Περιοδικό Ιστορία
ΠΑΡΙΣΙ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Από τους Παρίσιους, τους πρώτους κατοίκους της πόλης που φοβούνταν μήπως «τους πέσει ο ουρανός στο..
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

90 ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΙΔΕΑ

TO KINHMA TOY ΙΔΕΑ

του ΓΙΑΝΝΗ ΡΑΓΚΟΥ

Το πραξικόπημα (κίνημα), to οποίο αποπειράθηκαν να πραγματοποιήσουν ανώτεροι και ανώτατοι αξιωματικοί το βράδυ της 30ής προς 31η Μαΐου 1951, αποτέλεσε τη θεαματικότερη ενέργεια της παραστρατιωτικής οργάνωσης ΙΔΕΑ που δρούσε παρασκηνιακά στον ελληνικό στρατό για περισσότερα από επτά χρόνια και ταυτόχρονα την εκκίνηση για την «ανάταξη» του πολιτικού σκηνικού στην Ελλάδα, με την ανάδυση του «πολιτικού άστρου» του Αλέξανδρου Παπάγου.


ΤΙΣ ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΕΣ ώρες της 29ης Μαΐου και τις πρωινές της 30ής Μαΐου 1951 η κίνηση ανάμεσα στα ανάκτορα και στο πολιτικό γραφείο του πρωθυπουργού είναι ασυνήθιστη. Στο διάστημα αυτό πραγματοποιούνται συνεχείς και αλληλοδιάδοχες συναντήσεις μεταξύ του πρωθυπουργού Σοφοκλή Βενιζέλου και του βασιλιά Παύλου, καθώς και του αρχιστράτηγου του ελληνικού στρατού Αλέξανδρου Παπάγου με τους δύο ανώτερους πολιτειακούς παράγοντες. Το μεσημέρι της 30ής Μαΐου, οι πολιτικοί συντάκτες αντιλαμβάνονται πως κάτι «έκτακτο» συμβαίνει και συγκεντρώνονται έξω από τα Ανάκτορα.

Την ίδια περίπου ώρα στα γραφεία του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) στα Παλαιά Ανάκτορα ολοκληρώνονται οι τριήμερες εργασίες του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου (ΑΣΣ), όπου συμμετέχει σύσσωμη η στρατιωτική ηγεσία της χώρας. Ο Παπάγος επιστρέφει από τα ανάκτορα και ανακοινώνει κατ' ιδίαν στον αντιστράτηγο Στ. Κιτριλάκη, τον υποστράτηγο Κωνσταντίνο Δόβα και τον ταξίαρχο Θ. Παπαθανασιάδη ότι έχει υποβάλει την παραίτησή του από την αρχιστρατηγία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η είδηση «σκάει σαν βόμβα» και ο Κιτριλάκης αναλαμβάνει να τη μεταφέρει σε άλλους ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς. Ορίζεται νέα συνεδρίαση της στρατιωτικής ηγεσίας για τις 5 το απόγευμα, με αποκλειστικό θέμα την παραίτηση του αρχιστράτηγου.

Στη σύσκεψη αυτή οι στρατηγοί αποφασίζουν να ασκήσουν πίεση τόσο προς τον Παπάγο να ανακαλέσει την παραίτησή του όσο και προς τον πρωθυπουργό να μην την κάνει δεκτή. Προς τον σκοπό αυτόν, στο σπίτι του πρώτου στην Εκάλη μεταβαίνει αντιπροσωπία αποτελούμενη από τους αντιστράτηγους Θρασύβουλος Τσακαλώτο, Θ. Γρηγορόπουλο και Δ. Τσιγγούνη. Ο Παπάγος παραμένει αμετακίνητος στην απόφασή του, αλλά τους διαβεβαιώνει ότι δεν παραιτήθηκε προκειμένου να πολιτευθεί. Αμέσως μετά οι δύο πρώτοι αντιστράτηγοι μαζί με τον συνάδελφό τους Μανιδάκη επισκέπτονται τον πρωθυπουργό ζητώντας του να καθυστερήσει την ανακοίνωση της παραίτησης για 24 ώρες. Ο Βενιζέλος συμφωνεί υπό την προϋπόθεση να δεχτεί και ο Παπάγος, αλλά ο τελευταίος είναι ανένδοτος. Οι τρεις αντιστράτηγοι επιστρέφουν άπρακτοι στα γραφεία του ΓΕΣ και ανακοινώνουν στους άλλους τις εξελίξεις.

Λίγη ώρα αργότερα ο Βενιζέλος καλεί στο γραφείο του τους δημοσιογράφους, ανακοινώνοντας ότι «ο Αρχιστράτηγος κ. Παπάγος υπέβαλε χθες την 29ην τρέχοντος την παραίτησίν του. Τόσον ο Βασιλεύς, όσον και η Κυβέρνησις δι' εμού προσεπαθήσαμεν να μεταπείσωμεν τον στρατάρχην. Δυστυχώς η απόφασίς του είναι ανέκκλητος. Ηναγκάσθη ένεκα τούτου η κυβέρνησις μετά μεγάλης λύπης να την αποδεχθή, διότι στηρίζεται εις λόγους υγείας, οίτινες δεν επιτρέπουν εις τον στρατάρχην να συνεχίση προς το παρόν το γόνιμον αλλά επίμοχθον έργον του. Εκφράζω την βαθυτάτην λύπην, διότι εις τόσον κρισίμους στιγμάς αι ένοπλοι δυνάμεις της χώρας στερούνται των πολυτίμων υπηρεσιών του».

Παράλληλα ο πρωθυπουργός δίνει στη δημοσιότητα και επιστολή του βασιλιά Παύλου προς τον στρατάρχη όπου μεταξύ άλλων σημειώνεται:

«Φίλε Στρατάρχα,

Με βαθείαν λύπην σας απευθύνω την παρούσαν επιστολήν κατόπιν της σημερινής συνομιλίας περί την διά λόγους υγείας παραίτησιν υμών εκ της Αρχιστρατηγίας των ενόπλων δυνάμεων την οποίαν υπεβάλατε χθες προς τον κ.  Υπουργόν της  Ο Αλέξανδρος Εθνικής Αμύνης. Κατά την συνομιλίαν μας Παπάγος, ως προσεπάθησα διά παντός τρόπου να σας αρχιστράτηγος, μεταπείσω και επί πλέον της προσωπικής μου γνώμης και των αισθημάτων μου σας ανέπτυξα και όλους του λόγους οίτινες επέ  του στρατού, βαλον την παραμονήν σας επίκεφαλής του κάπου στη κατά ξηράν στρατού, του στόλου και της αεροπορίας. Δυστυχώς διεπίστωσα ότι η απόφασις υμών είναι ανέκκλητος [...]».                

Στις 10.15΄ το βράδυ η είδηση μεταδίδεται από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών προκαλώντας κατάπληξη στους πολίτες και αναστάτωση στο στράτευμα. Είναι η αρχή μιας μακράς νύχτας…


Τι προηγήθηκε

Οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν «κεραυνό εν αιθρία». Οι διαδικασίες που οδήγησαν στην παραίτηση του Παπάγου έχουν ουσιαστικά ξεκινήσει από το 1949, με τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου. To αναβαθμισμένο κύρος του Παπάγου, που έχει αναλάβει την αρχιστρατηγία από τον Ιανουάριο εκείνου του έτους, έχει διαμορφώσει σταδιακά μια άτυπη «κίνηση» για την κάθοδό του στην πολιτική, στην οποία συμμετέχουν πολλοί βουλευτές του «Λαϊκού Κόμματος», ο Σπύρος Μαρκεζίνης, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, κεντρώοι πολιτικοί και μεγάλο τμήμα των αξιωματικών του στρατού. Τα Ανάκτορα αντιδρούν σε μια τέτοια προοπτική και μάλιστα αποτρέπουν τη συμμετοχή του αρχιστράτηγου στις πρώτες μετεμφυλιοπολεμικές εκλογές (5 Μαρτίου 1950).

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Απρίλιος 2010 #502 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ
του Φίλιππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 22 Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
του Νίκου Κ. Κυριαζή
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 ΤΙΒΕΡΙΟΣ ΚΑΙ ΓΑΪΟΣ ΓΡΑΚΧΟΣ
του Γεωργίου Χ. Βούλγαρη
 40 ΓΚΕΟΡΓΚ ΦΡΗΝΤΡΙΧ ΧΑΙΝΤΕΛ (1685-1759)
του Κώστα Καρδάμη
 50 Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΗΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
του Γεράσιμου Γ. Ζώρα
 64 Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΔΙΕΘΝΗ ΤΥΠΟ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 78 ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΤΗΣ ΜΠΥΡΑΡΙΑΣ (8-9 Νοεμβρίου 1923)
του Γεωργίου Αθανασάτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΙΔΕΑ
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 101 ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΒΕΑΚΗΣ
της Καλλιόπης Ραπανάκη
 108 ΑΪΤΗ. ΜΙΑ ΧΩΡΑ ΣΥΝΩΝΥΜΗ ΜΕ ΤΗ ΜΑΓΕΙΑ ΒΟΥΝΤΟΥ
του Φίλιππου Φίλιππα
 111 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
118 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
120 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122 Μουσική και Ιστορία ΑΛΕΞΙΟΣ Γ.Κ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost