Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

72 Ο ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΣΙΓΑΝΤΕ

Ο ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΣΙΓΑΝΤΕ

Μια σκοτεινή υπόθεση προδοσίας στην κατοχική Αθήνα
Του ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗ


Η μυστική αποστολή του ταγματάρχη Ιωάννη Τσιγάντε στην κατεχόμενη Αθήνα, το καλοκαίρι του 1942, είχε ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους: όχι μόνο την πραγματοποίηση εκτεταμένων δολιοφθορών, που θα συνέβαλλαν στην παρεμπόδιση της ακάθεκτης προέλασης του Άφρικα Κορπς προς την Αίγυπτο, αλλά και τη συνένωση όλων των αντιστασιακών οργανώσεων υπό την αιγίδα της εξόριστης κυβέρνησης του Καΐρου. Περίπου έξι μήνες αργότερα, έπειτα από ένα προδοτικό τηλεφώνημα στις ιταλικές αρχές Κατοχής, ο Τσιγάντες έπεφτε νεκρός από ιταλικές σφαίρες σε ένα υπόγειο της οδού Πατησίων, χωρίς ουσιαστικά να έχει κατορθώσει να υλοποιήσει κανέναν στόχο του. Τι μεσολάβησε ώστε η αποστολή του να λήξει τόσο άδοξα και ποιοι πρόδωσαν τον παράτολμο ταγματάρχη;

Το καλοκαίρι του 1942 ο Άξονας βρισκόταν στο απόγειο της ισχύος του. Ειδικότερα στο βορειοαφρικανικό μέτωπο η πτώση του Τομπρούκ, στις 21 Ιουνίου, είχε ανοίξει διάπλατα τον δρόμο του Άφρικα Κορπς προς την Αίγυπτο. Ένα μέρος του ανεφοδιασμού των δυνάμεων του Ρόμελ πραγματοποιείτο μέσω της Ελλάδας. Για τους Βρετανούς λοιπόν προέβαλλε επιτακτική η ανάγκη της παρεμπόδισής του με αντιστασιακές ενέργειες μεγάλης έκτασης στον ελληνικό χώρο. Στις 7 Ιουνίου ο ναύαρχος Χένρι Χάργουντ, αρχηγός του βρετανικού στόλου της Μεσογείου, απευθύνθηκε με επιστολή του στον υπουργό Στρατιωτικών της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης του Καΐρου, Παναγιώτη Κανελλόπουλο, για να διευθετήσει την αποστολή μιας ομάδας Ελλήνων σαμποτέρ από την Αίγυπτο στην κατεχόμενη Ελλάδα.2 Ο Κανελλόπουλος, ο οποίος είχε φύγει από την Ελλάδα μετά τη γερμανική κατάκτηση, διέθετε ήδη υποστηρικτές στον χώρο της Αντίστασης, όπως τον Επαμεινώνδα Τσέλλο, επικεφαλής της παράνομης οργάνωσης «Προμηθεύς». Στην προκειμένη περίπτωση όμως, ήταν απαραίτητη η επιλογή ενός άλλου προσώπου. Έτσι, στράφηκε στον δραστήριο και ριψοκίνδυνο ταγματάρχη Ιωάννη Τσιγάντε, στον οποίο ανέθεσε την ηγεσία τής υπό σύσταση ομάδας. Παράλληλα του ανέθεσε και μια δεύτερη αποστολή: να αναλάβει, ως εκπρόσωπος της εξόριστης κυβέρνησης, τον συντονισμό όλων των αντιστασιακών οργανώσεων στην Ελλάδα από ένα επιτελικό κέντρο που θα έπαιρνε εντολές απευθείας από την κυβέρνηση του Καΐρου.

Η οργάνωση της επιχείρησης
Η επιλογή του αρχηγού των σαμποτέρ δεν ήταν τυχαία. Ο Ιωάννης Τσιγάντες είχε γίνει γνωστός από τη συμμετοχή του στο βενιζελικό κίνημα της 1ης Μαρτίου του 1935, στην οργάνωση του οποίου είχε παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Μετά την αποτυχία του κινήματος είχε συλληφθεί και καταδικαστεί από στρατοδικείο σε καθαίρεση και φυλάκιση. Αφού κρατήθηκε εννέα μήνες στις φυλακές της Αίγινας, αποφυλακίστηκε και εξορίστηκε στα Κύθηρα. Τον Απρίλιο του 1941 είχε το θλιβερό προνόμιο να παρακολουθήσει την κατάληψη της Αθήνας από τους Γερμανούς από το δώμα τού τετραώροφου σπιτιού του, στην οδό Ζαλοκώστα.3 Τότε αποφάσισε να δραπετεύσει στη Μέση Ανατολή. Προσπαθώντας να διαφύγει μέσω Τουρκίας, συνελήφθη από τις τουρκικές αρχές και κρατήθηκε επί 3-4 μήνες (όπως και πολλοί άλλοι Έλληνες αξιωματικοί που ακολούθησαν την ίδια διαδρομή) σε στρατόπεδο στη Νίγδη. Περί τα τέλη του 1941, έπειτα από βρετανικές πιέσεις, απελευθερώθηκε, έφθασε στο Χαλέπι, και από εκεί τελικά στο Κάιρο.4
Μεταξύ των εξόριστων Ελλήνων στη Μέση Ανατολή επικρατούσαν έντονες πολιτικές αντιθέσεις. Άλλοι ήταν βασιλόφρονες, άλλοι οπαδοί της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, ενώ υπήρχαν και αρκετοί βενιζελικοί που ήταν αντίθετοι με το ενδεχόμενο επιστροφής του βασιλιά Γεωργίου Β’ στην Ελλάδα μετά την απελευθέρωση. Σε όλους αυτούς άρχισε σταδιακά να προστίθεται και μια τέταρτη κατηγορία, οι οπαδοί του ΕΑΜ. Μέσα σε αυτό το κλίμα η γενικότερη συνεννόηση ήταν σχεδόν αδύνατη, και η ανάθεση μιας ιδιαίτερα σημαντικής αποστολής στον Τσιγάντε αναμενόταν να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Προκειμένου λοιπόν να αποκρυβεί η απουσία του από τη Μέση Ανατολή, ο Κανελλόπουλος εξέδωσε μια πλαστή διαταγή σύμφωνα με την οποία τον μετέθετε στην Τεχεράνη, υπό την ιδιότητα του στρατιωτικού ακόλουθου.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#533 Νοέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύσυ Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ
του Χρήστου Δ. Λάζου
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 ΛΕΗΛΑΣΙΕΣ, ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΚΑΙ ΑΡΠΑΓΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ
του Ελευθέριου Ηλ. Καντζινού
Διαβάστε περισσότερα >>
 33 Η 520Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟ ΚΟΛΟΜΒΟ (1942)
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 46 Η ΒΑΡΒΑΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ - Α ΜΕΡΟΣ
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
Διαβάστε περισσότερα >>
 54 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΡΙΟΥ, ΑΡΑΟΥΚΑΝΟΙ ΑΠΑΤΣΙ ΚΑΙ ΚΟΜΑΝΤΣΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ
του Αρτούρο Λέϊβα
 60 Ο Α ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΦΘΟΡΑΣ
του Μάρτιν Βαν Κρέβελντ
 72 Ο ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΣΙΓΑΝΤΕ
του Νίκου Νικολούδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 93 ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ 1830 - 1930
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου
 106 ΓΟΥΛΙΕΛΜΑ ΠΑΛΑΒΙΤΣΙΝΙ Η ΜΑΡΚΗΣΙΑ ΤΗΣ ΒΟΔΟΝΙΤΣΑΣ
του Κωνσταντίνου Κοτσίλη
 112 ΡΟΓΗΡΟΣ ΒΑΚΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 116 Βιβλία και Ιστορία
Βάιος Καλογρηάς
ΤΟ ΑΝΤΙΠΑΛΟ ΔΕΟΣ,
Οι εθνικιστικές οργανώσεις αντίστασης στην κατεχόμενη Μακεδονία (1941-1944),
εκδ. University Studio Press, 2012, σελ. 446, τιμή: 28,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Ανδρέας Στεργίου,
ΚΥΠΡΙΑΚΟ, Η λύση των δύο κρατών, Το γερμανικό παράδειγμα
Εκδόσεις Τουρίκη, 2012, σελ. 166, τιμή: 12,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Αριστοτέλη Αναγνώστου,
ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΡΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΙΓΥΠΤΟ,
εκδ. Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, 2012, σελ. 472, τιμή: 20,00 €

Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Philip J. Haythorntwaite,
Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ (1915),
μετάφραση: Βαγγέλης Στεργιόπουλος,
εκδ. Γκοβόστη, 2012, σελ. 172, τιμή: 14,50 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
116 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
122  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
124  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
126  Τέχνη και Ιστορία ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost