Περιοδικό Ιστορία
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Μια νοσταλγική και αποκαλυπτική βιογραφία της μεταπολεμικής γενιάς απο το '40 ως σήμερα...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

6 1939: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ, 2009: Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

1939: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ 2009: Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Παραλληλισμοί ως προς τη «διαχείριση της μνήμης και της λήθης» σε Ισπανία και Ελλάδα
του ΔΗΜΗΤΡΗ Ε.ΦΙΛΙΠΠΗ

«Ένα πράγμα μόνο δεν υπάρχει. Είναι η λήθη» Χόρχε Λουίς Μπόρχες Την 17η Ιουλίου 1936, στο ισπανικό Μαρόκο, «χτύπησε η καμπάνα» για την Ισπανία. Το πραξικόπημα του 42χρονου τότε στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο και των 44 συνεργατών του, που στασίασαν εναντίον της νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης, ήταν ένα γεγονός που σημάδεψε την ευρωπαϊκή Ιστορία του 20ού αιώνα. Ο μακροχρόνιος εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στην επονομαζόμενη «Δημοκρατική» ή «Ερυθρά Ισπανία» του κυβερνώντος αριστερού συνασπισμού του Λαϊκού Μετώπου από τη μία και στην αυτοαποκαλούμενη «Εθνική Ισπανία» του κινήματος Φράνκο από την άλλη ήταν αναμφίβολα ο πιο πολυαίμακτος εμφύλιος του περασμένου αιώνα. Οι αριθμοί, οι στατιστικές και οι συγκρίσεις έχουν βεβαίως τη σημασία τους. Πώς όμως προσμετράται σε όποιο, ούτως ή άλλως εφιαλτικό, μέγεθος εκείνο το σύνθημα-ωδή προς τον θάνατο «Viva la muerte!» (Ζήτω ο θάνατος!), αδιάψευστο δείγμα ότι περίσσεψαν εκατέρωθεν η αυτοθυσία και η γενναιότητα των πεσόντων μαχητών; Και επρόκειτο για εκατοντάδες χιλιάδες Ισπανών (στρατιωτών και αμάχων), αλλά και για χιλιάδες υπηκόους άλλων κρατών που έσπευσαν ως εθελοντές να επανδρώσουν είτε τις Διεθνείς Ταξιαρχίες (συντριπτικά περισσότεροι αυτοί) είτε τις δυνάμεις του Φράνκο3.

Ο ΙΣΠΑΝΙΚΟΣ εμφύλιος, αν και περιορίστηκε στρατιωτικά στην Ιβηρική, σηματοδότησε την ένοπλη αντιπαράθεση των βασικών πολιτικών ιδεολογιών του 20ού αιώνα: της φιλελεύθερης δημοκρατίας, του κομμουνισμού και του φασισμού. Ανεξάρτητα από το πολίτευμά τους, όλες οι τότε μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις αλλά και όλες ανεξαιρέτως οι ευρωπαϊκές χώρες ενεπλάκησαν, εμμέσως ή αμέσως, στον πόλεμο της Ισπανίας. Εξαιτίας της διεθνούς εμπλοκής και των πολλαπλών επιπτώσεών του ο ισπανικός πόλεμος αποτέλεσε το προοίμιο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς κατά τη διάρκειά του εφαρμόστηκαν νέες μέθοδοι πολεμικών επιχειρήσεων, δοκιμάστηκαν όπλα νέας τεχνολογίας ενώ παράλληλα εξαντλήθηκε όλος ο παλαιού τύπου εξοπλισμός, τον οποίο ξεπούλησαν λαθραία στην εμπόλεμη Ισπανία φασιστικά ή «φασίζοντα» καθεστώτα (όπως η ναζιστική Γερμανία ή η Ελλάδα της 4ης Αυγούστου), ολοκληρωτικά καθεστώτα (όπως η ΕΣΣΔ του Στάλιν), φιλελεύθερες δημοκρατικές χώρες (όπως η Αγγλία), αλλά και χώρες της Λατινικής Αμερικής (όπως το Μεξικό). Η λεγόμενη διεθνής συμφωνία της μη επεμβάσεως στο ισπανικό ζήτημα, που είχε συναφθεί ήδη από το φθινόπωρο του 1936, καταστρατηγήθηκε εξαρχής, όπως καταδεικνυόταν από το εκτεταμένο λαθρεμπόριο όπλων αλλά και από τη συνεχή άφιξη των ξένων εθελοντών. Το βέβαιο είναι ότι το στρατόπεδο του Φράνκο επικράτησε τελικά χάρη στην ομοψυχία και στη σύμπνοιά του (ο αντίπαλος υστέρησε απελπιστικά σε αυτόν τον τομέα), αλλά και χάρη στην αποτελεσματικότητα που του εξασφάλισαν οι δυνάμεις του Μουσολίνι και η αεροπορική χιτλερική λεγεώνα «Κόνδωρ», η οποία και επέφερε το πιο σφοδρό και καίριο χτύπημα με τον βομβαρδισμό της βασκικής πόλης Γκερνίκα στις 26.4.1937, χωρίς ο αντίπαλος να καταφέρει, εφεξής, να αντιπαραθέσει αντίστοιχο στρατιωτικό πλήγμα, όπως παρεμπιπτόντως και συν τοις άλλοις «υπενθυμίζει» το ομώνυμο εικαστικό αριστούργημα του Πικάσο.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Φεβρουάριος 2010 #500 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 1939: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ, 2009: Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
του Δημήτρη Ε. Φιλιππή
Διαβάστε περισσότερα >>
 18 Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΙΣΠΑΝΙΩΝ
του Κώστα Κατσούδα
Διαβάστε περισσότερα >>
 28 Ο ΙΣΠΑΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
του Χουλιάν Κασανόβα
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 Ο ΙΣΠΑΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ του Θανάση Δ. Σφήκα
του Θανάση Δ. Σφήκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 42. ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ
του Χρήστου Δ. Λάζου
Διαβάστε περισσότερα >>
 47 ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΓΚΕΡΝΙΚΑ
Jean-Pierre Lebeau
 54 ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΕΥΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
του Βαγγέλη Γεωργίου
 66 ΝΑΒΑΤΑΙΟΙ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
 76 Η ΝΑΖΙΣΤΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΗΣ ΛΕΝΗΣ ΡΙΦΕΝΣΤΑΛ
της Μαρίνας Πετράκη
 89 ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΑΠΑΝΘΡΩΠΟΙ (ΦΥΛΑΚΕΣ ΚΑΙ ΕΞΟΡΙΕΣ)
του Γιάννη Πανούση
 96 ΟΙ ΔΙΚΕΣ ΤΩΝ ΔΩΣΙΛΟΓΩΝ ΤHΣ ΚΑΤΟΧΗΣ Β΄ ΜΕΡΟΣ
του Γιάννη Ράγκου
 106 AZTEKOI
του Φίλιππου Φίλιππα
 110 Η ΣΕΚΤΑ ΤΩΝ ΤΑΓΚ
του Απόστολου Μιχαηλίδη
 120 ΟΙ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΒΟΥ
του Δημήτρη Δημηρούλη
 130 Η ΕΘΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ
του Κώστα Ασημακόπουλου
 142 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
150  Τέχνη και Ιστορία
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ

152  Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ

154  Κινηματογράφος και Ιστορία
ΕΥΑΝΝΑ ΒΕΝΑΡΔΟΥ

156  Ιστορία στο Διαδίκτυο
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ

160  Γιατί το λέμε έτσι;
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

161 Το Σταυρόλεμο του 21ου αιώνα
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost