Περιοδικό Ιστορία
Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΑΣ
Καταστάσεις κωμικά σουρεαλιστικές αλλά και βγαλμένες κατευθείαν μέσα από την καρδιά ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

105 Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΦΙΔΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

Η κρίση της σταφιδικής οικονομίας στα τέλη του 19ου αιώνα και οι αποτυχημένες απόπειρες αντιμετώπισής της

ΤΟΥ ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΤΡΟΥΒΙΔΗ

Το πιο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετώπισε η κοινωνία της βορειοδυτικής Πελοποννήσου, από το τέλος περίπου της Επανάστασης του 1821 και έπειτα, εμφανίσθηκε πολύ πιο ραγδαία, στις αρχές της τελευταίας δεκαετίας του αιώνα. Η υπερπαραγωγή του προϊόντος της κορινθιακής σταφίδας και η κάλυψη των αναγκών από την αντιμετώπιση της ασθένειας των γαλλικών αμπελώνων προκάλεσε την απότομη πτώση των τιμών. Η απότομη μείωση της τιμής που σημειώθηκε στα τέλη του αιώνα είχε αλυσιδωτές συνέπειες στην ομαλή λειτουργία της κοινωνίας της σταφίδας.

Ο ρυθμός ανάπτυξης πάνω στον οποίο είχε οικοδομηθεί η οικονομία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, που βασιζόταν στο εμπόριο της σταφίδας, είχε φθάσει πια στα όριά του· ένα μοντέλο ανάπτυξης που ούτως ή άλλως βασιζόταν στη συγκυρία –διότι το εμπόριο της κορινθιακής σταφίδας επηρεαζόταν σε μεγάλο βαθμό από τις αυξομειώσεις των τιμών και τις μεταβολές των καιρικών συνθηκών– φάνηκε ότι δεν ήταν σε θέση να αντεπεξέλθει σε έναν μακροχρόνιο σχεδιασμό και μάλλον είχε φθάσει επίσης στο τέλος του. Το γεγονός όμως αυτό δυστυχώς συμπαρέσυρε μια ολόκληρη κοινωνία που είχε εναποθέσει τις ελπίδες της στα έσοδα από τη μαυρομάτα, την κορινθιακή σταφίδα, όπως χαρακτηριστικά την αποκαλούσαν, σε πλήρη μαρασμό.
Η απότομη πτώση των τιμών δεν άργησε να προκαλέσει κοινωνικό ξέσπασμα με κύριο αίτημα την αναγκαία παρέμβαση του κράτους και των όποιων υπαρκτών ή ανύπαρκτων ως τότε μηχανισμών του, ώστε να προστατευθεί το πολύτιμο προϊόν. Μειώσεις δασμών στο εξαγώγιμο προϊόν της σταφίδας αποτέλεσαν το πρώτο κύριο αίτημα της κοινωνικής διαμαρτυρίας. Επιπλέον, οι αντιδράσεις προέρχονταν από όλα τα κοινωνικά στρώματα που εμπλέκονταν στην παραγωγή και στο εμπόριο του ως τότε χρυσοφόρου προϊόντος για τα εισοδήματα της περιοχής και της ελληνικής οικονομίας. Όλοι είχαν θαμπωθεί από το άνοιγμα της γαλλικής αγοράς, που προμηθευόταν τον ελληνικό σταφιδίτη για την οινοποιητική της παραγωγή, λόγω της φυλλοξήρας που είχε πλήξει τους γαλλικούς αμπελώνες. Το τελικό χτύπημα για την ελληνική παραγωγή δόθηκε όταν οι γαλλικοί αμπελώνες επανήλθαν στην προ της φυλλοξήρας απόδοσή τους.
Οι κοινωνικές αντιδράσεις ήταν έντονες. Στα συλλαλητήρια που έγιναν στα κεντρικά σημεία των πόλεων παραγωγής σταφίδας ηγήθηκαν μεγάλοι και σημαντικοί κτηματίες των περιοχών, ενώ συμμετείχε πλήθος μικρών και μεσαίων παραγωγών που έβλεπαν τα λιγοστά έσοδά τους να μειώνονται ραγδαία. Η μεγάλη μείωση των τιμών επέφερε σημαντικές επιπτώσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα της παραγωγής και της εμπορίας του προϊόντος. Η σπουδαιότερη ωστόσο συνέπεια ήταν η παντελής έλλειψη κεφαλαίου και η αδυναμία των παραγωγών να διοχετεύσουν τα όποια κεφάλαια διέθεταν στην παραγωγή και ειδικά στη συγκομιδή του προϊόντος. Η παραγωγή δεν μπορούσε πια να προαγορασθεί, όπως συνηθιζόταν, οι παραγωγοί δεν ήταν σε θέση να δανειστούν για τις ανάγκες τους, δεν υπήρχαν κεφάλαια ούτε για τη συγκομιδή, με αποτέλεσμα το προϊόν να σαπίζει πάνω στα αμπέλια. «Οι χωρικοί συνήθως δανειζόμενοι χρήματα διά την καλλιέργειαν καθ’ όλον το έτος παρά των αποθηκαρίων, εισίν υποχρεωμένοι να παραδίδωσι τον σταφιδοκαρπόν αυτών προς αυτούς, ούτοι δε να πωλώσι τούτον διά λογαριασμόν των ιδιοκτητών. Κατά τον τρόπον τούτον οι αποθηκάριοι πρωίμως συγκεντρούσι μεγάλα ποσά συνήθως, μετ’ αυτών δε συνεννοούμενοι οι έμποροι συμφωνούσι τας αγοραπωλησίας, και κανονίζουσι την γενικήν τιμήν». Αυτή η διαδικασία που περιγράφει με λεπτομέρειες ο Μ. Θ. Χαιρέτης κατά το 1881 είχε διαρραγεί. ..ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ Νο 536

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#536 Φεβρουάριος

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
του Σπυρίδωνος Γ. Πλουμίδη      
Διαβάστε περισσότερα >>
 18 ΟΙ ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ ΤΟΥ 1875-76 ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ Ο ΡΩΣΟΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
του Ζωρζ Καστελάν
 27 ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΟ ΞΕΣΠΑΣΜΑ ΤΟΥ ΡΩΣΟΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΟ 1877-1878
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 39 Α΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΑ ΗΝΙΑ
του Μάρτιν Βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 50 ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΒΑΪΜΑΡΗΣ, ΜΙΑ ΑΤΕΛΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
της Κωνσταντίνας Ε. Μπότσιου
Διαβάστε περισσότερα >>
 59 Ο ΣΤΡΕΖΕΜΑΝ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΚΑΙΡΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ (1923-1929)
του Νίκου Παπαναστασίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 66 Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
του Γεωργίου Θ. Μαυρογορδάτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 72 Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΒΑΪΜΑΡΗΣ, Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΑΣ ΔΕΞΙΑΣ
του Στράτου Ν. Δορδανά.
Διαβάστε περισσότερα >>
 80 ΣΕΪΧΗΣ ΜΠΕΝΤΡΕΝΤΙΝ, Ο ΠΡΩΤΟΣ ΟΘΩΜΑΝΟΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ
του Θωμά Μαστακούρη
 84 Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΟΥ ΓΙΒΡΑΛΤΑΡ (A΄Μέρος)
του Τζον Τζούλιους Νόργουιτς
Διαβάστε περισσότερα >>
 94 ΚΟΜΕΝΤΙΑ ΝΤΕΛ’ ΑΡΤΕ: Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ΗΘΟΠΟΙΟΥ
της Αμάντας Σκαμάγκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 105 Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΦΙΔΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ
του Στάθη Κουτρουβίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 114 Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΔΟΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
του Φίλιππου Φίλιππα
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
117 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
122  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
124  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
126  Τέχνη και Ιστορία ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
 117 Βιβλία και Ιστορία
Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2012, σελ. : 296, τιμή: 14,40 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 118 Βιβλία και Ιστορία
Νίκιας Λούντζης
Φιλοσοφικοί Πειρασμοί. Έχει, τελικά η Φιλοσοφία τον Θεό της;
Εκδ. Πάπυρος, 2012, σελ.: 360, τιμή: 18,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost