Περιοδικό Ιστορία
Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΑΣ
Καταστάσεις κωμικά σουρεαλιστικές αλλά και βγαλμένες κατευθείαν μέσα από την καρδιά ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

46 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΘΝΟΣ. ΜΕΡΟΣ Α΄

Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΑΠΟ TO ΓΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΘΝΟΣ

Μέρος Α'                                                      του γιώργου γεωργή

To κυπριακό εθνικό κίνημα έχει τις αφετηρίες του στον ύστερο ελληνικό διαφωτισμό και στις διεργασίες ταύτισης του γένους με το έθνος. Οι χριστιανοί της Κύπρου θεωρούσαν πάντοτε τον εαυτό τους τμήμα του ελληνικού γένους, την ανάσταση και απελευθέρωση του οποίου προσδοκούσαν όπως και όλοι οι υπόλοιποι Έλληνες που διαβιούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τον συνδετικό κρίκο με το γένος πρόσφεραν η ορθόδοξη πίστη και η ελληνική γλώσσα.


TA MHNYMATA της Γαλλικής Επανάστασης και η προβολή της ιδέας του έθνους-κράτους συνετέλεσαν στην βαθμιαία μετατόπιση των προσανατολισμών και των οραματισμών από το γένος στο έθνος. Επίκεντρο του γένους ήταν η Κωνσταντινούπολη, οπού έδρευε η κεφαλή της Ορθοδοξίας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης, κεφαλή και εθνάρχης όλων των υπόδουλων. Με την ελληνική επανάσταση το ιδεατό ελληνικό κέντρο μετατοπίζεται νοτιότερα και οι εξεγερμένοι Έλληνες διεκδικούν την εμφάνιση και αποδοχή τους ως έθνος. Με την ίδρυση του ελληνικού κράτους και τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Αθήνα, ο άξονας των ελληνικών προσανατολισμών μετατοπίζεται. Η Αθήνα διεκδικεί και επιβάλλει το ρόλο του εθνικού κέντρου και της μητρόπολης του Ελληνισμού. Ήταν ένας ρεαλιστικότερος προσανατολισμός από το ρομαντικό όνειρο της αναβίωσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη. Εξάλλου ο προγονισμός, η αρχαιολατρία και η προσπάθεια για κατάδειξη της αδιάσπαστης συνέχειας της ελληνικής φυλής, σε συνάρτηση με την υποβάθμιση της σημασίας του μεσαιωνικού Ελληνισμού υπηρετούσαν περισσότερο τον εθνοκεντρισμό του νέου κράτους. Οι εξελίξεις αυτές συμπαρέσυραν και τον υπόδουλο Ελληνισμό. Την Αγια-Σοφιά αντικατέστησε η Ακρόπολη. Προς αυτήν ατενίζουν οι απανταχού Έλληνες και περισσότερο επίμονα οι υπόδουλοι.

Ο κυπριακός εθνικισμός

Φορείς του εθνικού κινήματος στην Κύπρο ήταν ο ανώτερος κλήρος, που εύκολα εγκατέλειψε το Φανάρι για να στραφεί προς την Αθήνα -σ' αυτό συντελούσε και το αυτοκέφαλο της κυπριακής Εκκλησίας και η παραδοσιακή ανεξαρτησία της από το Πατριαρχείο- οι έλληνες δάσκαλοι που μετακαλούνταν από την Ελλάδα για να διδάξουν στα ελληνικά σχολεία, οι κύπριοι απόφοιτοι του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου των Αθηνών, που από την ίδρυση του είχε στρατευθεί στο φωτισμό των υπόδουλων Ελλήνων, η πλούσια και πολυπληθής επτανησιακή παροικία, τα μέλη της οποίας μετά την Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα δρούσαν ως προνομιούχοι Έλληνες υπήκοοι, προστατευόμενοι από τις διομολογήσεις σ' όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και οι παλαιοί κύπριοι αγωνιστές του 1821, οι οποίοι, παρόλο που μετά την επιστροφή τους στην Κύπρο είχαν εξαναγκαστεί να αποβάλουν την ελληνική υπηκοότητα, απολάμβαναν μεγάλου σεβασμού ανάμεσα στους ντόπιους.

Μετά την κατάληψη της Κύπρου από τους Άγγλους εγκαταστάθηκε στο νησί μια ευάριθμη ομάδα ελλήνων από τη μητροπολιτική Ελλάδα, οι οποίοι διέπρεψαν ως επιστήμονες και επιχειρηματίες και ανέπτυξαν έντονη εθνική δράση. Ανάμεσά τους οι Γεώργιος και Κωνσταντίνος Διανέλλος και Ιωάννης Βεργόπουλος από το Πήλιο, που αναδείχτηκαν σε μεγάλους οικονομικούς παράγοντες, ο γιατρός Φίλιος Ζαννέτος από τη Λακωνία, ο οποίος διετέλεσε δήμαρχος Λάρνακας και βουλευτής στο Νομοθετικό Συμβούλιο, ο μαθηματικός και δημοσιογράφος Νικόλαος Καταλάνος, που αναμείχθηκε έντονα στις πολιτικές διαμάχες και υπήρξε από τους στυλοβάτες του κυπριακού εθνικισμού και άλλοι. Όλοι αυτοί συνέβαλαν στην προώθηση της ελληνικής ιδέας στην Κύπρο και το αίτημα της Ένωσης υιοθετήθηκε νωρίς από πλατειές αστικές και αγροτικές μάζες.

Ο ενωτικός προσανατολισμός των Ελλήνων της Κύπρου, που άρχισε να διαμορφώνεται αμέσως μετά την ελληνική επανάσταση, παγιώθηκε στο διάστημα της επόμενης πεντηκονταετίας, την περίοδο δηλαδή της ύστερης Τουρκοκρατίας. Η πρώτη ευκαιρία για δημόσια εκδήλωση των αισθημάτων των Κυπρίων δόθηκε το 1846, με την ίδρυση ελληνικού προξενείου στη Λάρνακα. Η τελετή έπαρσης για πρώτη φορά της ελληνικής σημαίας στο νησί έδωσε την ευκαιρία για θερμές εκδηλώσεις υπέρ της Ελλάδας. 0 πρώτος έλληνας πρόξενος Δημήτριος Μαργαρίτης ανέφερε προς το υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας ότι το γεγονός «θα αφήσει εποχή εις τα χρονικά της χώρας» και ότι «εξαιρέσει των μουσουλμάνων όλος ο κόσμος με την καρδίαν του μέτεσχε της χαράς, η οποία εσημειώθη κατά την εμφάνισιν των χρωμάτων της σημαίας της ενδόξου ημών ανεξαρτησίας». Δεν παρέλειψε μάλιστα να σημειώσει ότι «εστάθη αδύνατον να περιστείλω την ορμήν και τον ενθουσιασμόν των ενταύθα ομογενών, οίτινες κατά δυστυχίαν εκτίθενται με βλάβην των συμφερόντων αυτών». Μάρτυρας του εθνικού ενθουσιασμού ο πρόξενος της Γαλλίας ενημέρωνε τον γάλλο πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη ότι «ο πληθυσμός της Κύπρου, όστις είναι ελληνικός κατά τα τέσσερα πέμτπα, διαλαλεί μεγαλοφώνως της ευχαρίστησιν του βλέπων την ελληνικήν σημαίαν να καταλαμβάνει θέσιν μεταξύ των σημαιών των ενταύθα αντιπροσωπευομένων Δυνάμεων». Δέκα χρόνια αργότερα ο διάδοχός του στο προξενικό αξίωμα γίνεται επίσημα διερμηνευτής των εθνικών πόθων των Κυπρίων προς το εθνικό κέντρο γράφοντας, όπως ήδη αναφέρθηκε, στον προϊστάμενό του υπουργό των Εξωτερικών ότι οι Κύπριοι «μετά της Ελλάδος ελπίζουσι να ενωθή η πατρίς των όταν η θεία πρόνοια ευδοκιμήσει και αι κραταιαί της Ευρώπης Δυνάμεις εγκρίνουν την συμπλήρωσιν του μεγάλου έργου το οποίον ανεδέχθησαν, της απελευθερώσεως όλης της Ελλάδος, υπέρ της οποίας και οι δυστυχείς Κύπριοι και πολλά έπραξαν και πολλά έπαθον».

Το αίσθημα της ελληνικότητας ήταν εξίσου βαθύ ανάμεσα στους Κυπρίους, όπως και στους κατοίκους της Πελοποννήσου, της Κρήτης και της Αττικής που διετέλεσαν κάτω από τον τουρκικό ζυγό για ίδια περίπου χρονική περίοδο. Γι’ αυτό η άποψη ότι οι Κύπριοι, ύστερα από αιώνες δουλείας και διαβιώνοντας κάτω από καθεστώτα πλήρους πολιτικής υποτέλειας, οικονομικής εξαθλίωσης και πολιτικής ταπείνωσης αφέθηκαν στην θαλπωρή ενός ενδόξου παρελθόντος και υιοθέτησαν με ευγνωμοσύνη και παραφορά τη θεωρία της αδιάλειπτης εθνικής τους συνέπειας, που επιτρέπει το συμπέρασμα ότι οι Κύπριοι για «αιώνες απόκληροι και νόθοι, απέκτησαν καθαρούς και περίοπτους προγόνους, τους Έλληνες» υπηρετεί ετεrοχρονισμένες ιστορικοπολιτικές σκοπιμότητες και ιδεολογήματα και φαλκιδεύει την μελέτη του κυπριακού εθνικισμού με μια κυπροκεντρική προσέγγιση του, υιοθετώντας υστερόχρονα όλα τα επιχειρήματα της αποικιακής αγγλικής διακυβέρνησης, που στήριξε την πολεμική της κατά του εθνικού κινήματος στην άποψη ότι οι Χριστιανοί της Κύπρου δεν ήσαν γνήσιοι Έλληνες.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Μάϊος 2010 #503 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ ή/και ΠΑΙΔΟΦΥΛΑΓΜΑ
της Τασούλας Βερβενιώτη 
Διαβάστε περισσότερα >>
 15 ΤΟ «ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ» ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
του Ανδρέα Στεργίου
 25 ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ, 1948-1960
του Milan Ristovic 
 36 ΕΛΛΗΝΕΣ ΛΟΓΙΟΙ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ
της Κατερίνας Κοφφινά 
 46 Η ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΘΝΟΣ. ΜΕΡΟΣ Α΄
του Γιώργου Γεωργή
Διαβάστε περισσότερα >>
 62 Ο ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΤΑΓΟΣ
του Γεράσιμου Ρηγάτου
 72 ΣΕΡΙΦΟΣ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 82 ΜΝΗΜΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
του Ζήσιμου Χ. Συνοδινού
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 ΟΡΣΟΝ ΓΟΥΕΛΣ
 του Φίλιππου Φιλίππου
 100 ΣΤΡΑΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ – ΤΕΡΙΑΝΤ
της Ασπασίας Παπαλόη
 108 ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ 
120 Τέχνη και πολιτισμός  2ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ 
122 Θέατρο και Ιστορία  ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ 
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ 
128 Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ 
129 Το Σταυρόλεξο  του 21ου αιώνα  ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost