Περιοδικό Ιστορία
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Μια νοσταλγική και αποκαλυπτική βιογραφία της μεταπολεμικής γενιάς απο το '40 ως σήμερα...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

82 ΜΝΗΜΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

ΜΝΗΜΗ ΓΕΩΡΠΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

1869-2009:140 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ TON ΘΑΝΑΤΟ TOY


του ΖΗΣΙΜΟΥ X. ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ

0 Γεώργιος Σταύρος, έμπορος και τραπεζίτης οπό την Ήπειρο, οικονομικός, πολιτικός και κοινωνικός παράγοντας, είναι γνωστό ότι διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην οικονομική ζωή της νεότερης Ελλάδος. Φιλικός, αγωνιστής του 1821 και πληρεξούσιος σε επαναστατικές Εθνοσυνελεύσεις, χρημάτισε μέλος του Πανελληνίου, της τριμελούς Επιτροπής της Οικονομίας και της διοίκησης της Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας που σύστησε ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας. Κυρίως όμως υπήρξε ο ιδρυτής, ισόβιος διοικητής και βασικός ρυθμιστής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος γιο 28 συνεχή έτη (1841-1869), θέτοντας τις στέρεες βάσεις της και δημιουργώντας μια παράδοση που την ανέδειξε στον ισχυρότερο οικονομικό-πιστωτικό μηχανισμό του νεοελληνικού κράτους. 0 Γεώργιος Σταύρος υπήρξε χωρίς αμφιβολία η μεγαλύτερη τραπεζική φυσιογνωμία της νεότερης Ελλάδος με αξιόλογο κοινωνικό πολιτιστικό και φιλανθρωπικό έργο. Συγκαταλέγεται στις δραστήριες εκείνες προσωπικότητες που αμέσως μετά την απελευθέρωση προσπάθησαν να απαλλάξουν τον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό οπό το βαρύ οθωμανικό παρελθόν του και, με εργαλείο τον εκσυγχρονισμό των θεσμών, την οργανωμένη πίστη και το νόμισμα, να τον φέρουν εγγύτερο στην ευρωπαϊκή προοπτική.

ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ στα Ιωάννινα στις 2 Ιανουαρίου 1788. Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Σταύρου Ιωάννου-Τσαπαλάμου (†1823) και της Μπαλάσιως Κερασάρη. Ο πατέρας του σπουδασμένος στη Βιέννη, απ’ όπου ξεκίνησε την εμπορική του δραστηριότητα γύρω στο 1770, χρημάτισε για χρόνια οικονομικός σύμβουλος και γενικός εισπράκτορας του Αλή Πασά. Μεγαλέμπορος και τραπεζίτης, με αναπτυγμένο δίκτυο αντιπροσώπων από το Λιβόρνο, τη Φλωρεντία και τη Βιέννη μέχρι το Βουκουρέστι, το Μπρασόβ (Brasov) και το Σιμπίου (Sibiu) της Τρανσυλβανίας, υπήρξε επίσης επιφανές μέλος της ελληνικής κοινότητας της Βιέννης και αργότερα προεστός, οικονομικός διαχειριστής και δικαστής στην πόλη των Ιωαννίνων, με αξιόλογη κοινωνική δράση στην Ήπειρο και στη Βιέννη. Στήριξε τα γράμματα και όλες τις προσπάθειες των λογίων για την ανάπτυξη του πνευματικού επιπέδου του υπόδουλου γένους: συνέβαλε στην ίδρυση της Καπλανείου Σχολής το 1805, ενίσχυσε τα εκπαιδευτήρια των Ιωαννίνων και υπήρξε πολύτιμος συνεργάτης του Αδαμάντιου Κοραή. Το εκτεταμένο εμπορικό του δίκτυο αποτέλεσε το μέσο με το οποίο διακινούνταν τα βιβλία του σοφού διδασκάλου των Παρισίων την έκδοση των οποίων χρηματοδοτούσαν οι Ζωσιμάδες. Για αυτούς τους λόγους οι συμπολίτες του τον αποκαλούσαν «διηνεκή άρχοντα της παιδείας», προσδίδοντάς του το προσωνύμιο Τσαπαλάμος, δηλ. μεγάλος άρχοντας.

Η μητέρα του Γεωργίου Σταύρου, Μπαλάσιω, καταγόταν από γνωστή εμπορική οικογένεια της πόλης των Ιωαννίνων. Ήταν κόρη του μεγαλέμπορου Χριστόδουλου Κερασάρη και εξαδέλφη των Ζωσιμάδων. Ο Σταύρος είχε άλλα τέσσερα αδέλφια: τον Σωτήρη, την Αλεξάνδρα, την Αικατερίνη και την Ελένη. Την εποχή κατά την οποία, κάτω από τη στιβαρή διοίκηση του Τεπελενλή, τα Ιωάννινα φθάνουν στον κολοφώνα της ακμής τους («πρώτα στ’ άρματα, στα γρόσια και στα γράμματα»), ο μικρός Γεώργιος έχει την τύχη να μεγαλώνει σε μια ευκατάστατη οικογένεια κοντά στην Αυλή του περιβόητου βεζίρη μαζί με άλλους Έλληνες που ήταν, ή θα αποτελούσαν στο μέλλον, την ελληνική πνευματική και πολιτικοκοινωνική ελίτ (Αθανάσιος Ψαλίδας, Ιωάννης Βηλαράς, Ιωάννης Κωλέττης, Θεοδωράκης Γρίβας κ.ά.). Αφού λάβει τα πρώτα γράμματα στη γενέτειρά του, στη σχολή του Κοσμά Μπαλάνου και στην Καπλάνειο με διδάσκαλο τον Αθανάσιο Ψαλίδα, ο πατέρας του τον φέρνει, το 1803, στη Βιέννη για να συνεχίσει τις σπουδές του και να συμμετάσχει στην οικογενειακή εμπορική επιχείρηση που είχε συστηθεί στην πρωτεύουσα των Αψβούργων από το 1790. Ο Γεώργιος θα αποκτήσει ολοκληρωμένη μόρφωση στην Εμπορική Σχολή της Βιέννης, θα μάθει καλά τα γερμανικά, ιταλικά και γαλλικά, ενώ αργότερα θα μιλάει με ευχέρεια και την αγγλική γλώσσα.

Την περίοδο αυτή γνωρίστηκε με τον Ιωάννη Καποδίστρια, όταν αυτός έμεινε μερικές μέρες στη Βιέννη (Δεκέμβριος του 1808) στο μακρύ ταξίδι του από την Κέρκυρα προς την Αγία Πετρούπολη, όπου αναλάμβανε υπηρεσία στο διπλωματικό σώμα της Ρωσίας. Η γνωριμία των δύο ανδρών θα εξελιχθεί σε αλληλοεκτίμηση και φιλία που θα επηρεάσει τη μετέπειτα πορεία αμφοτέρων. Η παραμονή επίσης του Καποδίστρια στη Βιέννη, την εποχή του περιώνυμου Συνεδρίου (1814-15), έδωσε μία ακόμη ευκαιρία ανανέωσης της επαφής τους. Άλλωστε ο Σταύρος ήταν από τους πρώτους, μαζί με τους Άνθιμο Γαζή, Αλέξανδρο Βασιλείου, Γεώργιο Λεβέντη, Αλέξανδρο Στούρτζα, Ζηνόβιο Πωπ, Γεώργιο Ραζή, Δημήτριο Μόστρα κ.ά., που συμμετείχαν τότε με ενθουσιασμό στη «Φιλόμουσο Εταιρεία» της Βιέννης, η οποία ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Καποδίστρια και του μητροπολίτη Ουγγροβλαχίας Ιγνάτιου, με διακηρυγμένο σκοπό τη διενέργεια εράνων για σπουδές των Ελληνοπαίδων στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, αλλά με απώτερο στόχο τη σταδιακή προετοιμασία για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού.


Τον Ιούνιο του 1811 σε ηλικία 23 ετών αναλαμβάνει, μαζί με τους Δημήτριο Χαραμή και Μιχαήλ Μανούση, τον πατρικό εμπορικό-τραπεζικό οίκο στη Βιέννη, όταν ο πατέρας του εγκαθίσταται πλέον μόνιμα στα Ιωάννινα. Πέντε χρόνια αργότερα εκλέγεται επίτροπος στην ελληνική κοινότητα του Αγίου Γεωργίου της Βιέννης, ενώ την περίοδο 1820-1822 τον βρίσκουμε στη Βλαχία, στο Βουκουρέστι, στην Κροστάνδη και στο Σιμπίου. Με την έναρξη της επανάστασης οι περισσότεροι Έλληνες της Βιέννης έδειξαν στάση επιφυλακτική. Υπήρξαν όμως και εκείνοι, όπως ο Γαζής, ο Κούμας, ο Βλαστός, ο Κοκκινάκης, ο Σταύρος, ο Μανούσης, ο Λάσκαρης, ο Ευθυμιάδης, ο Δουδούμης, οι οποίοι αγκάλιασαν με πατριωτικό ενθουσιασμό την προσπάθεια αναγέννησης του έθνους, συμβάλλοντας ποικιλοτρόπως, υλικά και ηθικά, στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Ο Γεώργιος Σταύρος, μυημένος από καιρό στη Φιλική Εταιρεία, εγκαταλείπει σχεδόν τις εμπορικές του ασχολίες και πρωτοστατεί στην ενίσχυση του Αγώνα: ενθαρρύνει τη φιλελληνική δράση, χρηματοδοτεί αποστολές πολεμοφοδίων και όπλων, διατηρεί επαφές με εμπόρους, λογίους και κληρικούς της διασποράς που υποστηρίζουν την επανάσταση, έρχεται στην Αγία Πετρούπολη για να συμβουλευθεί τον Καποδίστρια «περί φρονιμωτέρας και γενικωτέρας διευθετήσεως του αγώνος». Στις αρχές του 1824 βρίσκεται στην Πίζα και αφού συνεννοείται με τον μητροπολίτη Ιγνάτιο αποφασίζει να κατέλθει στην Ελλάδα για να συμμετάσχει στον Αγώνα, αψηφώντας τους κινδύνους στους οποίους εξέθετε την οικογένειά του στην Ήπειρο. Εφοδιασμένος με μια συστατική επιστολή του Ιγνάτιου προς τον πρόεδρο του Εκτελεστικού Γεώργιο Κουντουριώτη, φθάνει τον Νοέμβριο του 1824 μέσω Ζακύνθου στο Ναύπλιο με όπλα, πολεμοφόδια και τροφές.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Μάϊος 2010 #503 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ ή/και ΠΑΙΔΟΦΥΛΑΓΜΑ
της Τασούλας Βερβενιώτη 
Διαβάστε περισσότερα >>
 15 ΤΟ «ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ» ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
του Ανδρέα Στεργίου
 25 ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ, 1948-1960
του Milan Ristovic 
 36 ΕΛΛΗΝΕΣ ΛΟΓΙΟΙ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ
της Κατερίνας Κοφφινά 
 46 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΘΝΟΣ. ΜΕΡΟΣ Α΄
του Γιώργου Γεωργή
Διαβάστε περισσότερα >>
 62 Ο ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΤΑΓΟΣ
του Γεράσιμου Ρηγάτου
 72 ΣΕΡΙΦΟΣ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 82 ΜΝΗΜΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
του Ζήσιμου Χ. Συνοδινού
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 ΟΡΣΟΝ ΓΟΥΕΛΣ
 του Φίλιππου Φιλίππου
 100 ΣΤΡΑΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ – ΤΕΡΙΑΝΤ
της Ασπασίας Παπαλόη
 108 ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ 
120 Τέχνη και πολιτισμός  2ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ 
122 Θέατρο και Ιστορία  ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ 
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ 
128 Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ 
129 Το Σταυρόλεξο  του 21ου αιώνα  ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost