Περιοδικό Ιστορία
Κι όμως, όμορφα… Ένα βιβλίο για την τζαζ
Κι όμως, όμορφα... Ένας μάλλον ιδιόρρυθμος τίτλος για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τις συνήθεις ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

72 ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΡΑΒΕΣ;

Ποιοι είναι οι Άραβες;
του Richard Lebeau

H λέξη «Άραβας» καλύπτει ένα αρκετά συγκεχυμένο πεδίο εννοιών και συχνά ταυτίζεται με τη λέξη «μουσουλμάνος». Σήμερα η λέξη χρησιμοποιείται –εσφαλμένα – για να ορίσει τους πιστούς του Ισλάμ. Η έννοια αυτή δεν ίσχυε ανέκαθεν. Αρχικά η λέξη αναφερόταν σε νομαδικούς πληθυσμούς.

Μεταξύ των ακτών του Ατλαντικού και του Ινδικού ωκεανού κατοικεί ο «αραβικός λαός»; Όχι. Η λέξη «αραβικός» δεν περιγράφει καμία ιδιαίτερη φυλή εκτός βέβαια αν πρόκειται για τη γνωστή ράτσα αλόγων! Στον σύγχρονο κόσμο υπάρχουν 22 αραβικά κράτη στα οποία απαντώνται διάφορα είδη πληθυσμών, όπως πχ. άνθρωποι που ανήκουν στη μαύρη φυλή αλλά και Βέρβεροι. Μήπως τότε η προσφώνηση «Άραβας» ορίζει τον πιστό κάποιας θρησκείας, όπως για παράδειγμα του Ισλάμ; Και πάλι όχι. Πριν από το Ισλάμ, οι Άραβες της Αραβικής χερσονήσου ήταν στην πλειοψηφία τους πολυθεϊστές ενώ κάποιοι άλλοι ήταν Εβραίοι ή χριστιανοί. Στον σύγχρονο κόσμο υπάρχουν πάντα Άραβες Εβραίοι αλλά και Άραβες χριστιανοί. Αγνοώντας τους αμφισβητήσιμους αριθμούς αναξιόπιστων δημογραφικών στατιστικών της Μέσης Ανατολής, όλοι οι ειδικοί παραδέχονται ότι υπάρχουν αρκετά εκατομμύρια χριστιανών Αράβων. Ο χριστιανικός πληθυσμός της Αιγύπτου, ο πιο πολυάριθμος της Μέσης Ανατολής, υπολογίζεται σε 6 -7 εκατ.
Τι σημαίνει λοιπόν Άραβας; Σύμφωνα με ένα περίφημο χαντίθ (λόγος ή πράξη του προφήτη Μωάμεθ), Άραβας είναι εκείνος που ομιλεί την αραβική γλώσσα. Στις ημέρες μας πλέον αυτός ο ορισμός αποτελεί κανόνα. Κατά συνέπεια, στον Αραβικό Σύνδεσμο μπορούν να συμπεριληφθούν και μη μουσουλμανικά κράτη όπως ο Λίβανος. Αυτός ο διεθνής οργανισμός πασχίζει να διαχωριστεί από την Οργάνωση Ισλαμικής Συνεργασίας που αριθμεί 57 μέλη ανάμεσά στα οποία χώρες όπως η Αίγυπτος, η Συρία, η Παλαιστίνη και το Ιράκ που, όπως και στον Λίβανο, ζουν χριστιανοί και Εβραίοι.

Η λέξη εμφανίζεται σε κείμενο του 853 π.Χ.

Πώς ορίζονται λοιπόν οι Άραβες; Χρονολογικά η αραβική παρουσία στη Μέση Ανατολή προηγήθηκε της εξάπλωσης του Ισλαμισμού που ξεκίνησε τον 7ο αιώνα. Ήδη από τον 10ο αιώνα π.Χ. όμως συναντάμε Άραβες εκτός της Αραβικής χερσονήσου και την ίδια εποχή η λέξη «άραβας» δηλώνει ένα πολιτισμικό και γεωγραφικό στοιχείο. Η πρώτη γνωστή αναφορά της λέξης εμφανίζεται επί βασιλείας Σαλμανασάρ Γ’ της Ασσυρίας. Το κείμενο περιγράφει τη νίκη που κατάφερε ο βασιλιάς το 853 π.Χ. στο Καρκάρ (σήμερα Τελ Καρκάρ της Συρίας στην κοιλάδα του Ορόντη) εναντίον μιας συμμαχίας στην οποία, δίπλα από τα ονόματα των ηγεμόνων της Δαμασκού, του Χαμά, και του Αχαάβ βασιλιά του Ισραήλ, εμφανίζεται ο «Γκίντιμπου ο Άραβας» και οι χίλιες καμήλες του. Προφανώς ο Γκίντιμπου, που αναφέρεται ανάμεσα στον βασιλιά της βόρειας Φοινίκης και στον γιο ενός βασιλιά του Αράμ από το νότιο άκρο της Συρίας, δεν βρέθηκε στην Αραβική χερσόνησο με σκοπό να πολεμήσει τον ηγεμόνα των Ασσυρίων στο Καρκάρ. Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για αρχηγό νομάδων της συριακής ερήμου. Τα μέλη της φυλής του μετακινούνται πάνω σε καμήλες, η χρήση των οποίων εξαπλώνεται και εξυπηρετεί τα εμπορικά ταξίδια που γίνονται μέσα από τη συροαραβική έρημο.
Με την ευκαιρία ας δώσουμε τέλος και σε μια παρανόηση σχετικά με τη χρήση της καμήλας. Έλληνες και Ρωμαίοι ιστορικοί αναφέρονται σε μάχες κατά τις οποίες οι Άραβες πολεμούν πάνω στις καμήλες, κάτι που δεν είναι απολύτως ακριβές. Το ύψος της καμήλας δεν της επιτρέπει να ελιχθεί σε περιορισμένο χώρο, επιπλέον καθιστά τον αναβάτη της εύκολο στόχο για τους τοξότες του εχθρού. Στη ράχη της καμήλας κάθονται δύο αναβάτες. Ο πρώτος την οδηγεί ενώ ο δεύτερος είναι τοξότης επιφορτισμένος με το ρόλο της προστασίας του οδηγού αλλά και του ζώου. Κατά τη διάρκεια της μάχης όμως οι καμηλιέρηδες ξεπεζεύουν.
Έπειτα από τη μάχη στο Καρκάρ, καθώς οι Ασσύριοι συνεχίζουν την προέλασή τους προς τη Δύση έρχονται όλο και συχνότερα σε επαφή με Άραβες. Το 738 π.Χ. στα αρχεία των ηγεμόνων που πληρώνουν φόρο υποτέλειας στον Τεγκλάθ-Φαλαζάρ Γ’ αναφέρεται και η «βασίλισσα των Αράβων» Ζαμπάμπι. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ακόμη μια «βασίλισσα των Αράβων», η Σάμσι, προσχωρεί στη συμμαχία εναντίον των Ασσυρίων. Κατέληξε όμως και αυτή υποτελής τους, αφού ηττήθηκε και τράπηκε σε φυγή για να γλυτώσει τη ζωή της. Ο μεγάλος αριθμός «βασιλισσών» που εμφανίζεται στα αρχεία των Ασσυρίων σκανδαλίζει τους φαλλοκράτες ισλαμιστές. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο Ντομινίκ Σαρπέν, ασσυριολόγος και καθηγητής της Πρακτικής Σχολής Ανώτατων Σπουδών: «Σαφώς, τα νέα ασσυριακά κείμενα περιγράφουν μια πραγματικότητα που μας είναι άγνωστη και μάλιστα με λεξιλόγιο που μας ξενίζει. Προτείνεται λοιπόν η άποψη ότι η θέση αυτών των βασιλισσών θύμιζε περισσότερο αυτήν της “ιέρειας” παρά του πολιτικού ηγέτη. Όσο για τους άνδρες που χαρακτηρίζονται “βασιλείς” θα πρέπει να ήταν μάλλον αρχηγοί φυλών και ο τρόπος που ασκούσαν την εξουσία διέφερε ριζικά από τον τρόπο που ασκούσαν την εξουσία οι Ασσύριοι αυτοκράτορες».
Σύμφωνα πάντα με τα ασσυριακά αρχεία, ήδη από την 1η χιλιετία π.Χ., οι Άραβες βρίσκονταν στον Βορρά της Συρίας και στις περιοχές που σήμερα ανήκουν στην Ιορδανία, αλλά και στην Ερυθρά κατά μήκος του «δρόμου του Βασιλιά», του εμπορικού δρόμου δηλαδή από τον οποίο διακινούνταν το λιβάνι και το μύρο που έρχονται από το βασίλειο του Σαβά (Υεμένη).

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#531 Σεπτέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ
της Κωνσταντίνας Ε. Μπότσιου
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
 του Στέλιου Ζαχαρίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 29 Η ΜΟΣΧΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΛΕΦΤΑΔΕΣ» ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ
του Θανάση Δ. Σφήκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 38 ΕΚΑΤΟΝΤΑΡΧΙΕΣ
του Βαλέριο Μανφρέντι
Διαβάστε περισσότερα >>
 44 Η ΦΑΛΑΓΓΑ ΤΩΝ ΙΩΝΩΝ
του Τάκη Σαλκιτζόγλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 56 ΑΕΤΙΔΕΑΣ, Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗ
του Δ. Ν. Γεράκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 60 ΡΙΖΟΡΤΖΙΜΕΝΤΟ, Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ, (Μέρος Β΄)
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
 72 ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΡΑΒΕΣ;
του Ρισάρ Λεμπό
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ ΣΤΟ ΙΡΑΚ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 92 ΤΟΠΟΙ ΕΞΟΡΙΑΣ
του Στάθη Κουτρουβίδη
 102 Ο «ΚΗΠΟΣ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΩΝ» ΤΟΥ Α΄ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 111 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗς
του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία
Βασίλης Δαλκαβούκης - Ελένη Πασχαλούδη - Ηλίας Σκουλίδας - Κατερίνα Τσέκου (Επιμέλεια)
ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940
Εκδόσεις Επίκεντρο, 2012, σελ. :440, τιμή: 26,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Νίκος Μαραντζίδης, Κώστας Τσίβος
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΟΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Το ΚΚΕ μέσα από τα τσέχικα αρχεία 1946-1968
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2012, σελ.: 334, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Γρηγόρης Αγγελόπουλος
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΜΟΥ (1940-1941)
Μεταγραφή-Επιμέλεια: Κώστας Γ. Τσικνάκης
Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας
Εκδόσεις Βιβλιόραμα, 2011, σελ.: 152, τιμή: 8,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
124 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost