Περιοδικό Ιστορία
Καθρέφτες. Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές, λέει η γνωστή ρήση...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

42 ΤΑ«ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΑ», Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ TO ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ TOY 1931

Από τα πρώτα χρόνια της «ενοικίασης» της Κύπρου από τους Βρετανούς, οι Έλληνες κάτοικοί της εκδήλωσαν την επιθυμία για ένωση της νήσου με την Ελλάδα. Κατά βάση αυτό γινόταν με ειρηνικό τρόπο, π.χ. συντάσσοντας υπομνήματα, αποστέλλοντας αντιπροσωπίες στο Λονδίνο, προκαλώντας επερωτήσεις στο βρετανικό Κοινοβούλιο. Εντούτοις, υπήρξε και μία φορά κατά την οποία οι Ελληνοκύπριοι αντέδρασαν δυναμικά στις φρούδες υποσχέσεις και στην καταπιεστική πολιτική των Βρετανών. Αυτό συνέβη στα τέλη Οκτωβρίου του 1931 και έμεινε στην Ιστορία ως «η εξέγερση του Οκτωβρίου» ή «τα Οκτωβριανά».

TON Ιούνιο του 1878 ανακοινώθηκε η «ενοικίαση» της Κύπρου στους Βρετανούς. Η ανακοίνωση αυτή πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο των εργασιών του Συνεδρίου του Βερολίνου1 και αποτελούσε το πρόδηλο αντάλλαγμα γιατη θερμή υποστήριξη των τουρκικών απόψεων από τους εκπροσώπους της κυβέρνησης της «Αιττής Μεγαλειότητος» στο συνέδριο. To τίμημα καθορίστηκε αργότερα και ανήλθε σε 92.799 στερλίνες, 11 σελίνια και 3 πένες. Αν και η «ενοικίαση» αυτή συγκέντρωσε ελάχιστη προσοχή τότε, έπαιξε καθοριστικό ρόλο για τη μοίρα της νήσου. Αρχικώς, οι Κύπριοι αιφνιδιάστηκαν από τις εξελίξεις, στη συνέχεια όμως εξεδήλωσαν με κάθε τρόπο την ικανοποίησή τους για την απελευθέρωσή τους από τα δεσμάτων Οθωμανών. Οι ομόθρησκοι Βρετανοί εθεωρούντο φιλελεύθεροι και είχαν «την έξωθεν καλή μαρτυρία» της απόδοοης των Επτανήσων στην Ελλάδα, πριν από 14 περίπου χρόνια (τον Μάιο του 1864). Όλοι, λοιπόν, ήταν πεπεισμένοι ότι αργά ή γρήγορα οι «δίκαιοι» Βρετανοί θα ξεπλήρωναν τον βασικό πόθο των Κυπρίων για ένωση του νησιού τους με τη μητέρα πατρίδα. To αίτημα αυτό αποτελούσε διακαή πόθο της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκωντης Κύπρου. Οι περιορισμένες ελευθερίες (που παραχώρησαν οι νέοι κυρίαρχοι της νήσου) και ορισμένα βασικά έργα υποδομής (τα οποία κατασκεύασαν) ελάχιστα επηρέασαν το φρόνημα της πλειοψηφίας των κατοίκων, που επιζητούσαν την απόδοση της πατρίδας τους οτην Ελλάδα. 'Αλλωστε, οι Βρετανοί επέβαλαν βαρύτατη φορολογία και έλαβαν μια σειρά μέτρων τα οποία διαιώνισαν την οικονομική ανέχεια των ανθρώπων της υπαίθρου.

Ο αυθαίρετος τρόπος άσκησης της εξουσίας από μέρους των Βρετανών προκάλεσε αντιδράσεις και οι κατοχικές δυνάμεις υποχρεώθηκαν να δώσουν κάποια δικαιώματα στους Κυπρίους. Αυτά συνίσταντο στην παραχώρηοη ενός Συντάγματος και στην αναμόρφωση του τοπικού Κοινοβουλίου, το οποίο ονομαζόταν «Νομοθετικό Συμβούλιο». Αυτό είχε συγκροτηθεί τον Σεπτέμβριο του 1878 κατά το πρότυπο του αντιστοίχου «Κρατικού Συμβουλίου», το οποίο λειτουργούσε επί Τουρκοκρατίας. Αρχικώς αποτελείτο από 4-8 μέλη, τα μισά εκ των οποίων ήταν διοικητικοί υπάλληλοι και τα άλλα μισά εκπρόσωποι των κατοίκων. Οι τελευταίοι, όμως, θα επελέγοντο από τον Βρετανό αρμοστή! Σημειωτέον ότι σε αυτό δεν θα συμμετείχαν ο Αρχιεπίσκοπος και ο μουφτής (όπως συνέβαινε έως τότε στο «Κρατικό Συμβούλιο»). Στο πλαίσιο του νέου Συντάγματος, το «Συμβούλιο» αποτελείτο πλέον από 9 Έλληνες και 3 Τούρκους αιρετούς αντιπροσώπους καθώς και από 6 Βρετανούς ανώτατους κυβερνητικούς λειτουργούς. Ο ρόλος του Συμβουλίου ήταν συμβουλευτικός και δεν εδέσμευε τον Βρετανό αρμοστή ή το Λονδίνο, καθώς οι όποιες αποφάσεις του θα μπορούσαν να ανατραπούν με την έκδοοη ενός βασιλικού διατάγματος. Οι αποφάσεις του «Νομοθετικού Συμβουλίου» ελαμβάνοντο κατά πλειοψηφία. Σε περίπτωση ισοψηφίας επικρατούσε η άποψη την οποία υποστήριζε ο Βρετανός αρμοστής. Γίνεται αμέσως αντιληπτό ότι οι αριθμητικοί συσχετισμοί εξασφάλιζαν την πλειοψηφία στους Βρετανούς, οι οποίοι θεωρούσαν δεδομένη την ψήφο των Τουρκοκυπρίων. Οι Ελληνοκύπριοι δεν κάμφθηκαν από τις δολοπλοκίες των Βρετανών και συνέχισαν να αγωνίζονται για την Ένωση. Αρχικώς υιοθέτησαν την πρακτική της αποστολής μνημονίων και υπομνημάτων στο Λονδίνο, στα οποία εκφραζόταν η επιθυμία για την επανάληψη του προηγουμένου των Επτανήσων. Ακολούθως διοργάνωσαν συλλαλητήρια και κατόπιν απέστειλαν διαφόρους αντιπροσώπους τους στην έδρα της βρετανικής κυβέρνησης. Συγχρόνως εξεδήλωναν με κάθε τρόπο την ελληνικότητά τους, π.χ. με την εθελοντική κατάταξη πολλών νέων στον Ελληνικό Στρατό, την αποστολή πανάκριβων ημιόνων οτην Ελλάδα προς χρήση τους από τις ένοπλες δυνάμεις, τη διοργάνωση εράνων και την αποστολή χρημάτων όποτε η μητέρα πατρίδα το είχε ανάγκη κ.ά. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεκάδες Κύπριοι έφθασαν στην Ελλάδα για να πολεμήσουν στον Πόλεμο του 1897, ενώ στους Βαλκανικούς Πολέμους 3.000 εθελοντές αγωνίστηκαν για την απελευθέρωση σκλαβωμένων Ελλήνων.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Οκτώβριος 2009 #496

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ του Γίώργου Γεωργή
του Γιώργου Γεωργή
Διαβάστε περισσότερα >>
 22 TO ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ, 1878-1960
του Πέτρου Παπαπολυβίου
 32 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΟ, 1912-1960
του Ευάνθη Χατζηβασιλείου
 42 ΤΑ«ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΑ», Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ TO ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ TOY 1931
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 58 Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 1960-1974
του Γιώργου Καζαμία
 68 TO ΚΥΠΡΙΑΚΟ 1963-64: Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ
του Ανδρέα Σταματίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ Α ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
του Θέμη Πολυβίου
 88 Η ΔΗΜΙΟΥΡΠΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ 1920-1970
της Σούλας Ζαβού
 94 TO ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
του Ανδρέα Στεργίου
 112 Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΓΕΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ ΤΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ
του Αλέξη Ζήρα
Διαβάστε περισσότερα >>
 118 Η ΔΗΜΙΟΥΡΠΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΜΕΤΑ TO 1974
του Λευτέρη Παπαλεοντίου
 124 ΑΦΡΟΔΙΤΗ
του Φίλιππου Φίλιππα
 128 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
136 Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
138 Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
140 Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
144 Γιατί το λεμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ
145 To Σταυρόλεξο του21ουαιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
 DVD - ΠΕΡΙ ΚΥΠΡΟΥ
Δωρεάν με το τεύχος Οκτωβρίου του Περιοδικού "Ιστορία εικονογραφημένη"
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost