Περιοδικό Ιστορία
ΓΟΥΛΦ ΧΟΛ (Τόμος Α')
Η Αγγλία των Τιδόρ τη δεκαετία του 1520 βρίσκεται στα πρόθυρα του χάους...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

78 ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΤΗΣ ΜΠΥΡΑΡΙΑΣ (8-9 Νοεμβρίου 1923)

TO ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΤΗΣ ΜΠΙΡΑΡΙΑΣ (8-9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1923)

του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΑΤΟΥ

Η 8η Νοεμβρίου 1923 αποδείχτηκε το επώδυνο σημείο καμπής για τον Αδόλφο Χίτλερ και το ναζιστικό κίνημα στην πορεία προς την ανάληψη της εξουσίας στη Γερμανία. Μετά τα γεγονότα του μερόνυχτου εκείνου κανείς πλέον δεν μπορούσε να προβλέψει τίποτα καλό ούτε για τον ίδιο ούτε για το κίνημά του. Το κοινό τέλος τους ήταν αναμενόμενο, χωρίς αμφιβολία, ακόμη και για τον πιο έμπειρο παρατηρητή της ιστορικής δίνης. Όσο όμως ακολούθησαν κατά του επόμενους μήνες και έτη στη γερμανική πολιτική σκηνή τελικά διέψευσαν κάθε δυνατή πρόβλεψη. Το τι διημείφθη πριν και κατά τη διάρκεια του μερόνυχτου εκείνου στο παγωμένο Μόναχο, όπου ήρθαν αντιμέτωποι πρόσωπο με πρόσωπο, έστω και πρωτόλεια, ο εθνικοσοσιαλιστικός ριζοσπαστισμός και το αστικό συντηρητικό κράτος χρήζει του δικού του μεριδίου ιστορικής μνείας.

Ένα απρόσμενο δυσάρεστο γεγονός τον Ιανουάριο του 1923 έμελλε να συμβάλλει στη σύσφιξη της γερμανικής εθνικής ενότητας: Στις 11 του μηνός η Γαλλία εισέβαλε με τα στρατεύματά της και κατέλαβε τη βιομηχανική περιοχή του Ρουρ, προκειμένου να διασφαλίσει την καταβολή των γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων που τις είχαν επιδικαστεί από τη Συνθήκη των Βερσαλιών και μέρος των οποίων, κυρίως αυτό που αφορούσε τις αποζημιώσεις σε άνθρακα, αδυνατούσε η Γερμανία να καταβάλει. Λίγο νωρίτερα στο Παρίσι οι συμμαχικές κυβερνήσεις είχαν απορρίψει αίτημα του καγκελάριου του Ράιχ, Βίλχελμ Κούνο, για ένα μορατόριουμ δύο ετών σε ό,τι αφορούσε την καταβολή των αποζημιώσεων αυτών. Η βιομηχανική καρδιά της Γερμανίας, που εφοδίαζε τη χώρα με τα τέσσερα πέμπτα της παραγωγής της σε άνθρακα και χάλυβα, είχε αποκοπεί από την υπόλοιπη επικράτεια. Το απροσδόκητο γεγονός της επιβολής ξένης κατοχής στο Ρουρ λειτούργησε ως επιταχυντής για τη δημιουργία ενός μετώπου εθνικής ενότητας, απότοκο της εθνικής οργής που διαπέρασε όλα τα κοινωνικά στρώματα, καθώς εκτεινόταν από τους Σοσιαλδημοκράτες μέχρι τους Γερμανούς Εθνικιστές. Στις 13 Ιανουαρίου η γερμανική κυβέρνηση εξήγγειλε μια καμπάνια «παθητικής αντίστασης» ενάντια στην κατοχή της περιοχής του Ρουρ, η οποία βρήκε ευρεία λαϊκή απήχηση. Οι εργάτες του Ρουρ κήρυξαν γενική απεργία λαμβάνοντας ταυτόχρονα οικονομική ενίσχυση από την κυβέρνηση του Βερολίνου. Με τη βοήθεια του στρατού οργανώθηκαν δολιοφθορές και ανταρτοπόλεμος. Οι Γάλλοι αντέδρασαν με συλλήψεις, φυλακίσεις, ακόμη και θανατικές καταδίκες. Κανένας τροχός, ωστόσο, δε γύρισε στο Ρουρ. Η νέα «εθνική ενότητα», που θύμιζε τη «συμφιλίωση των πολιτών» του 1914 και παραμέριζε τις ταξικές και ιδεολογικές συγκρούσεις εν όψει της επιβληθείσης εθνικής ταπείνωσης, ήταν πιθανό να δημιουργούσε πολιτικό πρόβλημα στους Εθνικοσοσιαλιστές. Η λαϊκή διαμαρτυρία και η συσπείρωση γύρω από την κεντρική κυβέρνηση μπορούσε να πάρει τον άνεμο από τα πανιά του κινήματος τους και να καταστήσει την πατριωτική ρητορική τους κενή περιεχομένου. Ο Αδόλφος Χίτλερ, που είχε διαγνώσει τον κίνδυνο αυτό, δεν δίστασε να χαράξει εκ νέου την πολιτική τακτική που θα ακολουθούσε το κίνημά του, αξιοποιώντας τελικά τη γαλλική κατοχή προς όφελος των στόχων του. Την ίδια μέρα της γαλλικής εισβολής ο Χίτλερ μίλησε στο κατάμεστο Circus Krone: «Κάτω οι εγκληματίες του Νοεμβρίου», ήταν το σύνθημά του, αναφερόμενος στη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση του Βερολίνου. Αυτό το σλόγκαν έδειχνε τη γραμμή που θα ακολουθούσε απέναντι στην κατοχή του Ρουρ και θα αποτελούσε εφεξής τη μόνιμη επωδό στις ομιλίες του. Εναντίον ενός ισχυρού ρεύματος που είχε συμπαρασύρει σχεδόν το σύνολο της κοινής γνώμης ο Χίτλερ τόλμησε να ακολουθήσει μία καθαρά αντιδημοφιλή γραμμή. Γι’ αυτόν ο πραγματικός εχθρός βρισκόταν εντός των τειχών. Σύμφωνα με το κήρυγμά του, εκείνοι που έφταιγαν για την αδυναμία του έθνους, η οποία και εξέθρεψε τη γαλλική αλαζονεία, ήταν ο μαρξισμός, η δημοκρατία, ο διεθνισμός και πίσω από όλα αυτά η δύναμη των Εβραίων. 0 Χίτλερ διακήρυξε ρητά ότι περιφρονούσε τη νέα «εθνική ενότητα» και απείλησε με διαγραφή όλα τα μέλη του κόμματός του που θα συμμετείχαν σε αυτήν. Οι υποστηρικτές του τα έχασαν για μια στιγμή. Η άρνησή του αυτή μπορεί και να σήμαινε τη συρρίκνωση του κόμματος ή και το οριστικό του τέλος. Αποδείχτηκε, ωστόσο, ότι η ριψοκίνδυνη αυτή τακτική έφερε καρπούς.

«Οι εγκληματίες του Νοεμβρίου»

Η προπαγάνδα του Χίτλερ δεν ήταν καθόλου τυχαία: Η μόλις συσταθείσα κυβέρνηση των σοσιαλδημοκρατών ήταν όχι μόνο εκείνη που τελικά υπέγραψε την ανακωχή του Α' Παγκοσμίου Πολέμου με τους Συμμάχους στις 11 Νοεμβρίου 1918 (μια ανακωχή που ισοδυναμούσε με συνθηκολόγηση), αλλά και εκείνη που κλήθηκε να υπογράψει την ταπεινωτική Συνθήκη Ειρήνης που ακολούθησε την ανακωχή αυτή. Η υπογραφή τής -άκρως απαραίτητης για τον εξουθενωμένο γερμανικό λαό και στρατό- ανακωχής του Νοεμβρίου έδωσε το πρόσχημα στους Γερμανούς στρατηγούς, που ήταν και οι υπεύθυνοι της ήττας, να ισχυριστούν ότι οι νέοι πολιτικοί πρόδωσαν έναν πόλεμο που θα μπορούσε να κερδηθεί από το ένδοξο στράτευμα, δημιουργώντας έτσι τον μύθο του «πισώπλατου μαχαιρώματος». Όταν δε οι όροι της αναμενόμενης συνθήκης ανακοινώθηκαν από τους Συμμάχους, χωρίς μάλιστα αυτοί να προβούν προηγουμένως σε διαπραγματεύσεις με τη Γερμανία, και δημοσιεύτηκαν την 7η Μαΐου του 1919, προκλήθηκε η μαζική οργή και η οργανωμένη διαμαρτυρία του γερμανικού λαού σε ολόκληρη τη χώρα. Ο τότε Σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Φίλιππος Σάιντεμαν, που πολύ πρόσφατα είχε ανέλθει στο αξίωμά του ως ο πρώτος καγκελάριος της νεοφώτιστης Δημοκρατίας της Βαϋμάρης, αναφώνησε: «Είθε να παραλύσει το χέρι που θα υπογράψει αυτή τη συνθήκη».

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Απρίλιος 2010 #502 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ
του Φίλιππου Προέδρου
Διαβάστε περισσότερα >>
 22 Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
του Νίκου Κ. Κυριαζή
Διαβάστε περισσότερα >>
 32 ΤΙΒΕΡΙΟΣ ΚΑΙ ΓΑΪΟΣ ΓΡΑΚΧΟΣ
του Γεωργίου Χ. Βούλγαρη
 40 ΓΚΕΟΡΓΚ ΦΡΗΝΤΡΙΧ ΧΑΙΝΤΕΛ (1685-1759)
του Κώστα Καρδάμη
 50 Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΗΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
του Γεράσιμου Γ. Ζώρα
 64 Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΔΙΕΘΝΗ ΤΥΠΟ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
 78 ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΤΗΣ ΜΠΥΡΑΡΙΑΣ (8-9 Νοεμβρίου 1923)
του Γεωργίου Αθανασάτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 90 ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΙΔΕΑ
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 101 ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΒΕΑΚΗΣ
της Καλλιόπης Ραπανάκη
 108 ΑΪΤΗ. ΜΙΑ ΧΩΡΑ ΣΥΝΩΝΥΜΗ ΜΕ ΤΗ ΜΑΓΕΙΑ ΒΟΥΝΤΟΥ
του Φίλιππου Φίλιππα
 111 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
118 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
120 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122 Μουσική και Ιστορία ΑΛΕΞΙΟΣ Γ.Κ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ
124 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
128 Γιατί το λέμε έτσι;ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
129 Το Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost