Περιοδικό Ιστορία
ΓΟΥΛΦ ΧΟΛ (Τόμος Α')
Η Αγγλία των Τιδόρ τη δεκαετία του 1520 βρίσκεται στα πρόθυρα του χάους...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

22 Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

ΑΝ και απότοκος πνευματικών και πολιτικών εξελίξεων που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης, η Ελληνική Επανάστση διαφοροποιείται σημαντικά από αυτές σε μια σειρά από ζητήματα στα οποία προεξάρχουσα σημασία έχει το ζήτημα της συνταγματικής δραστηριότητας που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της Επανάστασης. Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης (1821-1829), ψηφίσθηκαν τρία Συντάγματα αντίστοιχα από τις τρεις Εθνοσυνελεύσεις, της Επιδαύρου, 1822, του Άστρους, 1823 και της Τροιζήνας το 1827 στα οποία αντικατοτπρίζεται η επαναστατική διάθεση ενός ολόκληρου λαού που καλλιεργείτο μέσα του επί αιώνες και εξελίχθηκε σε θέληση και αποφασιστικότητα για τον αγώνα της ελευθερίας. Στην Ελλάδα, ωστόσο, τα Συντάγματα που προέκυπταν από την Επανάσταση είχαν την ιδιαιτερότητα ότι δεν απέβλεπαν μόνο στην αλλαγή πολιτικού καθεστώτος όπως στην Αμερική και στη Γαλλία αλλά αποτελούσαν έκφραση των επαναστατημένων Ελλήνων για τη δημιουργία ενός ελεύθερου και δημοκρατικού κράτους. Για τον λόγο αυτόν συσπειρώνουν τις προσδοκίες και τις προσλαμβάνουσες των υπόδουλων Ελλήνων για τη μορφή που θα είχε το ελληνικό ελεύθερο κράτος. Παρ' όλα αυτά πάμπολλα άρθρα και διατά-
ξεις τους είναι βαθιά επηρεασμένα από τα γαλλικά Συντάγματα του 1793 και 1795 και τις φιλελεύθερες διακηρύξεις τους, καθώς και από τα αντίστοιχα Συντάγματα της Αμερικανικής Επανάστασης. Μεγάλη είναι επίσης η επίδραση του Ρήγα Φεραίου και του σημαντικότερου από τα έργα του Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης (ηπειρωτικής Ελλάδας), της Μ. Ασίας, των Μεσογείων Νησιών και της Βλαχομπογδανίας που περιείχε ως γνωστόν μια επαναστατική προκήρυξη, μια διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, το κυρίως Σύνταγμα του Ρήγα και πασίγνωστο Θούριο.

Στο καταληκτικό από τα 35 γενικά άρθρα που περιλαμβάνουν τα Δίκαια του Ανθρώπου και του Πολίτου αναφέρεται μια αποφθεγματική ρήση, ένα μανιφέστο του οποίου τον αντίκτυπο ούτε ο ίδιος ο Ρήγας θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί. Ο Ρήγας ορίζει στο άρθρο αυτό ως αναφαίρετο δικαίωμα των πολιτών την επανάσταση, όταν το κράτος παραβιάζει τα δίκαιά τους και δεν ακούει τα παράπονά τους. Λέει χαρακτηριστικά: «'Οταν η Διοίκησις βιάζη, αθετή, καταφρονή τα δίκαια του λαού, και δεν εισακούει τα παράπονά του, το να κάμη τότε ο λαός ή κάθε μέρος του λαού επανάστασιν, να αρπάξη τα άρματα και να τιμωρήση τους τυράννους του, είναι το πλέον ιερόν από όλα τα δίκαιά του και το πλέον απαραίτητον από όλα τα χρέη του».

Στα προηγούμενα 34 άρθρα περιλαμβάνονται τα λεγόμενα Δίκαια του Ανθρώπου και του Πολίτου, προσαρμοσμένα στις τοπικές συνθήκες της εποχής. Στο άρθρο 2 δίνονται τα φυσικά δίκαια. Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω απόσπασμα: Αυτά τα φυσικά δίκαια είναι: «πρώτον το να είμεθα όλοι ίσοι, και όχι ο ένας ανώτερος από τον άλλον. Δεύτερον να είμεθα ελεύθεροι, και όχι ο ένας σκλάβος του αλλουνού. Τρίτον να είμεθα σίγουροι εις την ζωήν μας και κανένας να μην ημπορεί να μας την πάρη αδίκως και κατά την φαντασίαν του. Και τέταρτον, τα κτήματα οπού έχομεν κανένας να μην μπορεί να μας εγγίζη, αλλ' είναι δικά μας και των κληρονόμων μας». To άρθρο 3 αποτελεί την επαναστατική για την εποχή ερμηνεία του Ρήγα για την ανθρώπινη ισότητα: «Όλοι οι άνθρωποι, Χριστιανοί και Τούρκοι, είναι ίσοι. Όταν πταίση τίνας, οποιασδήποτε καταστάσεως, ο Νόμος είναι ο αυτός διά το πταίσμα και αμετάβλητος. Ήγουν, δεν παιδεύεται ο πλούσιος ολιγώτερον και ο πτωχός περισσότερον διά το αυτό σφάλμα, αλλ' ίσα-ίσα...».

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

Μάρτιος 2009 #489

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΕΡΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOY 1821
του Φίλιππου Φιλίππου
Διαβάστε περισσότερα >>
 14 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (1821-1830)
του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη
 22 Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 38 Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΧΑΟΥ
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου   
 50 Ο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΟΥΖΕΛΗΣ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOY 1821
του Ζήσιμου X. Συνοδινού
 59 Ο ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΡΤΕΛΑΟΣ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ
του Διονύση Φλεμοτόμου
 66 Η ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΙΚΟΠΟΛΗΣ
του Δημήτρη Γ. Θαλασσινού
Διαβάστε περισσότερα >>
 72 ΜΑΝΤΖΟΥΡΙΑ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1945
του Νίκου Κυριαζή   
Διαβάστε περισσότερα >>
 85 ΒΟΥΝΤΟΥ
του Φίλιππου Φίλιππα
 88 ΤΑΥΡΟΜΑΧΙΕΣ
του Γιώργου Γεωργούση
 100 ΚΑΤΙΝΑ ΠΑΞΙΝΟΥ ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΔΑΚΗ ΒΑΣΩ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ
του Κώστα Ασημακόπουλου
 112 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
120    Τέχνη και πολιτισμός ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ

122    Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ

124    Μουσική και Ιστορία ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΧΑΡΚΙΟΛΑΚΗΣ

128    Γιατί το λέμε έτσι; ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

129    To Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost