Περιοδικό Ιστορία
Η ΧΑΜΕΝΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΜΠΡΑΟΥΝ
Η όμορφη και συνεσταλμένη Εύα Μπράουν γνώρισε τον Χίτλερ στα δεκαεφτά της και τον ερωτεύτηκε αμέσως.
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

46 Η ΒΑΡΒΑΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ - Α ΜΕΡΟΣ

Η Βαρβαρία και οι Μπαρμπαρόσα TOY NORGOYITS A MEROS

Από αρχαιοτάτων χρόνων οι άνθρωποι καταδίωκαν τους συνανθρώπους τους· και η πειρατεία εμφανίστηκε στη Μεσόγειο από τότε που κατασκευάστηκαν τα πρώτα πλοία. Από τον Μεσαίωνα επιδίδονταν στην πειρατεία και χριστιανοί και μουσουλμάνοι, με ή χωρίς την πρόφαση του πολέμου, και συχνά χωρίς καμία απολύτως τύψη συνειδήσεως. Για τους Τούρκους οι δραστηριότητες των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη, κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη Ρόδο, δεν ήταν τίποτε διαφορετικό, ενώ ο Φερδινάνδος και η Ισαβέλλα, μετά την ήττα τους από τον Βασίλειο της Γρανάδας, σίγουρα δεν αντιμετώπισαν τη συνεχή παρενόχληση των ισπανικών πλοίων από μουσουλμάνους επιδρομείς από τη Βόρεια Αφρική ως μια τιμητική συνέχιση του πολέμου εκ μέρους των ηττημένων. Ωστόσο, έτσι το έβλεπαν αυτοί οι εισβολείς, και καθώς ο 16ος αιώνας προχωρούσε η παρενόχληση αυτή πήρε μια νέα διάσταση: η Βαρβαρική –ή Βερβερική– Ακτή συνδέθηκε άμεσα με την πειρατεία.
Μετά την πρώτη εμφάνιση των Αράβων, σχεδόν 900 χρόνια νωρίτερα, οι ακτές της Βόρειας Αφρικής –με εξαίρεση τη Μελίγια, η οποία είχε κατακτηθεί από τους Ισπανούς το 1497 και παραμένει ως και σήμερα ισπανική κτήση–1 είχαν βρεθεί υπό τον έλεγχο των Ομεϋαδών, των Αββασιδών και των Χαλιφάτων των Φατιμιδών, των Αλμοραβιδών και των Αλμοάδων, και διαφόρων άλλων μικρότερων δυναστειών, όπως οι Beni Haf στην Τυνησία, οι Beni Ziyan στο κεντρικό Μαχρέμπ και οι Beni Merin στο Μαρόκο. Η ηγεμονία τους, στο μεγαλύτερο μέρος της, ήταν εμπνευσμένη. Αυτοί επέτρεπαν την ελευθερία της θρησκευτικής λατρείας στις μικρές χριστιανικές κοινότητες που υπήρχαν εντός των συνόρων τους· τον 13ο αιώνα υπήρχε μάλιστα και Επίσκοπος της Φεζ, όπου εκεί ο Λέων ο Αφρικανός –του οποίου τα γραπτά εξακολουθούν να αποτελούν, για περίπου τέσσερεις αιώνες, μία από τις βασικές πηγές από τις οποίες η Ευρώπη αντλεί πληροφορίες για το Ισλάμ– διετέλεσε γραμματέας στο «νοσοκομείο των ξένων». Περί το 1526 αυτός επιβεβαίωσε την «ευγένεια, τον ανθρωπισμό και τις έντιμες συναλλαγές των Βαρβάρων… ενός πολιτισμένου λαού [που] επέβαλλαν νόμους και θεσπίσματα στον εαυτό τους» και γνώριζαν τις τέχνες και τις επιστήμες. Επιπλέον, φαίνεται ότι διατηρούσαν αρκετά στενές εμπορικές σχέσεις με τη Σικελία και τις ιταλικές εμπορικές δημοκρατίες, και ήταν πολύ γνωστοί ακόμη και στους Άγγλους εμπόρους του 15ου αιώνα, για τους οποίους η Αλγερία ήταν πολύ πιο εύκολα προσβάσιμη από ό,τι η Κωνσταντινούπολη ή ακόμη και η Βενετία. Μολονότι οι ηγεμόνες τους κατάφεραν να αποτρέψουν την πειρατεία, δεν μπορούσαν σε καμία περίπτωση να αποτρέψουν τον απόπλου των μεμονωμένων πειρατών, και οι χριστιανοί που αποτελούσαν τα θύματά τους –ειδικά οι Σαρδηνοί, οι Μαλτέζοι, οι Γενοβέζοι και οι Έλληνες– έκαναν και αυτοί με τη σειρά τους ό,τι καλύτερο μπορούσαν. Πράγματι, ως το τέλος του 14ου αιώνα οι αποδόσεις τους ήταν μάλλον καλύτερες· αυτοί, πλέον, αντί για τους μουσουλμάνους, αποτελούσαν τους βασικούς τρομοκράτες της Μεσογείου. Η ενασχόλησή τους έχασε κάτι από την ιδιομορφία της μόνον εξαιτίας της επέλασης των εμπορικών στόλων· έκτοτε κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν οι Μαυριτανοί κουρσάροι.
Ως γνωστόν, τον 15ο αιώνα σημειώθηκαν δύο κατακλυσμιαία γεγονότα, ένα σε κάθε πλευρά της Μεσογείου: στα ανατολικά η άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 –με τον επακόλουθο αποκλεισμό των χριστιανικών πλοίων από τη Μαύρη Θάλασσα– και στα δυτικά η σταδιακή εκδίωξη των Μαυριτανών από την Ισπανία κατά την περίοδο μετά το 1492. Και τα δύο αυτά γεγονότα οδήγησαν σε μια αύξηση του αριθμού των ανέστιων –στην Ανατολή ήταν χριστιανοί, στη Δύση μουσουλμάνοι– που όλοι τους ήταν κατεστραμμένοι, δυσαρεστημένοι και διψούσαν για εκδίκηση. Πολλοί από αυτούς υιοθέτησαν τη ζωή των πειρατών. Οι χριστιανοί συνήθως είχαν τη βάση τους στην Κεντρική Μεσόγειο: στη Σικελία ή στη Μάλτα, ή σε κάποιο από τα αμέτρητα νησιά στα ανοιχτά των δαλματικών ακτών. Οι μουσουλμάνοι, από την άλλη μεριά, είχαν ομόθρησκούς τους μόνο στη Βόρεια Αφρική. Ανάμεσα στην Ταγγέρη και στην Τυνησία απλωνόταν μια έκταση περίπου 1.930 χιλιομέτρων, και στο μεγαλύτερο μέρος της, που αποτελούσε μια γόνιμη παραθαλάσσια λωρίδα με αρκετό νερό, υπήρχαν αμέτρητα απάνεμα φυσικά λιμάνια ιδανικά για την εξυπηρέτηση των σκοπών τους. Και έτσι γεννήθηκε ο μύθος της Βαρβαρικής Ακτής.
Από όλους τους πειρατές εκείνης της ακτής, οι δύο σπουδαιότεροι ήταν αδέρφια: ο Αρούτζ και ο Χιζρ –ο οποίος είναι ευρύτερα γνωστός με το όνομα Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα. Γεννημένοι στο νησί της Μυτιλήνης (στη σημερινή Λέσβο), ήταν γιοι ενός απόμαχου γενίτσαρου ελληνικής καταγωγής, που τότε εργαζόταν ως αγγειοπλάστης, και της γυναίκας του, που ήταν χήρα ενός Έλληνα ιερέα. (Εφόσον όλοι οι γενίτσαροι ήταν χριστιανοί στην καταγωγή, προτού υποχρεωθούν διά της βίας να αλλαξοπιστήσουν, οι αδερφοί Μπαρμπαρόσα δεν είχαν «μέσα τους» ούτε μια σταγόνα τουρκικό, αραβικό ή βερβερικό αίμα – γεγονός το οποίο επιπλέον μαρτυρούσαν τα περίφημα κόκκινα γένια τους). Όταν ήταν πολύ νέος ο Αρούτζ –ο μικρότερος από τους δύο– είχε λάβει μέρος σε μια αποτυχημένη εκστρατεία εναντίον των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη, κατά τη διάρκεια της οποίας είχε πιαστεί αιχμάλωτος και είχε υποχρεωθεί να δουλέψει στις γαλέρες τους. Αφού εξαγοράστηκε η ελευθερία του –δεν έχουμε ιδέα από ποιον– αμέσως μετά οι έμποροι της Κωνσταντινούπολης τον όρισαν καπετάνιο σε ένα πειρατικό πλοίο, και υπηρέτησε υπό τις διαταγές του ηγεμόνα των Μαμελούκων στην Αίγυπτο.
Κάποια στιγμή στις αρχές του αιώνα ο Αρούτζ μαζί με τον αδερφό του έκαναν την εμφάνισή τους στην Τυνησία με δύο γαλιότες – που ήταν κατά βάση ανοιχτά σκάφη με περίπου 17 κουπιά σε κάθε πλευρά, το καθένα από τα οποία τραβούσαν δύο, ίσως και τρεις, κωπηλάτες· και το 1504, στον πορθμό ανάμεσα στη νήσο Έλβα και στην ιταλική ενδοχώρα, ο Αρούτζ κέρδισε τα πρώτα μεγάλα του τρόπαια: δύο παπικές γαλέρες, φορτωμένες μέχρι την κουπαστή με πολύτιμα αγαθά από τη Γένοβα. Είχαν ως προορισμό τους την Τσιβιταβέκια, δεν κατάφεραν όμως ποτέ να φθάσουν εκεί· έπεσαν στα χέρια των πειρατών και μεταφέρθηκαν με υπερηφάνεια στην Τυνησία.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#533 Νοέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύσυ Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Ο ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ
του Χρήστου Δ. Λάζου
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 ΛΕΗΛΑΣΙΕΣ, ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΚΑΙ ΑΡΠΑΓΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ
του Ελευθέριου Ηλ. Καντζινού
Διαβάστε περισσότερα >>
 33 Η 520Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟ ΚΟΛΟΜΒΟ (1942)
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 46 Η ΒΑΡΒΑΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ - Α ΜΕΡΟΣ
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
Διαβάστε περισσότερα >>
 54 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΡΙΟΥ, ΑΡΑΟΥΚΑΝΟΙ ΑΠΑΤΣΙ ΚΑΙ ΚΟΜΑΝΤΣΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ
του Αρτούρο Λέϊβα
 60 Ο Α ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΦΘΟΡΑΣ
του Μάρτιν Βαν Κρέβελντ
 72 Ο ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΣΙΓΑΝΤΕ
του Νίκου Νικολούδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 93 ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ 1830 - 1930
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου
 106 ΓΟΥΛΙΕΛΜΑ ΠΑΛΑΒΙΤΣΙΝΙ Η ΜΑΡΚΗΣΙΑ ΤΗΣ ΒΟΔΟΝΙΤΣΑΣ
του Κωνσταντίνου Κοτσίλη
 112 ΡΟΓΗΡΟΣ ΒΑΚΩΝ
του Φίλιππου Φίλιππα
 116 Βιβλία και Ιστορία
Βάιος Καλογρηάς
ΤΟ ΑΝΤΙΠΑΛΟ ΔΕΟΣ,
Οι εθνικιστικές οργανώσεις αντίστασης στην κατεχόμενη Μακεδονία (1941-1944),
εκδ. University Studio Press, 2012, σελ. 446, τιμή: 28,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Ανδρέας Στεργίου,
ΚΥΠΡΙΑΚΟ, Η λύση των δύο κρατών, Το γερμανικό παράδειγμα
Εκδόσεις Τουρίκη, 2012, σελ. 166, τιμή: 12,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Αριστοτέλη Αναγνώστου,
ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΡΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΙΓΥΠΤΟ,
εκδ. Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, 2012, σελ. 472, τιμή: 20,00 €

Διαβάστε περισσότερα >>
 116 Βιβλία και Ιστορία
Philip J. Haythorntwaite,
Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ (1915),
μετάφραση: Βαγγέλης Στεργιόπουλος,
εκδ. Γκοβόστη, 2012, σελ. 172, τιμή: 14,50 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
116 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
120 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
122  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
124  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
126  Τέχνη και Ιστορία ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost