Περιοδικό Ιστορία
Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΑΣ
Καταστάσεις κωμικά σουρεαλιστικές αλλά και βγαλμένες κατευθείαν μέσα από την καρδιά ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

110 Βιβλία και Ιστορία

Johann Chapoutot,
Ο ΕΘΝΙΚΟΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
εκδ. Πόλις, 2012, σελ. 718, τιμή: 24,00 €

 

Ο Άλφρεντ Ρόζεμπεργκ είχε διακηρύξει ότι οι Έλληνες ήταν λαός του Βορρά, ενώ ο Χίτλερ, στο βιβλίο του «Ο αγών μου», είχε αναφερθεί στη «φυλετική ενότητα» μεταξύ των αρχαίων Ελλήνων, των Ρωμαίων και των Γερμανών, και ότι τους τρεις αυτούς λαούς ένωνε η ίδια μακραίωνη πάλη. Το ναζιστικό κόμμα, με το εγχείρημά του περί νέου ανθρώπου, προσπάθησε να δώσει σε αυτό τον άνθρωπο όχι μόνο ένα ανανεωμένο σώμα αλλά και μια νέα προσωπικότητα: ένα ήθος σφυρηλατημένο από την προπαγάνδα («να υπηρετείς τον Φύρερ και το κράτος»), μια σκέψη δομημένη σύμφωνα με τα αξιώματα της ιδεολογίας (υπάρχει σύγκρουση των φυλών), αλλά και μια ταυτότητα συγκροτημένη από μια ιστορία, την ιστορία της ομάδας στην οποία εκείνος ανήκει. Ο ναζισμός ως ιδεολογία συνοδεύεται από έναν ιστορικό λόγο ο οποίος φιλοδοξεί να αφηγηθεί το παρελθόν της φυλής. Αυτή η ιστορία της φυλής έγινε κατά κανόνα αντιληπτή ως αποκλειστικά γερμανοκεντρική.
Η σχέση του εθνικοσοσιαλισμού με την κλασική αρχαιότητα δεν έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των ιστορικών: παρότι δεχόμαστε πρόθυμα ότι οι ναζί κατόρθωσαν να αφυπνίσουν μια αυθεντική και αδιαμφισβήτητη γερμανικότητα, είναι σαφές ότι δεν μπορεί να συσχετιστεί ο εθνικοσοσιαλισμός με την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα.
Αλήθεια, ποια αλλόκοτη ματιά μπορεί να ώθησε στα μέσα του 20ού αιώνα τους αξιωματούχους του ναζιστικού καθεστώτος να αναφέρονται διαρκώς στους Έλληνες και στους Ρωμαίους, να παραγγέλνουν αρχαΐζοντα έργα τέχνης και δημοσιογραφικά άρθρα για τη Ρώμη των Φαβίων; Γνωρίζουμε και αντιλαμβανόμαστε τον εθνικοσοσιαλισμό ως το αποκορύφωμα του ρατσισμού στη θεωρία και στην πράξη. Το γεγονός ότι στον ρατσισμό η ιδεολογία συγχέεται εν μέρει με τη γενεαλογία φωτίζει όλη τη συνάφεια που υπάρχει ανάμεσα στον ναζισμό και στο παρελθόν, ανάμεσα στη φυλή και στον διωγμό, ανάμεσα στη διαμόρφωση της ταυτότητας και στην αναζήτηση της καταγωγής. Ένας ρατσισμός τόσο ιδεοληπτικός όσο ο ναζισμός λογικά θα απέκλειε εκ των προτέρων κάθε άλλη αναφορά εκτός από μια γερμανικότητα αυστηρά προσδιορισμένη και επιμελώς περιχαρακωμένη: τι δουλειά έχουν εδώ οι αρχαίοι Έλληνες, όπως και οι Ρωμαίοι, με τα αγάλματα και τις ομιλίες που προαναφέραμε; Ποια ανάγκη υπαγόρευε την προσφυγή στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα; Μήπως υπήρχε μια σύμφυτη ανεπάρκεια, ένα εγγενές ελάττωμα, στην αποκλειστική αναφορά και στο γερμανικό παρελθόν; Ωστόσο, οι αναφορές στην αρχαιότητα είναι πολυάριθμες στον δημόσιο λόγο, ενώ η αρχιτεκτονική του καθεστώτος αναβιώνει τον ρωμαϊκό μνημειακό κλασικισμό και η ναζιστική αγαλματοποιία ανακαλύπτει ξανά το ελληνικό γυμνό: η επανεφεύρεση της Ιστορίας, η φυλετική ταυτότητα και η φυλετική ιστορία του ναζιστικού υποκειμένου αποκτούν αξία με την προσάρτηση ενός παρελθόντος τόσο λαμπρού όσο το παρελθόν της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Από τις δήθεν βόρειες μεταναστεύσεις προς τη Μεσόγειο ως τη διάλυση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η ιστορία της αρχαιότητας ξαναδιαβάζεται υπό το πρίσμα της φυλετικής θεωρίας: ό,τι μεγάλο παρήγαγε, δημιούργησε, στοχάστηκε η αρχαιότητα υπήρξε έκφραση του αρίου πνεύματος, ενώ η παρακμή των ηθών και των κρατών της οφείλεται στον εκφυλισμό του αίματος, που τραγικά και εσφαλμένα επιτράπηκε να νοθευθεί. Στον εθνικοσοσιαλιστικό λόγο περί αρχαιότητας διακρίνεται μια βαθιά περιφρόνηση για την Ιστορία. Ο εθνικοσοσιαλισμός δεν μοιάζει να ενδιαφέρεται τόσο να ζήσει όσο να πεθάνει. Οι πρωταγωνιστές του Τρίτου Ράιχ είχαν εγκαταλείψει την τάξη της Ιστορίας για να ενταχθούν στην τάξη του μύθου. Ο Γκαίμπελς, αντιγράφοντας εδώ τον Μπίσμαρκ, έλεγε ότι «θα μείνουμε στην Ιστορία ως οι μεγαλύτεροι ήρωες ή ως οι τελευταίοι εγκληματίες», ότι θα τους αποδιδόταν υπερβολική σημασία: ο Χίτλερ είναι ο Σατανάς, ο Χίμλερ, ο Χάιντριχ και ο Γκαίμπελς οι αρχάγγελοι του κακού, όπως διαβάζουμε μερικές φορές. Μεταθέτοντας όμως τις θλιβερές μορφές του Τρίτου Ράιχ στη ριζική ετερότητα του τέρατος, του τρελού ή του διαβόλου, υποκύπτοντας στους πειρασμούς της δαιμονολογίας ή μιας παράξενης θεολογίας του απόλυτου κακού, παίζουμε το παιχνίδι που ήθελαν ο Χίτλερ και ο Γκαίμπελς να παίξουν οι επόμενες γενιές: να αποδώσουν δηλαδή στα πρόσωπά τους μια ιερότητα, έστω και αρνητική, και η αύρα αυτή να εμποδίσει κάθε ορθολογική προσέγγιση του φαινομένου τους.
Μπορούμε ίσως να διακρίνουμε εδώ τη χρησιμότητα του ιστορικού: ο ιστορικός αφαιρεί τα προσωπεία και σβήνει τα κεριά της λατρείας. Ενάντια στον μύθο του θανάτου, βλέπει τη γιατρειά μόνο στον θάνατο του μύθου.
    Ο Γιόχαν Σαπουτό –αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γκρενόμπλ ΙΙ– ερευνά σχολαστικά τον ναζιστικό λόγο, εκθέτοντας την παρουσία και τον πλούτο περί της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Στον εθνικοσοσιαλιστικό λόγο περί αρχαιότητας διακρίνεται μια βαθιά περιφρόνηση για την Ιστορία η οποία τελεί υπό άρνηση ως τέτοια. Οι νόμοι της Ιστορίας, ο ντετερμνινισμός της φυλής και η ύπαρξη μιας σύγκρουσης των φυλών κάνουν το παρελθόν της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ή της αρχαίας Ελλάδας να ταυτίζεται με το παρελθόν του Ράιχ. Εξαιρετικού ενδιαφέροντος η μελέτη του, αναδεικνύει το εθνικοσοσιαλιστικό φανταστικό για την ελληνική και τη ρωμαϊκή αρχαιότητα, αποκαλύπτοντας τη συγκρουσιακή σχέση του με τον χρόνο. Η ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα γίνεται αντικείμενο νέας ανάγνωσης, παρέχοντας έναν ρωμαλέο, συγκροτημένο λόγο γύρω από αυτή την περίοδο.

#532 Οκτώβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 H AΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΡΩΜΗ ΣΤΟ «ΔΕΚΑΗΜΕΡΟ» ΤΟΥ ΒΟΚΚΑΚΙΟΥ
του Παύλου Στ. Βασία
 16 Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
του Θωμά Μαστακούρη
 26 Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΕΠΛΕΝΕΙ ΤΟ ΟΝΕΙΔΟΣ ΤΟΥ 1897
του Νίκου Γιαννόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 38 1912-1974: ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΣΗΜΑΔΕΨΑΝ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
του Γιώργου Αναστασιάδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 54 Α΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
 61 Η ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (1915)
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 74 ΡΙΖΟΡΤΖΙΜΕΝΤΟ, Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ, (Μέρος Γ΄)
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
 83 ΑΜΠΝΤ ΕΛ-ΚΑΝΤΕΡ. Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΛΓΕΡΙΝΟΣ ΗΡΩΑΣ
της Φρανσουάζ Λαμπαλέτ
 89 ΑΤΜΟΠΛΟΙΟ «ΟΡΙΑ». Ο «ΤΙΤΑΝΙΚΟΣ» ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ
του Γιάννη Ράγκου
Διαβάστε περισσότερα >>
 96 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ
του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου
 108 Ο ΜΕΓΑΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΔΕΝ ΗΤΑΝ… ΜΑΝΙΑΤΗΣ
του Φίλιππου Φίλιππα
 110 Βιβλία και Ιστορία
Johann Chapoutot,
Ο ΕΘΝΙΚΟΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
εκδ. Πόλις, 2012, σελ. 718, τιμή: 24,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 110 Βιβλία και Ιστορία
ΔΙΣΤΟΜΟ, 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 1944, ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ
Έρευνα – Εισαγωγή - Επιμέλεια: Γιώργος Χ. Θεοχάρης
εκδ. Βιβλιοπωλείο Σύγχρονη Έκφραση, 2010, σελ.: 552, τιμή: 33,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 110 Βιβλία και Ιστορία
Fritz Gschnitzer,
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Μετάφραση: Άγγελος Χανιώτης,
εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2011, σελ. 557, τιμή: 30,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
110 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
124 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost