπερλουσκόνι θεώρησε ότι για να ξεφύγει από το αδιέξοδο θα έπρεπε να διαχειριστεί ο ίδιος την πολιτική κατάσταση, όχι όμως από το παρασκήνιο. Τον Ιούλιο του 1993 ο Μπερλουσκόνι επιστράτευσε έμπιστους συνεργάτες, ειδικευμένους δημοσκόπους, διαφημιστές και επικοινωνιολόγους, όλη δηλαδή την αφρόκρεμα της Fininvest για να συμπήξουν ένα νέο κόμμα, το Εμπρός Ιταλία (Forza Italia). Ο Μπερλουσκόνι πρωτοτύπησε ιδρύοντας ένα κόμμα στη βάση συγκεκριμένων συμφερόντων μιας εταιρείας, επιτρέποντας στη Fininvest να είναι ταυτόχρονα κόμμα και επιχείρηση. Το Εμπρός Ιταλία άρχισε να λανσάρεται μέσω ΜΜΕ και λεσχών οπαδών που είχαν αρκετές ομοιότητες με τις λέσχες της Μίλαν.
Η επιδιωκόμενη κατάκτηση της πρωθυπουργίας όμως καθιστούσε επιτακτική τη συνεργασία με άλλες πολιτικές δυνάμεις. Ανάμεσα στο ακραίο πολυκομματικό σύστημα της Ιταλίας ο Μπερλουσκόνι επέλεξε για κομματικούς εταίρους δύο συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις ανεπηρέαστες από το ευρύτερο κύμα διαφθοράς, τη νεοφασιστική Εθνική Συμμαχία και την ξενοφοβική Λέγκα του Βορρά. Η Εθνική Συμμαχία, υπό τη μετριοπαθή ηγεσία του 42χρονου Τζιαφράνκο Φίνι, αποτελούσε το ισχυρότερο νεοφασιστικό κόμμα στην Ευρώπη. Στη μεταπολεμική Ιταλία δεν πραγματοποιήθηκε εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τα φασιστικά στοιχεία, όπως έγινε στη Γερμανία μετά τη συντριβή των ναζί το 1945. Συνεπώς το κομματικό κατεστημένο επέτρεψε στο φασιστικό κόμμα να καθίσει εκ νέου στα κοινοβουλευτικά έδρανα με το όνομα Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα, το οποίο το 1995 μετονομάστηκε σε Εθνική Συμμαχία. Ωστόσο το τίμημα που πλήρωσαν οι νεοφασίστες για να εξελιχθούν σε υπολογίσιμη κοινοβουλευτική δύναμη ήταν ο σημαντικός μετριασμός των ακραίων θέσεών τους στο πέρασμα των δεκαετιών. Η μεταφασιστική πλέον Εθνική Συμμαχία αυτοπροσδιορίζεται ως ένα κοινοβουλευτικό και εθνικιστικό δεξιό κόμμα που αξιώνει ισχυρή κυβέρνηση, εξορθολογισμό της γραφειοκρατίας και σκληρότερους νόμους εναντίον της Μαφίας. Στην εξωτερική πολιτική αξιώνει ανάκτηση της γιουγκοσλαβικής Ίστριας και βοήθεια στις χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, ώστε να περιορίσουν τη μετανάστευση.
Ο άλλος εταίρος του Μπερλουσκόνι ήταν η Λέγκα του Βορρά, του εκκεντρικού Ουμπέρτο Μπόσι, με έδρα το Μιλάνο. Επρόκειτο για ένα περιφερειακό κόμμα που στρεφόταν κατά της κεντρικής εξουσίας, διότι αυτή απορροφούσε τον πλούτο του Βορρά προς όφελος της Κεντρικής και Νότιας Ιταλίας. Η Λέγκα, αποσκοπώντας ακόμη και στην αυτονόμηση της Βόρειας Ιταλίας, απέκλινε επικίνδυνα απο την κρατιστική και αλυτρωτική Εθνική Συμμαχία. Ωστόσο, ο Μπερλουσκόνι κατάφερε να σχηματιστεί μια ευρεία κεντροδεξιά συμμαχία, η Συμμαχία Ελευθερίας, με την οποία κατέβηκε στις εκλογές τον Μάρτιο του 1994.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Ιούνιος 2010 #504 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΠΡΟΪΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ
της Σεβαστής Χαβιαρά-Καραχάλιου
 16 ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ
του Στέφανου Γερουλάνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 26 ΕΠΙΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ
του Σακελλάρη Εμ. Καρπάθιου.
 34 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου
 44 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
του Δημήτρη Καραμπερόπουλου
 52 ΝΙΚΟΛΟ ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ
 της Αμάντας Σκαμάγκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 62 Η ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΚΟΡΑΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΜΑΣ ΤΖΕΦΕΡΣΟΝ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 76 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΘΝΟΣ (Μέρος Β΄)
 του Γιώργου Γεωργή
 88 Ο «ΠΕΡΙΕΡΓΟΣ» ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΑΡΑΦΗ
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 95 ΣΙΛΒΙΟ ΜΠΕΡΛΟΥΣΚΟΝΙ. Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
του Βαγγέλη Γεωργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 108 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (Μέρος Α΄)
του Φίλιππου Φίλιππα
 112 Βιβλία και Ιστορία
Η Μεγάλη Εκκλησία εν αιχμαλωσία.

Γράφει και επιμελείται ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112  Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120  Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
122  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
123  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128  Γιατί το λέμε έτσι ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129  Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost