Περιοδικό Ιστορία
Καθρέφτες. Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές, λέει η γνωστή ρήση...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

68 TO ΚΥΠΡΙΑΚΟ 1963-64: Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

To ευρύτερο αναγνωστικό κοινό στην Ελλάδα έχει εμπεδώσει ως ορόσημα του Κυπριακού στην περίοδο της ανεξαρτησίας, μετά το τέλος του αγώνα για την Ένωση, την ανακήρυξη του ανεξάρτητου κυπριακού κράτους το 1960 και την τουρκική εισβολή το 1974. 0 πρώτος γύρος της αναμέτρησης όμως ανάμεσα στους Έλληνες και στους Τούρκους της Κύπρου και η πρώτη εκδήλωση πρόθεσης για εισβολή εκ μέρους της Τουρκίας είχε εκδηλωθεί 10 χρόνια νωρίτερα, τον Δεκέμβριο 1963 - Ιανουάριο 1964. Τον Δεκέμβριο του 1963 η ένοπλη στάση των Τουρκοκυπρίων βύθισε τη νεοσύστατη Κυπριακή Δημοκρατία σε μια αιματηρή σύρραξη.

Η ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ της Κύπρου το 1960 ήρθε ύστερα από έναν τετραετή άνισο ένοπλο αγώνα και μια πολυετή και εξαντλητική διπλωματική προσπάθεια της Ελλάδας. Είναι αλήθεια ότι οι Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου με τις οποίες δινόταν η ανεξαρτησία στην τέως βρετανική αποικία περιείχαν όρους επαχθείς για την ελληνική πλειοψηφία του νησιού. Αφ' ενός δεν έδιναν την πολυπόθητη για τους Ελληνοκυπρίους ένωση με την Ελλάδα και αφ' ετέρου παραχωρούσαν τελείως δυσανάλογα προνόμια στην τουρκοκυπριακή κοινότητα του νησιού που αποτελούσε το18% έναντι του 80% των Ελληνοκυπρίων. Από την άλλη πλευρά όμως είναι εξίσου αλήθεια ότι κάτω από τη συντονισμένη δράση Ηνωμένου Βασιλείου και Τουρκίας και βομβαρδισμούς με την κάλυψη των ΗΠΑ, το Κυπριακό διολίσθαινε προς τα χειρότερα δυνατά σενάρια συγκυριαρχίας ή διχοτόμησης. Από αυτή την οπτική γωνία οι συμφωνίες αποτέλεσαν μια ναυαγιαίρεση καθώς αποφεύχθηκαν τα χειρότερα, με μία τουλάχιστον ικανοποιητική λύση.

Από την κυπριακή ανεξαρτησία στην εσωτερική σύγκρουση Οι Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου πέρα από την ανεξαρτησία έδιναν και το Σύνταγμα του νέου κράτους, ένα Σύνταγμα του οποίου η Βουλή δεν είχε καν το δικαίωμα να τροποποιεί τα βασικά άρθρα του, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Νίκος Κρανιδιώτης, στενός συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου. Στην πραγμαπκότητα, το 18% των Τουρκοκυπρίων ήλεγχε το κράτος και μπορούσε να παραλύσει τη λειτουργία του. Ας εξετάσουμε τα βασικά χαρακτηριστικά του νεοσύστατου κράτους και τα προνόμια που οι συμφωνίες εξασφάλιζαν στην τουρκοκυπριακή κοινότητα. To πολίτευμα ήταν προεδρικό με πρόεδρο Ελληνοκύπριο και αντιπρόεδρο Τουρκοκύπριο. Ο Τούρκος Αντιπρόεδρος είχε δικαίωμα αρνησικυρίας στους τομείς εξωτερικής πολιτικής, οικονομίας και εσωτερικής ασφάλειας. To 30% της αστυνομίας και το 40% του στρατού θα αποτελούνταν από Τουρκοκυπρίους, ενώ στις δημόσιες υπηρεσίες η αναλογία θα ήταν 70% Ελληνοκύπριοι και 30% Τουρκοκύπριοι. Στις μεγαλύτερες πόλεις θα υπήρχαν ξεχωριστές ελληνοκυπριακές και τουρκοκυπριακές δημοτικές αρχές.

Στο νεοσύστατο κράτος υπήρχε μια κεντρική Βουλή, αποτελούμενη από 35 μέλη της ελληνικής πλειοψηφίας και 15 της τουρκικής μειοψηφίας που αναδεικνύονταν με καθολική πλειοψηφία ξεχωριστά από κάθε κοινότητα. Επιπλέον προβλεπόταν η ύπαρξη δύο ξεχωριστών Κοινοτικών Βουλών, που αποφάσιζαν για θρησκευτικά, εκπαιδευτικά, φιλανθρωπικά και πολιτιστικά θέματα της οικείας κοινότητας. Προκειμένου να εγκριθεί ένας νόμος που θα αφορούσε είτε τροποποίηση του Συντάγματος είτε οικονομικά ζητήματα απαιτείτο ξεχωριστή ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Επιπρόσθετα, η δικαστική εξουσία είχε στην κορυφή της ένα Ανώτατο Δικαστήριο που απαρτιζόταν από δύο Ελληνοκυπρίους, έναν Τουρκοκύπριο και έναν ανώτατο δικαστή από ουδέτερη χώρα. Σε ό,τι αφορά την εκτελεστική εξουσία, το υπουργικό συμβούλιο απαρτιζόταν από 10 μέλη, τρεις Τουρκοκυπρίους και 7 Ελληνοκύπριους που υποδεικνύονται από τον αντιπρόεδρο και τον πρόεδρο αντίστοιχα. Τέλος, το νεοσύστατο κράτος θα είχε τρεις εγγυήτριες δυνάμεις με δικαίωμα επέμβασης (Βρετανία, Ελλάδα, Τουρκία). Ελλάδα και Τουρκία θα διατηρούσαν στρατιωτικές δυνάμεις στο νησί. Η Ελλάδα την ΕΛΔΥΚ (Ελληνικη Δύναμη Κύπρου) αποτελούμενη από 950 άνδρες και η Τουρκία την ΤΟΥΡΔΥΚ (Τουρκική Δύναμη Κύπρου) αποτελούμενη από 650 άνδρες αντίστοιχα, ενώ η Βρετανία θα διατηρούσε δύο μεγάλες στρατιωτικές βάσεις στη Δεκέλεια και στο Ακρωτήρι.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Οκτώβριος 2009 #496

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ του Γίώργου Γεωργή
του Γιώργου Γεωργή
Διαβάστε περισσότερα >>
 22 TO ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ, 1878-1960
του Πέτρου Παπαπολυβίου
 32 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΟ, 1912-1960
του Ευάνθη Χατζηβασιλείου
 42 ΤΑ«ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΑ», Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ TO ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ TOY 1931
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 58 Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 1960-1974
του Γιώργου Καζαμία
 68 TO ΚΥΠΡΙΑΚΟ 1963-64: Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ
του Ανδρέα Σταματίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ Α ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
του Θέμη Πολυβίου
 88 Η ΔΗΜΙΟΥΡΠΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ 1920-1970
της Σούλας Ζαβού
 94 TO ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
του Ανδρέα Στεργίου
 112 Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΓΕΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ ΤΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ
του Αλέξη Ζήρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 118 Η ΔΗΜΙΟΥΡΠΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΜΕΤΑ TO 1974
του Λευτέρη Παπαλεοντίου
 124 ΑΦΡΟΔΙΤΗ
του Φίλιππου Φίλιππα
 128 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
136 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
138 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
140 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
144 Γιατί το λεμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
145 To Σταυρόλεξο του21ουαιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
 DVD - ΠΕΡΙ ΚΥΠΡΟΥ
Δωρεάν με το τεύχος Οκτωβρίου του Περιοδικού "Ιστορία εικονογραφημένη"
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost