Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

O όρος δωσιλογισμός (collaboration), υπό την έννοια της συνεργασίας ατόμων ή πληθυσμιακών ομάδων κατεχομένων χωρών με τον εχθρό, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1940 από τον Γάλλο πρωθυπουργό στρατάρχη Φιλίπ Πετέν, όταν ανήγγειλε την απόφασή του να δεχθεί τη γερμανική «προσφορά» συνεργασίας στη «νέα ευρωπαϊκή τάξη». Ο όρος αυτός ταιριάζει επίσης στο πρότυπο του νορβηγικού φασιστικού κόμματος Βίντκουν Κουίσλιγκ, η συνεργασία του οποίου δεν αποτελούσε «ρεαλιστική» αντίδραση ή προσαρμογή στο τετελεσμένο γεγονός της Κατοχής, αλλά προηγήθηκε χρονικά, εφόσον συνεργάστηκε με τον επίδοξο κατακτητή, με σκοπό να διευκολυνθεί η κατάληψη της χώρας.
Στην Ελλάδα, ο στρατηγός Γεώργιος Τσολάκογλου, ο οποίος είχε υπογράψει τη συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού, προσέφερε στον Χίτλερ τις υπηρεσίες του για τον σχηματισμό κυβέρνησης «στην επιθυμητή κατεύθυνση». Φαίνεται ότι το παράδειγμα του Πετέν τού είχε ασκήσει βαθύτατη επίδραση. Η πρόταση του Τσολάκογλου –είχε στείλει τηλεγράφημα στον Χίτλερ, από τον οποίο ζήτησε την άδεια σχηματισμού κυβέρνησης που θα πολιτευόταν σύμφωνα με τις επιθυμίες του ίδιου του Φύρερ– βρήκε θετική ανταπόκριση. Εντούτοις, κανένας γνωστός πολιτικός δεν δέχθηκε να αναλάβει υπουργικό αξίωμα υπό την σκιά των Αρχών Κατοχής. Έτσι, ο Τσολάκογλου στηρίχθηκε κυρίως σε ανώτερους αξιωματικούς του αλβανικού μετώπου και σε πολιτικούς δεύτερης κατηγορίας.
Σε αντίθεση με τον Πετέν, ο Τσολάκογλου δεν επεδίωξε να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα εθνικής επανάστασης και να οικοδομήσει ένα αυταρχικό καθεστώς τύπου Βισύ. Εξάλλου, ο ίδιος θεωρούσε την κυβέρνησή του προσωρινή, με μοναδική αποστολή να περιορίσει τα δεινά του έθνους μέχρι το τέλος της Κατοχής.
Η δημόσια αποκήρυξη του μεταξικού καθεστώτος και η σιωπηλή κατάργηση της μοναρχίας ήταν ένα δεύτερο βήμα προς την κατεύθυνση της νομιμοποίησης της κυβέρνησης Τσολάκογλου έναντι των Αρχών Κατοχής. Η εξόριστη κυβέρνηση χαρακτηρίστηκε προδοτική· κορυφαίοι υπουργοί του Μεταξά συνελήφθησαν ως υπαίτιοι της εθνικής συμφοράς, δηλαδή του πολέμου με τη Γερμανία (μη εξαιρουμένου του αρχιστράτηγου Αλέξανδρου Παπάγου), και καταχραστές του δημοσίου πλούτου.
Από την πλευρά του ο Τσολάκογλου, ως κατοχικός πρωθυπουργός, προσπάθησε να συμβάλει στην άμβλυνση των δεινών του ελληνικού λαού κατά τη διάρκεια της Κατοχής, χωρίς όμως επιτυχία. Διατήρησε τη δραχμή ως κατοχικό νόμισμα, η δέσμευσή του όμως από τις Αρχές Κατοχής είχε ως συνέπεια τη συνεχή υποτίμηση, που οδήγησε σε ραγδαίες αυξήσεις τιμών και πείνα, ενώ η χρυσή λίρα τότε αποθησαυριζόταν.
Εκ των υστέρων αποδείχθηκε ότι οι επιλογές του Τσολάκογλου είχαν στηριχθεί σε λάθος εκτιμήσεις. Οι κυβερνήσεις των κατακτημένων χωρών δεν αντιμετωπίστηκαν ποτέ από το Βερολίνο ως ισότιμοι συνομιλητές Το φθινόπωρο του 1942, απογοητευμένος και καταβεβλημένος, ο Τσολάκογλου υπέβαλε στους Γερμανούς την παραίτησή του, αφού οι όροι που είχε θέσει προηγουμένως για να παραμείνει στην εξουσία, όπως η απομάκρυνση του υπουργού Οικονομικών Σωτηρίου Γκοτζαμάνη και η λήψη μέτρων ασφαλείας για την ασφάλεια του ελληνικού πληθυσμού στα βουλγαροκρατούμενα εδάφη, είχαν απορριφθεί. Στις 2 Δεκεμβρίου έληξε τυπικά –και άδοξα– η θητεία της πρώτης κατοχικής κυβέρνησης.
Η παραπομπή του Τσολάκογλου στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων μετά την απελευθέρωση θυμίζει εν πολλοίς τη μοίρα του Πετέν. Όπως ο Γάλλος στρατάρχης έτσι και ο Έλληνας στρατηγός καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη. Και οι δύο υποστηρικτές της «collaboration» απεβίωσαν στη φυλακή.


ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

#552 Ιούνιος - 4,50€

 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα >>
 4 Η ΕΙΚΟΣΑΕΤΗΣ ΑΝΑΚΩΧΗ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 14 ΑΦΙΕΡΩΜΑ. Η ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ (ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1941 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1942)
του Βάιου Καλογρηά
Διαβάστε περισσότερα >>
 27 ΑΦΙΕΡΩΜΑ. Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ
του Δημήτρη Κ. Αποστολόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 45 ΒΑΣΩ ΘΑΝΑΣΕΚΟΥ, Η ΠΡΩΤΗ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
τoυ Δημήτρη Ταταρούνη
Διαβάστε περισσότερα >>
 52 Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (11ος-20ός ΑΙΩΝΑΣ): ΠΑΡΑΚΜΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΑΜΨΗ
 τoυ Χρήστου Αλατά
Διαβάστε περισσότερα >>
 58 ΣΑΜΟΥΡΑΪ. Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΑΧΗ
του Ερίκ Μελιέν
Διαβάστε περισσότερα >>
 65 Ο ΜΕΓΑΣ ΒΟΡΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (1700-1721) ΚΑΙ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΠΟΛΤΑΒΑΣ (1709)
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 77 Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ (ΜΕΡΟΣ Α΄)
του Τζον Τζούλιους Νόργουϊτς
Διαβάστε περισσότερα >>
 87 Ο «ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ»
 του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 97 ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΠΑΣΚΕΤ. Η πορεία του μέχρι τη δεκαετία του ’50 (ΜΕΡΟΣ Α΄)
του Αλέξανδρου Στεργιόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Βαγγέλης Τζούκας
ΟΙ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΙ ΤΟΥ ΕΔΕΣ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ 1942-1944
Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2013, ΣΕΛ.: 257, ΤΙΜΗ: 12,00 

Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Άρτεμις Κούπερ
ΠΑΤΡΙΚ ΛΗ ΦΕΡΜΟΡ: ΜΙΑ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ
Μετάφραση Ηλίας Μαγκλίνης
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2013, ΣΕΛ.: 632, ΤΙΜΗ: 21,00 €

Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Πάτρικ Λη Φέρμορ
ΑΤΕΛΕΙΩΤΟΣ ΔΡΟΜΟΣ
Μετάφραση: Μυρσίνη Γκανά
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2014, ΣΕΛ.: 432, ΤΙΜΗ: 17,00 €

Διαβάστε περισσότερα >>
 114 Βιβλία και Ιστορία
Νίκος Κυριαζής
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ιστορίες από την Αρχαία Ελλάδα
Εκδόσεις Ευρασία, 2014, ΣΕΛ.: 210, ΤΙΜΗ: 12,00€

Διαβάστε περισσότερα >>
 115 Βιβλία και Ιστορία
Γιώργος Ανδρειωμένος
Ο ΠΑΛΑΜΑΣ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2014, ΣΕΛ.: 160, ΤΙΜΗ: 15,00€

Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το Χθες στην Ιστορία
ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118 Επικαιρότητα και Ιστορία
ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120 Τέχνη και Ιστορία
ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
124 Θέατρο και Ιστορία
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ

ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost